De Gratia Libri Duo (2.1)

CONTRA HOC, QVOD IMPIE ASSERUNT A DEO INDURATUM FUISSE COR PHARAONIS.

Hic sensum scripturae sanctae sollicitius perscrutemur et
obicientis animum consulamus, utrum Pharao uolens an [*]

inuitus a domino fuerit induratus. si nolens, ipsi utique culpam
obdurationis adsignas, si uero inuitus, iniquitatem dei obdurantis
accusas. quae enim iustitia erat, ei, quem ipse obdurauerat,
ipse puniret? cum uero dominus ipse ad eum loquatur
et dicat: cur non uis dimittere populum meum uel

. usquequo non uis subici mihi? ecce ubi diuinis testimoniis
liberam fuisse in Pharaone agnoscimus uoluntatem. hac ratione
Pharaonem, dicit dominus, obdurabo, dum eum mihi in decem
plagis, quas a Moyse exoratus remoueo, insultare permitto.
ego, inquit, obdurabo cor Pharaonis. sic interdum familiariter
etiam apud homines genus huius elocutionis adsumimus,
sic interdum contumacibus famulis exprobramus mansuetudinem
nostram ita dicentes: ego patientia mea pessimum (te)
feci, ego remissione mea malitiam tuam superbiamque nutriui,
ego te contumacem indulgentia mea reddidi, ego dissimulatione
mea cor tuum, ut contra me obduraretur, animaui. et hoc
modo, quod in bonitate domini uirtutis est testimonium, in serui
inprobitate fit uitium.

Ait autem sermo diuinus: uidensque Pharao eo, quod
data esset requies, ingrauauit cor suum. manifestissime
hoc loco indulta requies cor Pharaonis indurasse perscribitur.
hoc enim, quod dicit: obdurauit cor suum, non passiuum
uerbum est, sed actiuum. uis scire, quia diuina moderatione
ob causam induratae mentis operatur? idem ipse Pharao in
decem plagis positus cum percuteretur, mitigabatur, cum laxaretur,
ingrauabatur. ac sic impium diuina seueritas inclinabat,
bonitas obdurabat, et, ut se esse liberi arbitrii demonstraret,
castigante deo populum dimittebat, parcente reuocabat.
perspice, quomodo rebellem spiritum caelestis lenitas obdurat. [*] [*]

accedentibus mitescit flagellis, recedentibus insolescit. agnosce
rationem obdurationis et uim propriae uoluntatis. Hebraeum
populum, quem egredi pro inposita sibi contritione nunc praecipit
et pro plagarum moderatione nunc prohibet, ad extremum
incumbentibus plagis etiam festinus abire perurget et conpellit.
non ergo induratur in multa dei potentia, sed contemptor efficitur
in multa dei patientia. denique inter alternas uices castigationis
et remissionis flagellatus humiliatur, exauditus erigitur,
liberatus insultat, afflictus obtemperat et filios Israel, quos
post decimam plagam emisisse cognoscitur, ad primam eum
emittere potuisse uoluntas postrema testatur. et cum inter
medias correptiones profiteatur: iustus es, domine, ego
uero et populus meus impii, non se a deo, sed a uoluntate
propria deprauatum conscientiae suae testis ostendit. et
tu deum circa Pharaonem durum uel iniquum fuisse praesumis
asserere, quem circa se iustum et pium ipse sacrilegus non
potuit abnegare?

Inmitem deum Christianus esse conqueritur, quem pium
etiam impius confitetur? hoc ergo agit in hominibus caelestis
misericordiae dispensatio, quod in terris pluuiae superuenientis
infusio. ad copiosi imbris inlapsum cultus et edomitus
cespes multiplicatur germinum fetibus, uerum incultus
et crudus inutilibus herbis repletur et sentibus, ac sic unus
idemque imber duas res diuersas atque contrarias iuxta culturae
aut studium operatur aut uitium, sicut legimus: terra
enim saepe uenientem super se bibens imbrem et generans
herbam oportunam illis, a quibus colitur, accipit
benedictionem a deo. proferens autem spinas
ac tribulos reproba est et maledictio proxima, cuius [*] [*]

consummatio in conbustionem. agnosce terram sub uno
eodemque imbre nunc spinas et tribulos germinantem, nunc
fructus benedictionibus idoneos proferentem. eodem modo dum
misericordia dei expectat et parcit, emendatur oboediens, obduratur
inpaenitens.