De Gratia Libri Duo (1.18)

XVIII. CONTRA HOC, QVOD DICUNT, QVIA HOMINES UOLUNTATE DEI INPELLANTUR IN MORTEM.

Si autem, ut dicit haereticus, per uoluntatem dei trahuntur
homines in perditionem, quomodo in lectione Regum mulier
loquitur ad Dauid: nec uult, inquit, deus perire animam,
sed retractat cogitans, ne penitus pereat, qui abiectus
est? item Ezechiel sub uerbis dei ita disserit: multo labore
sudatum est et non exiit ab ea nimia rubigo eius [*] [*]

neque per ignem inmunditia tua exsecrabilis, quia
mundare te uolui et non es mundata a sordibus tuis.
ecce deus hominem non solum saluari optat, sed pro eius
purgatione multo labore desudat. porro pro ratione iustitiae
per se effectum medentis cura non peragit, quia uoluntatem
eius, qui est purgandus, expectat. item: defecit sufflatorium,
frustra conflauit sufflator. malitiae enim
uestrae non sunt consumptae. dum audis sufflatorium
uel conflatoris officium, intellege purum metallum adulterina
permixtione corruptum et a naturali sinceritate uitiatum. si
homo in mortem inpulsu ac uoluntate dei agitur, cur item
sub Ezechiele inputans et uelut dolens loquitur: quare moriemini,
domus Israel, quoniam nolo mortem impii,
dicit dominus? reuertimini et uiuite. et quomodo eos
in mortem, ut blasphemas, inpellit, quos ad uitam non solum
nutu iubentis, sed affectu supplicantis inuitat? item: uiuo ego,
dicit dominus, nolo mortem impii, sed ut reuertatur
impius a uia sua et uiuat. reditum se in potestate habere
cognoscat, qui a domino prouocatur, ut redeat. uiuo ego, dicit
dominus. ne de indulgentia reus dubitet, iudex clementiam
suam etiam quadam sacramenti interpositione confirmat. sed
per apostoli Petri sententiam uoluntas benignissimi insinuatur
auctoris: non tardat, inquit, dominus promissum suum,
sed patienter agit propter uos nolens aliquos perire,
sed ad paenitentiam reuerti. peccanti ingeritur paenitentia,
ut in conferenda misericordia locum possit habere iustitia. sed
patienter, inquit, agit emendationem hominis, quia inpatienter
desiderat, patienter expectat. item secundum Lucam: et
ut adpropinquauit, uidens ciuitatem fleuit super illam [*] [*]
dicens: non relinquent in te lapidem super lapidem eo,
quod non cognoueris tempus uisitationis tuae.

Hic constringendi sunt haeretici. si dominus perituris salutis
intercluserat aditum, ergo falso istorum defleuit exitium.
si autem eorum perditionem uero, ut manifestum est, maerore
perdoluit, non uoluntatem suam homini, sed consensum hominis
uoluntati suae defuisse monstrauit. quid mirum si pro
salute hominis lacrimas fundit mox sanguinem profusurus?
item in Matthaeo: Hierusalem, quae occidis prophetas
et lapidas eos, qui ad te missi sunt, quotiens uolui
congregare filios tuos, sicut gallina congregat pullos
suos sub alas suas, et noluisti? duas res hic agit sermo
diuinus. nam dum dicit: quotiens uolui et noluisti, in
deo propositi bonitas, in homine arbitrii est expressa libertas.
dicendo autem: Hierusalem, quae occidis prophetas et
lapidas eos, qui ad te missi sunt, saluare se eos uoluisse
pronuntiat, cum euidenter proferat causas, per quas salutem
eis negare debuerit. hoc loco duplici genere in seruo iniquitas
cruentae mentis ostenditur, in domino indulgentia benignissimae
uoluntatis aperitur. si deus perire uult hominem, quomodo
dicit etiam propheta Michaeas: indicabo tibi o homo, quid
sit bonum et quid dominus requirat a te, utique facere
iudicium et diligere misericordiam et sollicitum
ambulare cum deo tuo. dum dicit: et quid dominus
quaerat a te, utique facere iudicium, promptam exercendi
boni operis uoluntatem non reposceret, si non dedisset.
uides, quia, sicut dei est, ut prouocans adhortetur, ita oboedientiae
hominis reseruatum est, ut sequatur. [*] [*]