Excerpta ex Operibus Augustini (84-88)

LXVIIII. EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM DE GENESI. ERAT OMNIS TERRA LABIVM VNVM PER RECAPITVLATIONEM DICTVM.

Et erat omnis terra labium unum, quomodo potest
intellegi, quando superius dictum est quod filii Noe uel
filiorum eius distributi essent per terram secundum tribus et
secundum gentes et secundum linguas suas, nisi quia per
recapitulationem postea commemorat quod prius erat ? sed
obscuritatem facit, quod eo genere locutionis ista contexit,
quasi narratio de his quae postea facta sunt consequatur.

LXX. QVOMODO SARRA, CVM ALIQVOT DIES APVD REGEM AEGVPТI FECERIT, EIVS CONCVBITV NON CREDATVR ESSE POLLVTA. EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM DE GENESI.

Erit ergo cum te uiderint Aegyptii, dicent quia
uxor illius haec. factum est autem, statim ut [*] [*]

intrauit Abraham in Aegyptum, uidentes Aegyptii
mulierem quia speciosa erat ualde. quomodo accipiatur
quod Abraham ueniens in Aegyptum celare uoluit
uxorem suam esse Sarram secundum omnia, quae de hac re
scripta sunt? utrum hoc conuenerit tam sancto uiro, an subdefectio
fidei eius intellegatur, sicut nonnulli arbitrati sunt?
iam quidem et contra Faustum de hac re disputaui et diligentius
a presbytero Hieronymo expositum est, quare non sit
consequens ut, cum aliquot dies apud regem Aegypti Sarra
fecerit, etiam eius concubitu credatur esse polluta. quoniam
mos erat regius uicibus ad se admittere mulieres suas et nisi
lomentis et ungentis diu prius accurato corpore nulla intrabat
ad regem. quae dum fierent, afflictus est Pharao manu dei,
ut uiro redhiberet intactam, quam ipsi deo maritus commiserat
tacens quod uxor esset, sed non mentiens quod soror esset,
ut caueret quod poterat, quantum homo poterat, et deo commendaret
quod cauere non poterat; ne, si et illa quae cauere
poterat deo tantum dimitteret, non in deum credere, sed deum
temtare potius inueniretur.

LXXI. QVOMODO INTELLEGATVR AETERNVM QVOD AIT: DABO TIBI TERRAM IN POSSESSIONEM AETERNAM. EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM DE GENESI.

Dabo tibi et semini tuo post te terram, in qua
habitas, omnem terram cultam in possessionem [*] [*]

aeternam. quaestio est quomodo dixerit aeternam, cum
Israhelitis temporaliter data sit: utrum secundum hoc saeculum
dicta sit aeterna, ut ab eo quod est atwv graece, quod et
saeculum significat, dictum sit alwJfwJf, tamquam si latine
dici posset saeculare; an ex hoc aliquid secundum spiritalem
promissionem hic intellegere cogamur, ut aeternum ideo dictum
sit, quia hinc aeternum aliquid significatur. an potius locutionis
est scripturarum, ut aeternum appellent cuius rei finis
non constituitur aut non ita fit, ut deinceps non sit faciendum,
quantum pertinet ad curam uel potestatem facientis;
sicut ait Horatius:
seruiet aeternum qui paruo nesciet uti.
non enim potest in aeternum seruire, cuius ipsa uita, qua
seruit, aeterna esse non potest. quod testimonium non adhiberem,
nisi locutionis esset; uerborum quippe illi sunt nobis
auctores, non rerum uel sententiarum. si autem defenduntur
scripturae secundum locutiones proprias, quae idiomata uocantur,
quanto magis secundum eas quas cum aliis linguis
communes habent?

LXXIL. EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM DE GENES!. SCIEBAM, INQVIT, QVOD CONSTITVIT FILIIS SVIS POST SE CVSTODIRE VIAS DOMINI.

Sciebam enim quia constituit filiis suis et domui
suae post se, et custodient uias domini facere [*] [*]

iustitiam et iudicium, ut adducat dominus in
Abraham omnia, quae locutus est ad illum. ecce ubi
promittit dominus Abrahae non solum praemia sed etiam
oboedientiam iustitiae filiorum eius, ut circa eos etiam praemia
promissa compleantur.

LXXIII. EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM DE GENESI. DESCENDENS VIDEBO, 81 SECVNDVM CL AMOREM VENIENTEM AD ME CONSVHMANTVR; SI AVTEM NON, VT SCIAM.

Descendens ergo uidebo, si secundum clamorem
ipsorum uenientem ad me consummantur; si autem
non, ut sciam. uerba haec si non dubitantis, quid duorum
potius euenturum sit, sed irascentis et minantis accipiamus,
nulla quaestio est. more quippe humano deus in scripturis
ad homines loquitur et eius iram nouerunt sine perturbatione
eius intellegere qui nouerunt. solemus autem etiam sic minanter
loqui: „uideam, si non tibi facio" aut "uideamus, si
non facio illi", et „si non potuero tibi facere, uel sciam", id
est: hoc ipsum experibor utrum non possim. quod cum minando,
non ignorando dicitur, irati apparet affectus : sed perturbatio
non cadit in deum. mos autem humanae locutionis
et usitatus est et humanae infirmitati congruit, cui deus coaptat
locutionem suam. [*] [*]