Excerpta ex Operibus Augustini (79-83)

LXIIII. DE SEMINE SVSCITANDO FRATRI DEFVNCTO. EX LIBRO CONTRA FAVSTVM XXXII.

Si quaesitum a nobis fuerit cur illius testamenti auctoritatem
teneamus, cuius ritum non obseruamus, et ad hoc ex
litteris respondemus. ait enim apostolus: nemo ergo uos.
iudicet in cibo et potu aut in parte diei festi aut
neomeniae aut sabbatorum, quod est umbra futurorum.
ita quippe et cur legi ea atque accipi oporteat ostendit,
id est ne prophetiam extinguamus, quia in umbra facta
sunt futurorum; et curare nos eos non debere qui nos hinc
iudicare noluerint, quod corporaliter iam non obseruemus; sicut
alibi tale quiddam dixit: haec in figura contingebant
illis, scripta sunt autem propter correptionem nostram,
in quos finis saeculorum obuenit. cum ergo
tale aliquid legitur in instrumento ueteris testamenti, quale
a nobis obseruari uel iussum non est in nono testamento uel [*] [*]

etiam prohibitum, quid significet quaerendum est, non reprehendendum,
quia eo ipso quo iam non obseruatur, non damnatum,
sed impletum probatur. unde multa iam et saepe
diximus.

Velut hoc ipsum, quod modo non intellegens Faustus mandatis
ueteris testamenti pro crimine obiecit, quod uxorem
fratris ad hoc frater iussus est ducere, ut non sibi, sed illi
subolem suscitaret eiusque uocaret nomine quod indidem
nasceretur, quid aliud in figura praemonstrat, nisi quia unusquisque
euangelii praedicator ita debet in ecclesia laborare,
ut defuncto fratri, hoc est Christo, suscitet semen, qui pro
nobis mortuus est, et quod suscitetum fuerit eius nomen accipiat?
denique hoc implens apostolus non iam carnaliter in
praemissa significatione, sed spiritaliter impleta ueritate, quos
in Christo Iesu per euangelium se commemorat genuisse, suscenset
eis et eos increpans corrigit uolentes esse Pauli :
numquid Paulus, inquit, pro uobis crucifixus est?
aut in nomine Pauli baptizati estis? tamquam diceret:
"defuncto fratri uos genui; christiani uocamini, non Pauliani*.
an uero qui electus ab ecclesia ministerium euangelizandi
rennuerit, ab ipsa ecclesia merito digneque contemnitur? hoc
est enim quod in eius faciem iubetur expuere, non sane sine
signo huius opprobrii, ut calciamento pedis unius exuatur, ne
sit in eorum sorte quibus ipse apostolus ait: et calciati
pedes in praeparatione euangelii pacis, et de quibus
commemorat propheta: quam speciosi pedes eorum qui
annuntiant pacem, qui annuntiant bona. qui enim
sic euangelicam fidem tenet, ut et sibi prosit et ecclesiae [*] [*]

prodesse non rennuat, bene intellegitur utroque pede calciatus.
qui autem sibi putat quia credidit satis esse consultum,
coram uero lucrandorum refugit aliorum, decalciati illius non
figuratum significabit, sed in se impletum portabit opprobrium.

CONTRA OBIECTIONEM MANICHAEORVM DE PASCHA.

Quid, quod et pascha nobis obiecit celebrari nec quod ita
ut Iudaei celebramus insultat? cum autem magis nos habeamus
in re praesentis euangelii, non in umbra futuri, eiusque
occisionem cum cotidie tum maxime anniuersaria sollemnitate
non uenturam praesignemus, sed factam commemoremus, ideo
sane dies paschae sollemnitatis nostrae ad diem celebrationis
umbraticae Iudaeorum non occurrit, ut et dominicum diem,
quo Christus resurrexit, complecteremur. azyma uero qui
rectae fidei christiani sunt non in fermento ueteris uitae,
hoc est malitiae, sed in ipsius fidei ueritate et sinceritate
custodiunt, non septem diebus, sed omni die; quod significatum
est numero dierum septenario, quo cotidie omnis uoluitur dies.
quod etsi aliquantum laboriosum est in hoc saeculo, quoniam
angusta et arta uia est, quae ducit ad uitam, merces tamen
certa seruatur. nam ipse labor significatus est illis picridiis,
quod aliquantum subamara sint.

CONTRA OBLECTIONEM DE PENTECOSTE.

Pentecosten etiam, id est a passione et resurrectione domini
quinquagesimum diem, quo nobis sanctum spiritum paracletum, [*] [*] [*] [*]

quem promiserat, misit. quod futurum etiam per Iudaeorum
pascha significatum est, cum quinquagesimo die post celebrationem
ouis occisae Moses digito dei scriptam legem accepit
in monte. legite euangelium et aduertite ibi spiritum
sanctum appellatum digitum dei. ea quippe anniuersarie in
ecclesia celebrantur, quae insigniter excellentia certis diebus
facta sunt, ut eorum necessariam salubremque memoriam
festiuitas concelebrata custodiat si uultis ergo nosse quare
celebramus pascha: quia tunc pro nobis immolatus est Christus.
si uultis nosse quare non illud ritu iudaico celebramus:
quia illa erat uenturi ueri praefiguratio, haec completi commemoratio.
futurum autem et praeteritum nec ipsis uerbis
nostris eodem modo enuntiatur; unde iam satis in hoc opere
locuti sumus.

Si autem et hoc quaeritis, cur ex omnibus cibis, a quibus
in umbra futurorum populus est ille prohibitus, nos morticino
et immolaticio non uescimur, et hoc audite et calumniis uanitatis
uerum aliquando praeponite. cur enim non expediat
immolaticio uesci christiano apostolus dicit: nolo uos, inquit,
socios fieri daemoniorum. neque enim ipsam
immolationem reprehendit, quam faciebant patres praefigurantes
sanguinem sacrificii, quo nos Christus redemit, sed quae
immolant gentes, daemoniis, inquit, immolant, et
non deo. deinde adiecit quod dixi: nolo uos socios fieri
daemoniorum. nam si natura ipsa immolaticiae carnis esset
immunda, utique et nescientem contaminaret. neque enim eo
minus ipsa esset, quo minus ab sciente acciperetur, sed propter [*] [*]

conscientiam, ne daemonibus communicasse uideatur. morticinum
autem puto quod ad escam usus hominum non admisit
eo quod non occisorum, sed mortuorum animalium morbida
caro est nec apta ad salutem corporis, cuius causa sumimus
alimentum.

QVOD DVOBVS MODIS INTELLEGATVR A SANGVINE ABSTINENDVM.

Nam quod de effundendo sanguine antiquis in figura praeceptum
est, id est ipsi Noe post diluuium — quod iam quid
significaret ostendimus — plerique intellegunt et in actibus
apostolorum hoc legi praeceptum ab apostolis, ut abstinerent
gentes tantum a fornicatione et ab immolatis et a sanguine,
id est ne quicquam ederent carnis, cuius sanguis non est
effusus. quod alii non sic intellegunt, sed a sanguine praeceptum
esse abstinendum, ne quis homicidio se contaminet.
hoc nunc discutere longum est et non necessarium, quia etsi
hoc tunc apostoli praeceperunt, ut animalium sanguine abstinerent
christiani nec praefocatis carnibus uescerentur, elegisse
mihi uidentur pro tempore rem facilem et nequaquam obseruantibus
onerosam, in qua cum Israhelitis etiam gentes
propter angularem illum lapidem duos in se condentem aliquid
communiter obseruarent, simul et admonerent in ipsa
arca Noe, quando deus hoc iussit, ecclesiam omnium gentium
fuisse figuratam, cuius facti prophetia iam gentibus ad fidem
accedentibus incipiebat impleri. transacto uero illo tempore, [*] [*] [*]

quo illi duo parietes, unus ex circumcisione, alter ex praeputio
. uenientes, quamuis in angulari lapide concordarent, tamen
suis quibusdam proprietatibus distinctius eminebant, ac ubi
ecclesia gentium talis effecta est, ut in ea nullus Israhelita
carnalis appareat, quis iam hoc christianus obseruat, ut turdos
uel minutiores auiculas non attingat, nisi quarum sanguis
effusus est, aut leporem non edat, si manu a ceruice percussus
nullo cruento uulnere occisus est? et qui forte pauci adhuc
tangere ista formidant, a ceteris irridentur. ita omnium animos
in hac re tenuit illa sententia ueritatis: non quod intrat
in os uestrum uos coinquinat, sed quod exit,
nullam cibi naturam, quam societas admittit humana, sed
quae iniquitas committit peccata condemnans.

.LXV. DE EO QVOD SCRIPTVM EST, A VOLATILIBVS MVNDIS ET IM- MVNDIS INTRASSE IN ARCAM. EX LIBRO QVAESTIONTM DE GENESI.

Quod scriptum est: a uolatilibus mundis et a uolatilibus
immundis, et a pecoribus mundis et a pecoribus
immundis, et ab omnibus serpentibus in
terra — quod deinde non additur, subauditur: mundis et immundis
— et adiungitur: duo duo intrauerunt ad Noe in
arcam, masculus et femina, quaeritur quomodo superius
distinxerit duo duo ab immundis, nunc autem siue a mundis [*] [*]

siue ab immundis duo duo dicat intrasse. sed hoc refertur
non ad numerum mundorum uel immundorum animalium, sed
ad masculum et feminam, quia in omnibus siue mundis siue
immundis duo sunt, masculus et femina.

LXVI. QVID SIT QVOD DOMINVS AIT: NON ADICIAM MALEDI- CERE TERRAE. EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM DE GENESI.

Quid sibi uult quod dominus dicit: non adiciam adhuc
maledicere super terram propter opera hominum,
quia apposita est mens hominis ad maligna a iuuentute.
non adiciam ergo adhuc percutere omnem
carnem uiuam, quemadmodum feci, et deinde
adiungit quae secundum largitatem bonitatis suae donat hominibus
indignis? utrum hic testamenti noui indulgentia
figurata sit et praeterita ultio ad uetus pertineat testamentum,
hoc est illud ad legis seueritatem, hoc ad gratiae
bonitatem?

Lxvn. QVID EST: DE MANV FRATRIS EXQVIRAM ANIMAM HOMINIS? EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM DE GENESI.

Quid est: et de manu hominis fratris exquiram
animam hominis? an omnem hominem fratrem omnis
hominis intellegi uoluit secundum cognationem ex uno
ductam ? [*] [*]

LXVIII. CVR CHAM PECCANS NON IN SE IPSO, SED IN FILIO MALE- DICITVR. EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM DE GENESI.

Quaeritur quare peccans Cham in patris offensam non in
se ipso, sed in filio suo Chanaan maledicitur, nisi quia prophetatum
est quodam modo terram Chanan eiectis inde Chananaeis
et debellatis accepturos fuisse filios Israhel, qui uenirent
de semine Sem.