Excerpta ex Operibus Augustini (89-93)

LXXIIII. EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM DE GENESI. NON PERDAM, SI INVENERO DECEM IVSTOS.

Quaeri solet utrum, quod de Sodomis dixit deus non se
perdere locum, si inuenirentur illic uel decem iusti, speciali
quadam sententia de illa ciuitate an de omnibus intellegendum
sit generaliter, parcere deum loco, in quocumque uel decem
iusti fuerint. in qua quaestione non est quidem necesse ut
hoc de omni loco accipere compellamur, uerum tamen de
Sodomis potuit et sic dici, quia sciebat deus ibi non esse uel
decem. et ideo sic respondebatur Abrahae, ut significaretur
nec tot ibi posse inueniri, ad exaggerationem iniquitatis illorum.
non enim necesse erat deo tam sceleratis hominibus parcere,
ne cum illis perderet iustos, cum posset iustis inde liberatis
reddere impiis digna supplicia. sed, ut dixi, ad ostendendam
malignitatem multitudinis illius dixit: si decem ibi inuenero,
parcam uniuersae ciuitati, tamquam diceret:
"certe possum nec pios cum impiis perdere, nec tamen propterea
impiis parcere, quia liberatis et separatis inde piis possum
impiis digna rependere; et tamen, si ibi inueniantur, parco",
hoc est, quia nec tot ibi possent inueniri. tale aliquid est
apud Hieremian, ubi ait: circuite uias Hierusalem et
uidete et quaerite in plateis eius et cognoscite, si
inuenietis hominem facientem iustitiam et quaerentem
fidem, et propitius ero peccatis eorum, id
est: "inuenite uel unum, et parco ceteris, ad exaggerandum et
demonstrandum quod nec unus ibi posset inueniri. [*] [*]

LXXV. DE LOTH FILIAS ANIMO TVRBATO CIVIBVS OFFERENTE. EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM DE GENESI.

Quod ait Sodomitis Loth: sunt mihi filiae duae, quae
nondum nouerunt uiros; producam illas ad uos;
utimini illis quomodo placuerit uobis. ne faciatis
tantum in uiros istos iniquum, quoniam prostituere
uolebat filias suas hac compensatione, ut uiri hospites eius
nihil a Sodomitis tale paterentur, utrum admittenda sit compensatio
flagitiorum uel quorumque peccatorum, ut nos faciamus
mali aliquid, ne alius grauius malum faciat, an potius
perturbationi Loth, non consilio- tribuendum sit quia hoc di-
xerit, merito quaeritur. et nimirum periculosissime admittitur
haec compensatio. si autem perturbationi humanae tribuitur
et menti tanto malo permotae, nullo modo imitanda est.

LXXVI. QVOD AIT DEVS AD ABIMELECH: PEPERCI TIBI, NE PEC- CARES IN ME. EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM DE OENESI.

Quod ait deus ad Abimelech propter Sarram: et peperci
tibi, ut non peccares in me, quando eum admonuit uxorem
Abraham esse quam putabat sororem, aduertendum est
et notandum in deum peccari, quando talia committuntur, [*] [*]

quae putant homines leuiter habenda tamquam in carne peccata.
quod autem dixit ei: ecce tu morieris, etiam hoc
notandum est quomodo dicat deus, tamquam praedicens sine
dubio futurum quod admonendo dicit, ut a peccato abstinendo
caueatur.

-LXXVII._. TEMTAVIT DEVS ABRAHAM, QVOMODO NON SIT CONTRA- RIVM IACOBO DICENTI: DEVS NEMINEM TEMTAT. EX EO- DEM LIBRO QVAESTIONVM DE GENESI.

Et temtauit deus Abraham. quaeri solet quomodo
hoc uerum sit, cum dicat in epistola sua Iacobus, quod deus
neminem temtet, nisi quia locutione scripturarum solet dici
"temtat" pro eo quod est "probat". temtatio uero illa, de
qua Iacobus dicit, non intellegitur nisi qua quisque peccato
implicatur. unde apostolus dicit: ne forte temtauerit uos
is qui temtat. nam et ab illo scriptum est: temtat uos
dominus deus uester, ut sciat si diligitis eum.
etiam hoc ergo genere locutionis ut sciat dictum est, ac si
diceretur: "ut scire uos faciat", quoniam uires dilectionis suae
hominem latent, nisi experimento etiam eidem innotescant. [*] [*]

LXXVIII. DE SIMILI LOCVTIONE, QVA DICTVM EST: NVNO COGNOVI QVOD TIMEAS DEVM. EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM DE QVNESI.

Vox angeli de caelo ad Abraham: ne inicias manum
in puerum neque facias ei quicquam; modo enim
cognoni quoniam times deum tu. etiam ista quaestio
simili locutione soluitur. hoc est enim: nunc cognoui
quoniam times deum tu, quod significat: "nunc te feci
cognoscere". in consequentibus autem hoc genus locutionis
euidentius apparet ubi dicitur: et uocauit Abraham nomen
loci illius "dominus uidit", ut dicant hodie: in
montem dominus apparuit. uidit pro eo quod est apparuit",
hoc est uidit pro eo quod est „uideri fecit ̔̔significat •
per efficientem id quod efficitur; sicut frigus pigrum, quod
pigros facit.