Excerpta ex Operibus Augustini (211-215)

CXCIII. EX LIBRO QVAESTIONVM AD PAVLINVM NOLANVM EPISCOPVM. QVI SINT PROPHETAE, DE QVIBVS AIT APOSTOLVS: SECVNDO PROPHETAS.

De prophetis quod ait apostolus: quosdam quidem
dedit deus in ecclesia apostolos, quosdam autem
prophetas, hoc intellego quod ipse scripsisti, prophetas eos
dictos ex isto loco, ex quibus Agabus erat, non illos qui uenturum
in carne dominum prophetarunt. euangelistas uero
inuenimus quos apostolos fuisse non legimus, sicut fuerunt
Marcus et Lucas; pastores autem et doctores, quos maxime
ut discerneremus uoluisti, eosdem puto esse, sicut et
tibi uisum est, ut non alios pastores, alios doctores intellegamus,
sed ideo, cum praedixisset pastores, subiunxisse
doctores, ut intellegerent pastores ad officium suum pertinere
doctrinam. ideo enim non ait: "quosdam autem pastores,
quosdam uero doctores", sed, cum superiora ipso locutionis
genere distingueret dicendo: quosdam apostolos, quosdam
autem prophetas, quosdam uero euangelistas,
sed hos tamquam unum aliquid de duobus nominibus amplexus
est: quosdam autem pastores et doctores. [*] [*]

CXCIIII. EX EODEM LIBRO AD PAVLINVM EPISCOPVM. QVAE SINT OBSECRATIONES, ORATIONES, POSTVLATIONES, GRATIARVM ACTIONES, QVAS AD TIMOTHEVM DICIT APOSTOLVS.

Illa plane difficillime discernuntur, ubi ad Timotheum
scribens ait: obsecro itaque primum omnium fieri
obsecrationes, orationes, interpellationes, gratiarum
actiones.

Precationem et deprecationem, multi nostri haec idem
putant et hoc cotidiano usu iam omnino praeualuit. qui autem
distinctius latine locuti sunt, precationibus utebantur in optandis
bonis, deprecationibus uero in deuitandis malis. precari
enim dicebant esse precando bona optare, imprecari mala,
quod uulgo iam dicitur maledicere; deprecari autem, mala
precando depellere. sed usitatum iam loquendi modum potius
sequamur et siue precationes siue deprecationes inuenerimus,
quas Graeci derjaeis uocant, non putemus esse emendandum.

INTER CETERA.

Multa hinc dici possunt, quae improbanda non sint. sed
eligo in his uerbis hoc intellegere quod omnis uel paene
omnis frequentat ecclesia, ut precationes accipiamus dictas,
quas facimus in celebratione sacramentorum, antequam illud [*] [*]

quod est in domini mensa incipiat benedici, orationes, cum
benedicitur et sanctificatur et ad distribuendum comminuitur,
quam totam petitionem fere omnis ecclesia dominica oratione
concludit.

Interpellationes autem siue, ut uestri codices habent
postulationes fiunt, cum populus benedicitur; tunc enim
antistites uelut aduocati susceptos suos per manus impositionem
misericordissimae offerunt potestati. quibus peractis et participato
tanto sacramento gratiarum actio cuncta concludit,
quam in his etiam uerbis ultimam commendauit apostolus.
haec autem causa praecipua fuit ista dicendi, ut his breuiter
perscriptis atque significatis non putaretur neglegendum quod
sequitur: pro omnibus hominibus, pro regibus et his
qui in sublimitate sunt, ut quietam et tranquillam
uitam agamus in omni pietate et caritate, ne quisquam,
sicut se habet humanae cogitationis infirmitas, aestimaret
non ista esse facienda pro his a quibus persecutionem
patiebatur ecclesia, cum membra Christi ex omni essent hominum
genere colligenda. unde adiungit et dicit: hoc enim
bonum est et acceptum coram saluatore nostro deo,
qui omnes homines uult saluos fieri et ad agnitionem
ueritatis uenire. et ne quisquam diceret posse esse
salutis uiam in bona conuersatione et unius dei omnipotentis
cultu sine participatione corporis et sanguinis Christi: unus
enim deus, inquit, et unus mediator dei et hominum,
homo Christus Iesus, ut illud quod dixerat: omnes
homines uult saluos fieri, nullo alio modo intellegatur [*] [*]

praestari nisi per mediatorem, non deum, quod semper erat
uerbum, sed hominem Christum Iesum, cum uerbum caro
factum est et habitauit in nobis.

CXCV. EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM AD PAVLINVM. DE, ID QVOD AIT LVCAS, OCVLI EORVM TENEBANTVR, NE EVM AGNOSCERENT, ET MARCVS: APPARVIT, INQVIT, EIS IN ALIA EFFIGIE.

De euangelio inquisitio tua solet multos mouere, quomodo
dominus post resurrectionem, cum in eodem corpore resurrexerit,
a quibusdam qui eum nouerant utriusque sexus hominibus
et agnitus non sit et agnitus sit. ubi primum quaeri
solet, utrum in eius corpore an potius in illorum oculis aliquid
factum sit, quo non posset agnosci. cum enim legitur: tenebantur
oculi eorum, ne agnoscerent eum, impedimentum
quoddam agnoscendi uidetur in luminibus factum
esse cernentium; cum uero aperte alibi dicitur: apparuit
eis in alia effigie, utique in ipso corpore, cuius alia erat
effigies, aliquid factum fuisse, quo impedimento tenerentur,
id est moram agnoscendi paterentur oculi illorum. sed ego
miror, cum duo sint in corpore, quibus cuiusque species agnoscatur,
liniamenta et color, cur ante resurrectionem quod
in monte ita transfiguratus est, ut fieret uultus eius splendidus
sicut sol, et neminem mouet usque ad tantam excellentiam [*] [*]

fulgoris et lucis colorem sui corporis eum mutare potuisse,
et post resurrectionem monet aliquatenus liniamenta mutasse,
ut non posset agnosci, et rursus eadem potentiae facilitate
sicut tunc pristinum colorem, sic et post resurrectionem pristina
liniamenta reuocasse. nam et illi tres discipuli, ante
quorum oculos in monte transfiguratus est, non eum agnoscerent,
si ad eos talis aliunde uenisset, sed quia cum illo
erant, ipsum esse certissime retinebant. at enim corpus ipsum
erat, in quo resurrexit. quid hoc ad rem? nam et illud utique
ipsum corpus erat, in quo in monte transfiguratus est, et
ipsum erat iuuenis, in quo natus est, et tamen, si quis eum
iuuenem repente uidisset, qui non nisi infantulum nosset, non
utique agnosceret. an uero ad liniamenta mutanda non potest
celeriter dei potestas, quod potest per annorum moras hominis
aetas?

CXCVI.EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM AD PAVLINVM EPISCOPVM. DE GLADIO, QVI MABIAE ANIMAM PERTRANSUT.

De uerbis Symeonis, ubi ait uirgini matri domini: et tuam
ipsius animam pertransiet gladius, in alia epistula,
cuius exemplum etiam modo misi, dixi quid mihi uideatur;
quod etiam tibi inter cetera uisum est. et quod adiunxit:
ut denudentur multorum cordium cogitationes,
hoc intellegendum puto, quia per domini passionem et insidiae
Iudaeorum et discipulorum infirmitas patuit. tribulationem [*] [*]

igitur gladii nomine significatam esse credibile est, quo materna
anima uulnerata est doloris affectu. ipse fuit gladius in ore
persecutorum, de quibus in psalmo dicitur: et gladius in
ore eorum. ipsi enim erant filii hominum, quorum
dentes arma et sagittae, et lingua eorum gladius
acutus. nam et ferrum, quod pertransiuit animam Ioseph,
pro dura tribulatione positum ferrum mihi uidetur. aperte
quidem dicitur: ferrum pertransiit animam eius,
donec ueniret uerbum eius, id est tamdiu fuit in dira
tribulatione, donec fieret quod praedixit. hinc enim magnus
habitus et ab illa tribulatione liberatus. sed ne humanae
sapientiae tribueretur quod uenit uerbum eius, id est factum
est quod praedixit, more suo scriptura sancta deo inde dat
gloriam et continuo subiungit: eloquium domini igniuit eum.

CXCVII. EX LIBRO PRIMO DE BAPTISMO. QVOMODO NON SIT CONTRA- RIVM: QVI MECVM NON EST, CONTRA ME EST, QVI CONTRA VOS NON EST, PRO VOBIS EST.

Dominus in euangelio dicit: qui non est mecum, aduersum
me est, et qui mecum non colligit, spargit.
tamen, cum ad eum discipuli rettulissent uidisse se quendam
in eius nomine pellentem daemonia et prohibuisse, quia cum
illis eum non sequebatur: nolite, inquit, prohibere; qui
contra uos non est, pro uobis est. non potest enim [*] [*]

quisquam in meo nomine facere aliquid et male
loqui de me. si nihil in illo corrigendum erat, securus sit
ergo quisquis extra communionem ecclesiae constitutus colligit
in Christi nomine, dissociatus a societate christiana. atque
ita falsum erit illud: qui non est mecum, aduersus me
est, et qui mecum non colligit, spargit. si autem,
quod discipuli domini per ignorantiam facere uoluerunt, id in
eo corrigendum est, quod dominus dixit: nolite prohibere,
cur hoc ipse prohiberi prohibuit? et quomodo erit uerum
quod ibi ait: qui contra uos non est, pro uobis es t?
in hoc enim facto non contra eos, sed pro eis erat, ubi per
nomen Christi sanitates operabantur. ut ergo utraque sententia
uera sit — sicuti uera est et illa ubi ait: qui non est
mecum, aduersum me est, et qui mecum non colligit,
spargit, et illa ubi ait: nolite prohibere; qui enim
contra uos non est, pro uobis est — quid restat intellegendum,
nisi quia ille in tanti nominis ueneratione confirmandus
fuit, ubi non erat contra ecclesiam, sed pro ecclesia,
et in illa tamen separatione culpandus, ubi, si colligeret, spargeret
et, si forte ueniret ad ecclesiam, non illud quod habebat
ibi acciperet, sed in quo aberrauerat emendaret? [*]