Excerpta ex Operibus Augustini (114-118)

XCVIIII. ITEM DE EO QVOD AIT: EGO INGRAVAVI COR PHARAONIS. EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM EXODI.

Dixit deus ad Mosen: intra ad Pharaonem; ego
enim grauaui cor eius et seruorum eius, ut ordine
superueniant signa mea haec super eos. ita dicit:
ego enim ingrauaui cor eius, ut ordine superueniant
signa mea haec super eos, tamquam opus habeat
deus cuiusquam malitiam. sed sic intellegendum est, ac si diceret:
"ego enim patiens fui super eum et seruos eius, ut non
eos auferrem, ut ordine superueniant signa mea super eos".
quia enim patientia dei opstinatior fiebat malus animus, ideo
pro eo quod est: "patiens in eum fui" dicitur: grauaui cor
eius.

c. ET NON RELICTA LVCVSTA INDVRAVIT COR PHARAO- NIS. EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM EXODI.

Et non est relicta lucusta una in omni terra
Aegypti. et indurauit dominus cor Pharaonis.
beneficium certe dei commemorauit scriptura, quod abstulit [*] [*]

lucustas; et secuta dixit indurasse dominum cor Pharaonis:
beneficio utique suo et patientia sua, qua illa fiebat opstinatio,
dum ei parceretur, sicut omnia mala corda hominum patientia
dei male utendo durescunt.

CI. QVOD TOLLBKDO AB AKGVPTHS AVRVM BT CETERA NON FECE- RINT FVRTVM. EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM EXODI.

Deus ad Mosen: loquere ergo secreto in aures populi,
et petat unusquisque a proximo, et mulier a
proxima, uasa argentea et aurea et uestem. non
hinc quisquam exemplum sumendum putare debet ad expoliandum
isto modo proximum. hoc enim deus iussit, qui nouerat
quid quemque pati oporteret. nec Israhelitae furtum fecerunt,
sed deo iubenti ministerium praebuerunt: quemadmodum cum
minister iudicis occidit eum quem iudex iussit occidi, profecto
si id sponte faciat, homicida est, etiam si eum occidat
quem scit occidi a iudice debuisse.

CII. NON EXAVDIET PHARAO, VT MVLTIPLICENTVR SIGNA. EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM EXODI.

. Dixit autem dominus ad Mosen: non exaudiet
nos Pharao, ut multiplicem signa mea et portenta [*] [*]

mea in terra Aegypti: tamquam opus fuerit eius inoboedientia,
ut signa illa multiplicarentur, quae utiliter fiebant
ad terrendum populum dei atque ipsa discretione ad pietatem
informandum. sed hoc dei fuit, malitia cordis illius bene
utentis, non Pharaonis, dei patientia male abutentis.
i

CIII. QVOMODO ACCIPIENDVM SIT QVOD AITI DIEM LEGITIMVM SEMPITERNVM. EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM EXODI.

Quod scriptum est: et facietis diem hunc in progenies
uestras legitimum aeternum uel aeternalem - quod
graece dicitur αἰὠνιον — non sic accipiendum. est, tamquam
possit istorum praetereuntium dies esse ullus aeternus;
sed illud aeternum est quod iste significat dies: uelut cum
dicimus ipsum deum aeternum, non utique istas duas syllabas
aeternas dicimus, sed quod significant. quamquam diligenter
scrutandum sit quomodo appellare scriptura soleat aeternum;
ne forte ita dixerit sollemniter aeternum, quem nefas habeant
praetermittere aut sua sponte mutare. aliud est enim quod
praecipitur, quousque fiat — sicut praeceptum est, ut septies
muros Hiericho circuiret arca — aliud cum praecipitur sic obseruari
aliquid, ut nullus terminus praefiniatur obseruationis,
siue cotidie siue per menses siue per annos sollemniter siue
per multorum uel aliquorum annorum certa interualla. aut
ergo sic appellauit aeternum, quod non sua sponte audeant
desinere celebrare, aut, sicut dixi, ut non ipsa signa rerum,
sed res, quae his significantur, aeternae intellegantur. [*] [*]

Sustulerunt autem filii Israhel de Ramesse in
Soccoth in sescenta milia peditum uiri praeter instructum
uel censum.