XCVIIII. ITEM DE EO QVOD AIT: EGO INGRAVAVI COR PHARAONIS. EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM EXODI. Dixit deus ad Mosen: intra ad Pharaonem; ego 
 enim grauaui cor eius et seruorum eius, ut ordine 
 superueniant signa mea haec super eos. ita dicit: 
 ego enim ingrauaui cor eius, ut ordine superueniant 
 signa mea haec super eos, tamquam opus habeat 
 deus cuiusquam malitiam. sed sic intellegendum est, ac si diceret: 
 "ego enim patiens fui super eum et seruos eius, ut non 
 eos auferrem, ut ordine superueniant signa mea super eos". 
 quia enim patientia dei opstinatior fiebat malus animus, ideo 
 pro eo quod est: "patiens in eum fui" dicitur: grauaui cor 
 eius. 
 c. ET NON RELICTA LVCVSTA INDVRAVIT COR PHARAO- NIS. EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM EXODI. Et non est relicta lucusta una in omni terra 
 Aegypti. et indurauit dominus cor Pharaonis. 
 beneficium certe dei commemorauit scriptura, quod abstulit

 5 (et 7) Ex. 10, 1 19 (et 21) Ex. 10, 19 sq. 

 1 dd] domini T utique misericordiae v 3 exitus (om. et) 
 P* 4 eap . CXini P CXV "j om. GT 5 Item - exodi] item 
 de eadem re T de eo] om. GPo 7 dena] dominos GPTv 
 mojsen Pv 8 gntiaui] graui T 9 Buperueniant (eQ add. m. 2) P 
 ita dicit—super eoe] OWl. T\' 10 ingrauauit T* grauaui PfJ 12 malitiam 
 Y: malitia PTv si] aic T 14 auferem P1 ut] sed 
 ut v 16 obatinatior PTv malos animos P malis animis v 
 16 fai] OWl. v grauaui] graui T cor om. T 18 cap . CXV P 
 CXVI "j om. GT 19 Et non - ezodi] Item de eadem re T 
 (rt 21) locuta Pv 
 
 
 lucustas; et secuta dixit indurasse dominum cor Pharaonis: 
 beneficio utique suo et patientia sua, qua illa fiebat opstinatio, 
 dum ei parceretur, sicut omnia mala corda hominum patientia 
 dei male utendo durescunt. 
 CI. QVOD TOLLBKDO AB AKGVPTHS AVRVM BT CETERA NON FECE- RINT FVRTVM. EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM EXODI. Deus ad Mosen: loquere ergo secreto in aures populi, 
 et petat unusquisque a proximo, et mulier a 
 proxima, uasa argentea et aurea et uestem. non 
 hinc quisquam exemplum sumendum putare debet ad expoliandum 
 isto modo proximum. hoc enim deus iussit, qui nouerat 
 quid quemque pati oporteret. nec Israhelitae furtum fecerunt, 
 sed deo iubenti ministerium praebuerunt: quemadmodum cum 
 minister iudicis occidit eum quem iudex iussit occidi, profecto 
 si id sponte faciat, homicida est, etiam si eum occidat 
 quem scit occidi a iudice debuisse. 
 CII. NON EXAVDIET PHARAO, VT MVLTIPLICENTVR SIGNA. EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM EXODI. . Dixit autem dominus ad Mosen: non exaudiet 
 nos Pharao, ut multiplicem signa mea et portenta

 8 Ex. 11, 1 et 2 19 (et 21) Ex. 11, 9 

 1 locastaB P" 2 ille v fiebat] faciebat MV obstinatio 
 MPT obatinatior v 5 cap . CX T CXVI P CXVII v ; om. (J 
 6 quod] quomodo intellegenda quod P1 tollendo] hebrei tollendo P* 
 in mg . fecerunt P1 8 deus Y: dixit dominue PTv mojseo 
 P" 9 proximo] proximo suo v 11 quieque PTv sumendum 
 exemplum PT" expoliendum v 12 enim] s v 18 quid] quod 
 T quemque] quemquam V furtum] futurum P 14 iuuenti V 
 iubente Pv 15 occidi iussit v 16 occidat] occidit v 18 cap. CXI 
 T CXYIIP CXVIIIc; om. G 19 pharaonis (nia dd. m. 3) P ut— 
 signa om. P 21 moysen Pv 22 multiplicentur P" 
 
 
 mea in terra Aegypti: tamquam opus fuerit eius inoboedientia, 
 ut signa illa multiplicarentur, quae utiliter fiebant 
 ad terrendum populum dei atque ipsa discretione ad pietatem 
 informandum. sed hoc dei fuit, malitia cordis illius bene 
 utentis, non Pharaonis, dei patientia male abutentis. 
 i
 CIII. QVOMODO ACCIPIENDVM SIT QVOD AITI DIEM LEGITIMVM SEMPITERNVM. EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM EXODI. Quod scriptum est: et facietis diem hunc in progenies 
 uestras legitimum aeternum uel aeternalem - quod 
 graece dicitur αἰὠνιον — non sic accipiendum. est, tamquam 
 possit istorum praetereuntium dies esse ullus aeternus; 
 sed illud aeternum est quod iste significat dies: uelut cum 
 dicimus ipsum deum aeternum, non utique istas duas syllabas 
 aeternas dicimus, sed quod significant. quamquam diligenter 
 scrutandum sit quomodo appellare scriptura soleat aeternum; 
 ne forte ita dixerit sollemniter aeternum, quem nefas habeant 
 praetermittere aut sua sponte mutare. aliud est enim quod 
 praecipitur, quousque fiat — sicut praeceptum est, ut septies 
 muros Hiericho circuiret arca — aliud cum praecipitur sic obseruari 
 aliquid, ut nullus terminus praefiniatur obseruationis, 
 siue cotidie siue per menses siue per annos sollemniter siue 
 per multorum uel aliquorum annorum certa interualla. aut 
 ergo sic appellauit aeternum, quod non sua sponte audeant 
 desinere celebrare, aut, sicut dixi, ut non ipsa signa rerum, 
 sed res, quae his significantur, aeternae intellegantur.

 7 (et 9) Ex. 12, 14 20 cf. loa. 6, 3sq. 

 2 multiplicentur T 3 ipsi discritionS P 5 patientiam Pv . 
 abutentts] abeuntis P 6 cap . CXII T CXVIII P CXVIIU v; om. 
 0 8 ex] et ex P 11 aeonion PTv eooion MV 14 dicemus 
 P sillabus P 15 aeterna V 16 scriptum appellare 
 » appellari P scriptura] om. T 17 soltmniter , Pv quem] 
 qaq a habeantur v 20 cum] eum T 21 obaeruationes P1 
 23 aut] ut Pl 26 ut] om. T _ 
 
 
 Sustulerunt autem filii Israhel de Ramesse in 
 Soccoth in sescenta milia peditum uiri praeter instructum 
 uel censum.