De Genesi Ad Litteram Imperfectus Liber (10)

Et dixit deus: congregentur aquae quae sub
caelo sunt in congregationem unam et adpareat arida.
et sic est factum. hinc probabilius credi potest aquam
dictam esse superius, sicut arbitrabamur, ipsam mundi materiam.
nam si uniuersum aqua obpletum erat, unde uel quo
potuit congregari? si enim confusionem quandam materialem
aquae nomine appellauerat, haec congregatio accipienda est
ipsa formatio, ut talis esset aquae species, qualem nunc esse
cernimus. et ipsum "adpareat arida", quod positum est, terrae
formatio intellegi potest, ut hanc haberet speciem terra, quam
cernimus. inuisibilis enim et inconposita dicta erat, cum adhuc
materiae species deesset. dixit ergo deus: congregetur
aqua quae sub caelo est; id est in formam redigatur
materies corporalis, ut aqua ista sit, quam sentimus. in congregationem
unam: uis ipsa formae commendatur nomine [*] [*]

unitatis. hoc est enim uere formari in unum aliquid redigi,
quoniam summe unum est omnis formae principium. et adpareat
arida: id est speciem uisibilem accipiat atque a
confusione distinctam. et bene aqua congregatur, ut adpareat
arida; id est cohibetur quod fluitat materiae, ut quod obscurum
est inlustretur. et sic est factum: etiam hoc fortasse in
rationibus intellectualis naturae prius factum est, ut postea
quod dicitur: et congregata est aqua in congregationem
unam et adparuit arida, non superfluo additum uideatur,
cum iam dictum esset: et sic est factum, sed ut post
rationalem atque incorpoream operationem intellegeremus etiam
corporalem secutam.

Et uocauit deus aridam terram et congregationem
aquae uocauit mare. adhuc nobiscum facit illa causa
uocabulorum; non enim omnis aqua mare aut omne aridum
terra. ergo quae aqua esset et quae arida, uocabulis segregandum
fuit. ipsam autem distinctionem atque formationem
fuisse uocationem dei non absurde adhuc intellegi potest. et
uidit deus quia bonum est. et hic ipse ordo seruatus est;
quare huic etiam illa, quae iam tractata sunt, conferantur.