Contra Felicem (2.18)

FEL. dixit: Hoc tu dixisti de anima, quia ex deo non est?

AUG. dixit: Non dixi; sed dixi, quia ex deo est, tamquam
a deo facta, non tamquam de deo nata.

FEL. dixit: Dixisti de anima, quia non est ex deo, sed
factura dei, quia sine deo nihil est; hoc enim dicis tu et
non uis adseuerare, quia ex deo est anima.

AUG. dixit: A deo est, sed facta a deo.

FEL. dixit: Aut facta aut missa aut data, ex deo est. ergo
si ex deo est et polluta est et uenit Christus liberare eam
de pollutione, quid culpas Manichaeum ?

AUG. dixit: Quia ego dico animam non naturam dei, sed
factam a deo per liberum arbitrium peccasse et peccato esse
pollutam et per dei misericordiam in paenitentia liberatam;
tu autem ipsam naturam dei. quod deus est, deum de deo
dicis in gente tenebrarum captum atque pollutum . et multum
interest inter id, quod de se deus genuit et quod fecit non
de se, sed ex nihilo, id est cum omnino non esset, a deo
accepit, ut esset, id est ut institueretur.

FEL dixit: Ergo pars dei est.

AUG. dixit: Iam tibi dictum est, non est pars dei; et accipe,
quomodo intellegas deum omnipotentem factorem. omnia, quae
fiunt et quod quisque facit, aut de se est aut ex aliquo aut
ei nihilo. homo quia non est omnipotens, de se filium facit,
ex aliquo, sicut artifex ex ligno arcam, ex argento uasculum.
potuit enim facere uasculum, sed non potuit facere argentum;
potuit facere arcam, sed non potuit facere lignum. ex nihilo
autem, ex eo, quod prorsus non est, facere ut sit, nullus hominum
potest. deus autem quia omnipotens est, et de se
filium genuit et ex nihilo mundum fecit et ex limo hominem
formauit, ut per istas tres potentias ostenderet effectionem
suam in omnibus ualentem. quia de se quod fecit, nec fecisse [*] [*] [*]

dicendus est, sed genuisse. quod autem ex aliquo, sicut de
terra hominem, non sic fecit hominem de terra, ut alius ei
fecerit ipsam terram, unde faceret hominem. quomodo fecit
deus argentum argentario, unde faciat uasculum; sed ipse
fecit et, quod non erat, ut esset, et quod inde rursus esset,
quod iam ipse ex nihilo creauerat, ut esset. sic ergo corpus,
sic anima, sic intellegitur uniuersa creatura facta a deo, non
genita de deo, ut hoc sit, quod deus. proinde modo forte
eliges, quid teneas et quid respuas. elige, quid sit melius.
quoniam uidemus multa mutabilia et ipsa tamen bona quamuis
mutabilia, multa mortalia et ipsa tamen bona quamuis
mortalia, bonum autem incommutabile omnino ipse deus est,
quid melius sit tibi tenere elige: deum mutabilem esse, an
quod deus fecit esse mutabile, quia necesse est, ut unum de
duobus dicas. si nolueris admittere id, quod fecit deus, esse
mutabile, restat, ut dicas ipsum deum esse mutabilem. ut .
autem ab hoc sacrilegio te purges et ab hac blasphemia, ne
dicas substantiam dei esse mutabilem, quare non concedis
deum, qui uere est et incommutabilis est, quia ipse etiam
dixit: ego sum qui sum, fecisse omnia bona, sed non sibi
paria? proinde quia incommutabilis ipse est, non est mirum,
si quod fecit, quia ei aequale non est, non est incommutabile,
sed mutabile. ideo et per liberum arbitrium peccare et pollui
potuit et per eius misericordiam liberari.