Contra Secundinum (15)

Deinde in qua substantia sit, diligentissime requiramus.
quamquam cui non manifestum sit, ut sicut suasio non fit
nisi in suadente, ita consensionem non esse nisi in consentiente
natura? anima ergo cum consentit malo, ipsa substantia [*]

est, censensio uero eius non est substantia. iam cernis, ut
arbitror, in qua substantia sit, id est, in anima esse istam
consensionem profecto uides, quam consensionem peccatum
esse- ac per hoc malum esse non dubitas. ex quo iam intel-
legis fieri posse, ut in bona substantia, sicuti est anima, sit
aliquod malum, quod non est substantia, sicuti est ista consensio,
ex quo malo appelletur etiam anima mala. peccatrix
enim utique mala est; peccat autem. cum consentit malo.
una igitur eademque res, id est anima, in quantum substantia
est, bona est; in quantum autem habet aliquid mali, quod
non est substantia. id est consensionem istam, in tantum
mala est. non enim ex profectu, sed ex defectu habet hanc
consensionem. deficit quippe, cum consentit malo, minusque
iam esse ac propterea minus ualere incipit quam ualebat,
dum nulli consentiens in uirtute consisteret: tanto utique
deterior, quanto ab eo, quod summe est, ad id, quod minus
est. uergit. ut etiam ipsa minus sit: quanto autem minus
est, tanto utique fit propinquior nihilo. quod enim minus
quoque fit. eo tendit, ut non sit omnino: quo quamuis non
perueniat, ut penitus pereundo nihil sit. manifestum est tamen
qualemlibet defectum exordium esse pereundi. aperi ergo iam
cordis oculos et intuere, si potes, bonum aliquod esse qualemlibet
substantiam, et ideo malum esse defectum substantiae,
quia bonum est esse substantiam: nec tamen omnem defectum
esse culpabilem, sed solum uoluntarium, quo anima rationalis
ad ea, quae infra illam sunt condita, conditore suo deserto
declinat, adfectum; hoc est enim. quod peccatum uocatur.
ceteri autem defectus, qui non sunt uoluntarii, uel poenales
sunt, ut peccata puniantur moderatrice summa atque ordinatrice
iustitia, uel mensuris rerum infimarum interueniunt, ut [*] [*] [*]
praecedentia succedentibus cedant, atque ita omnis temporalis
pulchritudo uicibus suis atque suo genere peragatur. sicut
enim sermo peragitur quasi morientibus atque orientibus
Syllabis, quae per morarum certa interualla tenduntur et spatiis
suis inpletis ordinata consequentium successione decedunt,
donec ad suum finem tota perducatur oratio, nec in ipsis decurrentibus
sonis, sed in loquentis moderatione positum est,.
quantum producatur corripiaturue syllaba, uel qua specie litterarum
singulae suorum locorum momenta custodiant, cum ars
Ipsa, quae sermonem facit, nec sonis perstrepat nec peruoluatur
uarieturque temporibus: sic ortu et occasu, decessu atque
successu rerum temporalium certis ac definitis tractibus, donec
recurrat ad terminum praestitutum, temporalis pulchritudo
contexitur. quae non ideo mala est, quia in spiritalibus creaturis
possumus intellegere mirarique meliora, sed habet proprium
in suo genere decus atque insinuat bene uiuentibus
summam dei sapientiam in alto secretam supra omnes temporum
metas fabricatricem ac moderatricem suam.