Contra Secundinum (14)

Deinde si substantia est ista consensio, quam malam
esse constat, inuenimus esse in animae potestate, ut aliqua
mala substantia uel sit uel non sit, quandoquidem ista consensio
in animae potestate est. nam si non est, non ergo
sua uoluntate consentit. tu autem pro hac consensione uoluntate
sua peccare dixisti. habet ergo anima, ut dixi, in potestate,
ut quaedam mala substantia uel sit uel non sit. quid
est autem aliud substantia quam natura? erit ergo aliqua
natura, quae nec animae naturalis sit, quoniam, si nolit, non
erit, nec illi malo, cui anima uoluntate consentit; non enim
potestis dicere naturale malum esse gentis tenebrarum, quod
ibi aliena uoluntate instituitur, hoc est animae uoluntate. cui
ergo naturae deputabitur ista natura, id est ista consensio,
si natura est, quae neque animae neque tenebrarum genti
naturalis est, nisi, ut contra Manichaeum disputes, non duas,
sed tres esse naturas ? quia et si aliquando fuerunt duae, nunc
tamen iam, posteaquam exorta est ista consensio, tres utique
factae sunt. quam sane tertiam, quae nata est ex anima consentiente
et ex malo, cui consentit, quasi utriusque filiam cogeris
dicere; sed cum ex duabus naturis nata sit, quarum altera
bona est, altera mala, quaero, cur non aliquid neutrum natum
sit, sicut enim ex equo et asino quod nascitur, nec equus [*]

nec asinus est, ita, quod de bona et mala natura natum est,
si et ipsa natura est, nec bona nec mala esse debebat. tu
autem consensionem malam esse confiteris; dicis enim tunc
animam uoluntate sua peccare, dum consentit malo. an forte
naturam bonam et naturam malam quasi duos sexus masculinum
et femininum esse arbitraris, ut, quemadmodum ex
masculo et femina non aliquid neutrum, sed aut masculus
aut femina gignitur. sic ex bono et malo non aliquid tertium,
quod nec bonum esset nec malum, sed alterum malum esse
contendas natum ? quod si ita est, ubi est illa uictrix animae
natura? itane separata est, ut non alterum bonum potius
nasceretur? deinde non uides te sexus diuersos iam dicere,
non naturas? nam si inter bonum et malum naturarum esset
diuersitas, non oreretur ex utroque nisi aliquid tertium, quod
nec bonum posset esse nec malum; aut certe sterilis esset
ipsa commixtio nec inde tertia substantia pareretur. si enim
ex illis animalibus, quae supra commemoraui, cum sibi miscentur,
nihil aliud quam mulus uel mula gignitur. quod
neque hoc neque illud sit, quanto magis ita fieri oportuit in
tam magna et summa diuersitate boni et mali? aut si nulla
ex eorum commixtione noua natura existeret, mala non esset,
etiamsi bona esse non posset. restat igitur, ut tam incredibilia
deliramenta uitare nequeamus, nisi illam consensionem, quam
constat malam esse atque culpabilem, fateamur non esse substantiam,
sed in aliqua substantia esse dicamus.