De Anima (16)

Est et illud ad fidem pertinens, quod Plato bifariam
partitur animam per rationale et inrationale. cui definitioni et
nos quidem adplaudimus, sed non ut naturae deputetur utrumque.
naturale enim rationale credendum est, quod animae a primordio
sit ingenitum, a rationali uidelicet auctore. quid enim non
rationale, quod deus iussu quoque ediderit, nedum id quod
proprie afflatu suo emiserit? inrationale autem posterius intellegendum
est, ut quod acciderit ex serpentis instinctu, ipsum
illud transgressionis admissum, atque exinde inoleuerit et coadoleuerit
in anima ad instar iam naturalitatis, quia statim in
naturae primordio accidit. ceterum cum idem Plato solum [*] [*] [*] [*]

rationale dicat ut in anima dei ipsius, si nos etiam inrationale
naturae adscripserimus, quam a deo anima nostra sortita est,
aeque inrationale de deo erit, utpote naturale, quia naturae
deus auctor est. sed enim a diabolo inmissio delicti, inrationale
autem omne delictum, igitur a diabolo inrationale, a quo
et delictum, extraneum a deo, a quo est inrationale alienum.
proinde delicti ** diuersitas horum ex distantia auctorum. proinde
cum Plato soli deo segregans rationale duo genera subdiuidit
ex inrationali, indignatiuum, quod appellant θυμικόν, et
concupiscentiuum, quod uocant ἐπιθυμητικόν, ut illud quidem
commune sit nobis et leonibus, istud uero cum muscis, rationale
porro cum deo, uideo et de hoc mihi esse retractandum
propter ea quae in Christo deprehenduntur. ecce enim tota
haec trinitas et in domino, et rationale, quo docet, quo disserit,
quo salutis uias sternit, et indignatiuum, quo inuehitur
in scribas et Pharisaeos, et concupiscentiuum, quo pascha cum
discipulis suis edere concupiscit. igitur apud nos non semper
ex inrationali censenda sunt indignatiuum et concupiscentiuum,
quae certi sumus in domino rationaliter decucurrisse. indignabitur
deus rationaliter, quibus scilicet debet, et concupiscet
deus rationaliter, quae digna sunt ipso. nam et malo indignabitur
et bono concupiscet salutem. dat et apostolus nobis concupiscentiam.
si quis episcopatum concupiscit, bonum
opus concupiscit. sed bonum opus dicens rationalem concupiscentiam
ostendit. concedit et indignationem. quidni, quam
et ipse suscepit? utinam et praecidantur, inquit, qui uos
subuertunt. rationalis est indignatio, quae ex affectu disciplinae
est. at cum dicit: fuimus aliquando natura filii
irae, inrationale indignatiuum suggillat, quod non sit ex ea [*] [*] natura, quae a deo est, sed ex illa, quam diabolus induxit,
dominus et ipse dictus sui ordinis: non potestis duobus
dominis seruire, pater et ipse cognominatus: uos ex diabolo
patre estis. ne timeas et illi proprietatem naturae
alterius adscribere, posterioris et adulterae, quem legis adulterae
superseminatorem et frumentariae segetis nocturnum
interpolatorem.