Excerpta ex Operibus Augustini (104-108)

LXXXVIIII QVOD AIT IAOOB AD JOSEPH: PONE MANVM SVB FEMVR r MEVM, ET FACIES IN ME MISERICOEDIAM ET VERI- TATEM. EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM DE GENE6I.

Moriturus Iacob filio suo Ioseph dicit: si inueni gratiam
in conspectu tuo, subice manum tuam sub femore
meo, et facies in me misericordiam et ueritatem.
ea filium iuratione constringit, qua seruum constrinxerat
Abraham: ille mandans unde uxor ducatur filio suo, iste
sepulturam commendans corporis sui. in utraque tamen causa
nominata sunt duo illa, quae magni habenda atque pendenda
sunt in scripturis omnibus, quacumque dispersim leguntur,
misericordia et iustitia uel misericordia et iudicium uel misericordia
et ueritas, quando quidem quodam loco scriptum est:
uniuersae uiae domini misericordia et ueritas. ita
haec duo multum commendata multum consideranda sunt.
seruus autem Abrahae dixerat: si facitis in dominum
meum misericordiam et iustitiam; sicut et iste filio
suo dicit: ut facias in me misericordiam et ueritatem.
quid sibi autem uelit tanto uiro tam sollicita corporis
commendatio, ut non in Aegypto sepeliatur, sed in terra [*] [*]

Chanan iuxta patres suos, mirum uidetur et quasi absurdum
nec conueniens tantae excellentiae mentis propheticae, si hoc
ex hominum consuetudine metiamur. si autem in his omnibus
sacramenta quaerantur, maioris admirationis gaudium ipsi
qui inuenerit orietur. cadaueribus quippe mortuorum peccata
significari in lege non dubium est, cum iubentur homines post
eorum contrectationem siue qualemcumque contactum tamquam
ab immunditia purificari. et hinc illa sententia ducta
est: qui baptizatur a mortuo et iterum tangit illum,
quid proficit lauatio eius? sic et qui ieiunat
super peccata sua et iterum ambulans haec eadem.
facit. sepultura ergo mortuorum remissionem significat peccatorum,
eo pertinens quod dictum est: beati quorum remissae
sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata.
ubi ergo sepelienda erant hoc significantia cadauera
patriarcharum nisi in ea terra, ubi ille crucifixus est cuius
sanguine facta est remissio peccatorum ? mortibus enim patriarcharum
peccata hominum figurata sunt. dicitur autem ab
eo loco, quod Abramium uocatur, ubi sunt ista corpora, abesse
locum, ubi crucifixus est dominus, fere xxx milibus, ut etiam
ipse numerus eum significare intellegatur qui in baptismo
apparuit ferme xxx annorum; et si quid aliud de re tanta
uel hoc modo uel sublimius intellegi potest, dum tamen non
frustra arbitremur tales ac tantos homines dei tantam gessisse
curam pro sepeliendis corporibus suis, cum sit atque esse
debeat fidelium ista securitas, quod ubicumque corpora eorum [*] [*]
sepeliantur uel insepulta etiam per iniquorum rabiem relinquantur
aut pro eorum libidine dilacerata absumantur, non
ideo uel minus integram uel minus gloriosam eorum resurrectionem
futuram.

XC. QVID SIT QVOD SCRIPTVM EST: ET APPOSITVS EST AD PATRES SVOS. EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM.

Videndum quomodo dicant scripturae quod assidue dicunt
de mortuis: et appositus est ad patres suos uel: appositus
est ad populum suum. ecce enim de Iacob dicitur
iam quidem mortuo, sed nondum sepulto, et ad quem
populum apponatur non in promtu est uidere. ex illo enim
populus prior nascitur, qui dictus est populus Israhel; qui
uero eum praecesserunt, tam pauci iusti nominantur, ut eos
populum appellare cunctemur. nam si dictum esset: appositus
est ad patres suos", nulla quaestio fieret. an forte populus est
non solum hominum sanctorum uerum et angelorum, populus
ciuitatis illius, unde dicitur ad Hebraeos: sed accessistis
ad montem Sion et ad ciuitatem dei Hierusalem
et ad milia angelorum exsultantium? huic populo
apponuntur qui hanc uitam placentes deo finiunt. tunc enim
dicuntur apponi, quando nulla iam remanet sollicitudo temtationum
et periculum peccatorum. quod intuens ait scriptura:
ante mortem ne laudes hominem quemquam. [*] [*]

XCI. DE XL DIEBVS SEPVLTVRAE IACOB. EX LIBRO QVAESTIONVM DE GENESI.

Quadraginta dies sepulturae, quos commemorat scriptura,
forte significant aliquid paenitentiae, qua peccata sepeliuntur.
non enim frustra etiam XL dies ieiuniorum sunt constituti,
quibus Moses et Helias et ipse dominus ieiunauit; et ecclesia
praecipuam obseruationem ieiuniorum quadragesimam uocat.
unde et in hebraeo de Nineuitis apud Ionam prophetam
scriptum perhibent: quadraginta dies et Nineue euertetur,
ut per tot dies, accommodatos uidelicet humiliationi
paenitentium, intellegantur in ieiuniis sua defleuisse peccata
et impetrasse misericordiam dei. nec tamen putandum est
istum numerum luctui paenitentium tantummodo conuenire;
alioquin non XL dies fecisset dominus cum discipulis suis post
resurrectionem, intrans cum eis et exiens, manducans et bibens;
qui dies utique magnae laetitiae fuerunt. nec septuaginta
interpretes, quos legere consueuit ecclesia, errasse credendi
sunt, ut non dicerent: XL dies, sed: triduum et
Nineue euertetur. maiore quippe auctoritate praediti quam
interpretum officium est, prophetico spiritu, quo etiam ore
uno in suis interpretationibus, quod magnum miraculum fuit,
consonuisse firmantur, triduum posuerunt, quamuis non ignorarent
quod dies XL in hebraeis codicibus legerentur, ut in
domini Iesu Christi clarificatione intellegerentur dissolui abolerique
peccata; de quo dictum est: qui traditus est
propter delicta nostra et resurrexit propter [*] [*]

iustificationem nostram. clarificatio autem domini in resurrectione
et in caelum ascensione cognoscitur; unde et bis
numero quamuis unum et eundem spiritum sanctum dedit:
primo posteaquam resurrexit, iterum posteaquam ascendit in
caelum. et quoniam post triduum resurrexit, post XL autem
dies ascendit, unum horum, quod posterius factum est, numero
dierum codices hebraei significant; alterum autem. de triduo,
quod ad eandem etiam rem pertineret, septuaginta commemorare
non interpretationis seruitute, sed prophetiae auctoritate
uoluerunt. non ergo dicamus unum horum falsum esse et pro
aliis interpretibus aduersus alios litigemus, cum et illi qui ei
hebraeo interpretantur, probent nobis hoc scriptum esse quod
interpretantur, et septuaginta interpretum. auctoritas, quae
tanto etiam diuinitus facto miraculo commendatur, tanta in
ecclesiis uetustate firmetur.

XCII. DE LVCTV, QVOD FECIT IOSEPH PATRI SVO SEPTEM DIEBVS. EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM DE GENESI.

Et fecit luctum patri suo septem dies. nescie
utrum inueniatur alicui sanctorum in scripturis celebratum
esse luctum nouem dies, quod apud Latinos nouendial appellant.
unde mihi uidentur ab hac consuetudine prohibendi, si
qui christianorum istum in mortuis suis numerum seruant,
qui magis est in gentilium consuetudine. septimus uero dies
auctoritatem in scripturis habet. unde alio loco scriptum est: [*] [*]

luctus mortui septem dierum; fatui autem omnes
dies uitae eius. septenarius autem numerus propter sabbati
sacramentum praecipue quietis indicium est; unde merito
mortuis tamquam requiescentibus exhibetur. quem tamen
numerum in luctu Iacob decuplauerunt Aegyptii, qui eum
septuaginta diebus luxerunt.

HINC IAM CAPITVLA XIII EX LIBRO SVNT EXODI..

* XCIH. DE EO QVOD SCRIPTVM EST IN EXODO: OCCVRRIT EI ANGELVS ET VOLEBAT EVM OCCIDERE. EX LIBRO QVAESTIONVM DE EXODO.

In eo quod scriptum est: et factum est in uia ad refectionem
obuiauit ei angelus et quaerebat eum
occidere. et assumto Sepphora calculo circumcidit
praeputium filii sui; et procidit ad pedes eius et
dixit: stetit sanguis circumcisionis infantis mei.
et recessit ab eo, propter quod dixit: desiit sanguis
circumcisionis, primum quaeritur: quem uolebat
angelus occidere, utrum Moysen, quia dictum est: occurrit
ei angelus et quaerebat eum occidere? nam cui putabitur
occurrisse nisi illi, qui uniuerso suorum comitatui praefuit
et a quo ceteri ducebantur? an puerum quaerebat occidere,
cui mater circumcidendo subuenit, ut ob hoc intellegatur
occidere uoluisse infantem, quia non erat circumcisus, atque
ita sancire praeceptum circumcisionis seueritate uindictae? [*] [*]

quod si ita est, incertum est prius de quo dixerit: quaerebat
eum occidere, quia ignoratur quem, nisi ex consequentibus
reperiatur: mira sane locutione et inusitata, ut
prius diceret: occurrit ei et quaerebat eum occidere,
de quo nihil antea dixerat. sed talis est in psalmo: fundamenta
eius in montibus sanctis; diligit dominus
portas Sion. inde enim psalmus incipit nec aliquid de illo
uel de illa dixerat, cuius fundamenta intellegi uoluit dicens:
fundamenta eius in montibus sanctis. sed quia sequitur:
diligit dominus portas Sion, ergo fundamenta uel
domini uel Sion, ad faciliorem sensum magis Sion, ut fundamenta
ciuitatis accipiantur. sed quia in hoc pronomine, quod
est "eius", genus ambiguum est — omnis enim generis est hoc
pronomen, id est et masculini et feminini et neutri — in
graeco autem in feminino genere dicatur αὐτη̃ς, masculino
et neutro avrov, et habet codex graecus atzov: cogit intellegere
non fundamenta Sion, sed fundamenta domini, id est
quae constituit dominus, de quo dictum est: aedificans
Hierusalem dominus. nec Sion tamen nec dominum antea
nominauerat, cum diceret: fundamenta eius in montibus
sanctis. sic et hic nondum nominato infante dictum est:
occurrit ei et quaerebat eum occidere, ut de quo
dixerit in consequentibus agnoscamus. quamquam et si de Mose
quisque accipere uoluerit, non est magnopere resistendum.
illud potius quod sequitur, si fieri potest, intellegatur, quid
sibi uelit ideo recessisse angelum ab interfectione cuiuslibet
eorum, quia dixit mulier: stetit sanguis circumcisionis s
infantis; non enim ait: "recessit ab eo", propter quod [*] [*]
circumcidit infantem, sed quia stetit sanguis circumcisionis;
non quia cucurrit, sed quia stetit: magno, nisi fallor,
sacramento.