Dictiones (22)

XXII. DICTIO. PRAEFATIO.

Copiose quidem egregius adolescens inuentorum suorum
diuitias in ordinem digerens uerborum quoque ubertate dotauit
et quae pro religione esse credidit digno reuerentia ore deprompsit.
sed procul opinionis insidiis cessent malignorum
commenta tractatuum. non nos contra Aratorem dictionis
pectus opponimus, sed nec erumpentem in lucem laudis palmitem
inimica falce truncamus: sed quem uerborum callem
sequi debeat demonstrantes, scimus in illo nobis clarius, si
eum praeferri contigerit, triumphandum, quia de nostro hausit
quicquid deo amplificante de scientia opum largus effuderit

THEMA. LEX.

De capta ciuitate hostium sacerdotes et uestales
uirgines liberi dimittantur.,

Post secundos bellici certaminis euentus inter triumphos et
laureas uires habere non potest lex ad resistendum recitata
uictoribus. quid gladiis per affectionem mortis egimus, si
erit quod post proelia formidemus? iacet ante oculos meos
quicquid hactenus minabatur exanimum, et postquam fusa est [*]

inimica congressio, nescio quid nobis adferunt defunctorum
principum decreta terroris. nescit probatae qualitatem uirtutis
expendere qui de cartarum freno superbit armatis. adquiescant
istis inertia corda repagulis: ego quicquid mihi licentiam
tollebat ense dispersi. illud tantum potest nobis quicumque
negare, quod. nolumus : illum contentus sum habere terminum,
ad cuius me transgressionem desideria non uoearunt. mihi
quicquid praeualuero habere lex tribuit. otium et toga deaegantes
aliquid ferant: mihi totum natura peperit quiequid in
procinctu constitutus extorsero. sola nobis scripta iura sunt,
nil timere. et haec quidem auribus uestris, quasi bona esset
formula, quae obiectabatur, adserui. nutrix tamen uirorum
fortium lex, uindex libertatis, patriae munimentum, iubet post
certamen heroas suos retidiuam intentionem habere de praemio,
et gestis non contenta felicibus, dum tollit sudoris pretium,
frangit studia dimicandi. ergone bona sunt praecepta quae,
ne boni efficiamur, occurrunt? quaecumque fructum adimant
laborum, censores prudentissimi, de aliena nos facultate castigant.
numquid aequum est habere ualitudinem sanctiones de
externo iure conscriptas? aut uidetur rationi uicinum spem de
futura possessione praecidere? quid nobis religionis in sacerdotum
personis nomen opponitis ? deo duce, quem in illis
ueneraris, optinui. cuius intuitu desideras eos de iugo nostrae
seruitutis euadere, ipso noueris teneri illos imperante captiuos. [*]
contra superos nititur qui quoscumque illorum sententia prosternit
extulerit: quos festinas eripere nequaquam effecti
fuerant hominum, si meruissent ministri esse caelestium. ecce
tecum de sapore legis, quasi non habeam quae responsi loco
obiciam tela, contendo. quam iustitiam putas in illa iussione,
que ut hostem fulciat socios imperia propagautos addicit P
tolle spem praedae, tulisti uota certaminis. et, si defrudater
genius laureati, ad paenitentiam rediet quicquid contemptu
lucis expetii. facessat a prudentibus aequitatem huiusmodi,
non dico lege, sed tyrannica inscriptione requirere, quae ingrata
numinibus, inimica uirtuti, contra fas et iustitiam pugnat
mentito colore pietatis. nescis, loquacissime hominum,
quam iustus dolor de amissa laboris fruge nascatur. hoc est
dicere, quicquid dis ducibus adquisistis, eripimus. uidi urbem
inimicam quasi uno incendio senescentem et ipsas caelicolum
sedes desertas et spoliatas diuinitate prosterni: et putas remansisse
quicquam quod non debeat esse uictoris P quid quod ipsa
friuola et inanis constitutio obscuritate confunditur ? dicit enim
sacerdotes uel Vestales uirgines debere libertate gaudere. credo
illos nominat, in quibus domicilium suum esse caeli habitator
ostenderit, quos maiores esse hominibus aetherius fauor sua luce
signauerit. indicunteorum reuerentiam quos agnosci uolunt diuina
pontifices. uidimus miseros, quos tuetur inter, inter fauillas lapsae
urbis de sola expectantes lamentatione praesidium et nil [*]
habentes fiduciae de proposito inter turbas captiuitate pressas
errare. non illis inerat peregrinus splendor in uultibus, non
quae officium nuntiaret hilaritas. nesciunt inter aduersa turbari
quibus in saeculi tempestatibus de innocenti conscientia
portus occurrit uidimus adflictiores ceteris trepidantibus quibus
nuda nomina, lex ridenda, concedis. qui remansit locus
in meritis, si sacramentum istud solo constat in titulo? dici
credo aliud aliud esse pontificem. uidi saepe ante confectas
ieiuniis facies directa in iugulum tela cecidisse et retusos ab
inermibus gladios rigentem perdidisse naturam. si creditis
religiosa dicturo, non fuit templorum minister qui inter quaelibet
discrimina humano eget auxilio. scit supremus arbiter
possessionem suam suam luce uestire. non latet caelestis illa
permixtio et, quamuis humanae fragilitatis tunica uestiatur,
effulgorat. quid quod ipsi parati ad famulandum ueniunt qui
trahi ad seruitia non merentur? hac extremitate qui indignus
est non rebellat. occurrunt ad obsequia quorum mens est
digna culminibus et peruicaciam mortalitatis eliminant quos
nefas est ad inhonesta constringi. isti tui pericula, si nequaquam
absolui mereantur, intendunt. non possunt subtrahi
hominibus quos non intellegimus nequaquam amplius habere
de homine. iuuate me, socii, iuuate consortes et garrulitatem
inpugnatoris mei auxiliante ueritate conprimite. agitur
res, de qua quid senserit superorum sententia, iam tenemus.
addicantur inmeriti, ut bonos habere possimus antistites.
instituantur per istos, quos suos esse non conciliatrix fabula,
non incerta defensio, sed ipse summi dei fulgor enuntiet. [*]