De Utilitate Credendi (22)

Sed quaeris fortasse uel de hoc ipso aliquam accipere
rationem, qua tibi persuadeatur non prius ratione quam fide
te esse docendum. quod facile potest, si modo aequum te.
praebeas. sed ut commode fiat, uolo quasi respondeas interroganti
et primo dicas mihi, quare tibi uideatur non esse
credendum. quod ipsa, inquis, credulitas, a qua creduli nominantur,
uitium quoddam mihi uidetur esse, alioquin hoc
nomen non pro conuicio obiectare soleremus. nam si suspiciosus
in uitio est, eo quod non conperta suspicatur, quanto
magis credulus, qui hoc a suspicioso differt. quod ille incognitis
aliquam, iste nullam tribuit dubiationem. interim
accipio hanc opinionem ac distinctionem. sed scis etiam curiosum
non nos solere appellare sine conuicio, studiosum uero
etiam cum laude. quamobrem adtende, si placet. etiam inter
' [*]

haec duo quid tibi distare uideatur. id certe respondes. quod
quamuis uterque agatur magna cupiditate noscendi, curiosus
tamen ea requirit. quae nihil ad se adtinent. studiosus
autem contra quae ad sese adtinent requirit. sed quia non
negamus ad hominem pertinere coniugem ac liberos et eorum
salutem, si quispiam peregre positus, quemadmodum ualeant
ac sese agant sua coniux ac liberi. omnes aduenientes sedulo
percontetur, magna utique ducitur cupiditate noscendi. et tamen.
hunc studiosum non uocamus, qui et magno opere scire uult
et ea, quae ad se maxime pertinent. quare iam intellegis eo
uaccillare istam definitionem studiosi, quod omnis quidem
studiosus ea nosse uult, quae ad se pertinent, non tamen
omnis. qui id agit. studiosus uocandus est, sed is. qui ea,
quae ad animum nutriendum liberaliter atque ornandum pertinent,
inpensissime requirit: tamen studentem recte appellamus
praesertim addentes, quid studeat audire. nam etiam suorum
studiosum possumus appellare, si suos tantum diligit. non
tamen adiunctione nulla communi nomine studiosorum dignum
putamus. audiendi autem cupidum, quemadmodum se sui
haberent, non appellarem studiosum audiendi, nisi gaudens
bona fama id ipsum saepe uellet audire; studentem uero,
etiamsi semel. refer nunc animum ad curiosum et dic mihi,
utrum si quis fabellam libenter audiret nihil sibi omnino
profuturam, id est rerum ad se non pertinentium, neque id
odiose atque crebro, sed rarissime ac modestissime uel in
conuiuio uel in aliquo circulo ulloue consessu, uidereturne
tibi curiosus ? non opinor, sed certe habens illius rei curam,
cum libenter audiret, profecto uideretur. quapropter etiam [*]
curiosi definitio ea regula. qua studiosi, emendanda est. uide
igitur, utrum et illa superiora emendanda sint. cur enim non
et suspiciosi nomine indignus sit, qui aliquando aliquid
suspicatur, et creduli, qui aliquando aliquid credit? itaque
ut inter studentem alicuius rei et omnino studiosum rursumque
inter curam habentem atque curiosum, ita inter credentem
et inter credulum plurimum interest.