De Mendacio (14)

Quomodo, inquis, non cum eis facit, quando illi hoc
non facerent, si ipse illud faceret? hoc modo frangimus ianuam
cum effractoribus, quia, si non eam clauderemus, illi non
frangerent, et occidimus homines cum latronibus, si scire
contingat hoc eos esse facturos, quia, si nos praeuenientes
eos occideremus, illi non occiderent alios. aut si fateatur
nobis aliquis parricidium se facturum, nos cum eo facimus.
si, cum possumus, eum, priusquam faciat, non interficimus.
quando aliter eum uel cohibere uel inpedire non possumus.
totidem uerbis enim dici potest: fecisti cum eo, quia hoc
ille non fecisset, si tu illud fecisses. ego utrumque malum
fieri nollem; sed id tantum cauere potui, ne fieret, quod
erat in mea potestate; alterum autem alienum, quod meo
praecepto extinguere non potui, meo malefacto inpedire non
debui. non ergo peccantem adprobat, qui pro alio non
peccat; et neutrum placet ei, qui utrumque nollet admitti,
sed illud, quod ad se pertinet, etiam potestate non perpetrat,
quod autem ad alterum, sola uoluntate condemnat. et ideo [*]

proponentibus illam condicionem atque dicentibus: si non
turificaueris, hoc patieris, si respondisset: ego neutrum eligo,
utrumque detestor, ad nihil horum uobis consentio, inter haec
uerba atque talia, quae certe quoniam uera essent, nulla eius
consensio, nulla adprobatio teneretur; quaecumque ab eis
passus esset, illi deputaretur iniuriarum acceptio, illis commissio
peccatorum. debuitne igitur, ait quispiam, stuprum perpeti
potius quam turificare? si quaeris, quid debuerit, neutrum
debuit. si enim dixero aliquid horum debuisse, aliquid horum
adprobabo, cum inprobem utrumque. sed si quaeritur, quid
horum potius debuit euitare qui utrumque non potuit, sed
alterutrum potuit, respondebo: suum peccatum potius quam
alienum et leuius potius, quod suum, quam grauius, quod
alienum. ut enim salua diligentiore inquisitione interim concedam
grauius esse stuprum quam turificationem, illa tamen
ipsius erat, illud alienum factum, quamuis id ipse perpeteretur;
cuius autem factum, eius et peccatum. quamuis enim
grauius sit homicidium quam furtum, peius est tamen facere
furtum quam pati homicidium. itaque si cuiquam proponeretur,
ut, si furtum facere nollet, interficeretur, hoc est committeretur
in eum homicidium, quia utrumque euitare non posset, id
euitaret potius, quod suum peccatum esset, quam quod alienum.
nec ideo et illud eius fieret, quia in eum committeretur
et quia id posset euitare, si suum uellet admittere. [*] [*] [*]