Contra Partem Donati Post Gesta (4-7)

Si uoce ipsius unitatis clament ecclesiae Ponti,
Bithyniae, Asiae, Cappadociae ceterarumque orientalium regionum,
ad quas beatus Petrus apostolus scribit: (o pars Donati,
non nouimus quid dicatis. quare nobis non communicatis? si
Caecilianus mali aliquid fecit, quod nobis non probatum est
nec demonstratum, tamen si mali aliquid fecit, quare nobis
praeiudicat? si nos audire non uultis, uos ipsos audite dicentes:
nec causae causa nec personae persona praeiudicat.
an usque adeo potest uestra peruersitas, ut haec uerba ualeant,
ne nobis praeiudicet Primianus, et haec uerba non ualeant.
ut nobis praeiudicet Caecilianus?\' clament etiam similiter [*] [*]
septem orientales ecclesiae, ad quas scribit apostolus Iohannes.
Ephesi, Zmyrnae, Thyatirae, Sardis, Philadelphiae, Laudociae,
Pergami, et dicant: (quid uobis fecimus, fratres, qui potius
Donati quam nostrae communionis esse uoluistis? si Caecilianus
peccauit, quamuis et ipsius crimen non potuistis ostendere,
quia, sicut Primianus uester, sic absens etiam iste damnatus
est, uerumtamen qualiscumque ille fuerit, nos nobis
quid fecimus? quare christiani cum christianis pacem habere
non uultis, quare in nobis communia sacramenta rescinditis?
quid nobis fecimus? quare Primiani causa non praeiudicat
parti Donati, nisi quia uerum est quod dixistis: nec causae
causa nec personae persona praeiudicat? quare ergo
causa Caeciliani praeiudicat hereditati Christi, in qua sumus
apostolorum labore plantati? ad unam nostrum scribit apostolus
Iohannes, quod habeat pauca nomina in Sardis eorum, qui non
inquinauerunt uestimenta sua; nec tamen ab eis, qui in ipsa
ecclesia inmundi fuerunt, illorum paucorum uestimenta polluta
sunt, quoniam uerum est quod dixistis, nec causam causae
nec personam praeiudicare personae. quomodo ergo potest
causa et persona Caeciliani praeiudicare nobis? aut si non praeiudicat,
quare separamini a nobis?\' dicant etiam ecclesiae, ad
quas Paulus apostolus scribit, Romanorum, Corinthiorum,
Philippensium, Colossensium, Thessalonicensium — nam de
Galatia et Epheso supra iam dictum est —, dicant ergo et
istae: (litteras ad nos datas, fratres, cotidie legitis, qui uultis
adhuc esse de parte Donati. in ipsis epistulis per nomen pacis
nos apostolus salutauit dicens: gratia uobis et pax a deo [*] [*] patre et domino Iesu Christo. quare pacem in nostris
epistulis legendo didicistis et eam nobiscum tenere noluistis?
tam in longinquis terris trans mare positis Afrum nobis obicitis
Caecilianum. certe uerum est quod dixistis: nec causae
causa praeiudicat nec persona personae: quae est
ista priuata et peculiaris sanctificatio, qua uobis licet, ut
Afrae parti Donati causa non praeiudicet Afri Primiani nec
personae Primiani Carthaginiensis praeiudicet persona Mustitani
Feliciani, et ad nos Africana praeiudicia tam longe mittantur
aut nobis praeiudicet causa Caeciliani?\'

Dicat etiam catholica ecclesia in ipsa Africa constituta et
per pacem atque unitatem Christi illis omnibus communione
copulata, dicat etiam ipsa: nec mihi Caeciliani causa praeiudicat,
contra quem absentem septuaginta episcoporum est prolata
sententia, quia non praeiudicat ecclesiae, quae toto orbe diffunditur,
in cuius communione permaneo, aut certe praeiudicet
parti Donati causa Primiani, quem sui collegae similiter absentem
numerosiore concilio damnauerunt. si autem ideo non
praeiudicat, quia nec causa causae nec persona personae, multo
magis seruanda est ista iustitia erga unitatem catholicam
Christi, si eam seruari erga se postulat pars Donati\'. hoc
ecclesia catholica in Africa constituta proclamat: \'o pars Donati,
tu ista uerba dixisti, tu ista uerba tua recognouisti, tu istis
uerbis etiam suscripsisti: nec causa causae nec persona
personae praeiudicat. ego inter spiritus olim requiescentium
recito Caecilianum, tu adhuc uides et tecum habes in
corpore Felicianum, a quo Primianus damnatus est. in ipsa
Primiani causa Felicianum damnasti et eum postea, sicut
erat, episcopum Primiano tibique sociasti. si tantum ualet, [*]

quod nec causa causae praeiudicat nec persona personae, ut
tibi non praeiudicet hodie tecum uiuentis communio Feliciani,
mihi quomodo praeiudicat olim defuncti memoria Caeciliani?\'

Quid ad ista respondent, qui uobis adhuc iactant inania
et suae saluti, si non se correxerint, nocitura mendacia? quid
adhuc dicunt nos iudicem corrupisse, ut pro nobis sententia
proferretur? numquid et tanti apud uos meriti episcopum
praeclarissimum defensorem corrupimus, ut pro nobis talia
loqueretur? hoc enim agebamus omnibus uiribus, hoc instabamus,
ut Caeciliani causa atque persona, qualiscumque ille
fuerit, ad causam et personam ecclesiae, quam deus suis
sanctis testimoniis roborauit, non pertinere ostenderetur. hoc
agebamus etiam similitudinibus euangelicis, ut causa et persona
zizaniorum non praeiudicaret causae et personae tritici,
quamuis in eodem agro eadem pluuia simul crescerent usque
ad messem, quando separari oporteret; ut causa et persona
paleae non praeiudicaret (causae et) personae frumenti, quamuis
in eadem area simul triturarentur, donec nouissima uentilatione
separarentur; ut causa et persona haedorum non
praeiudicaret causae et personae ouium, quamuis communibus
pascuis utraque pecora permixta seruentur, donec a pastore
summo in iudicio nouissimo alii ad sinistram, alii ad dexteram
segregentur; ut causa et persona piscium malorum non praeiudicaret
causae et personae piscium bonorum, quamuis intra
eadem retia tenerentur in extremo litore separandi, hoc est
in fine maris, quod significat finem saeculi. quibus parabolis
et figuris ecclesia praenuntiata est usque ad finem saeculi
bonos et malos simul habitura, ita ut mali bonis obesse non [*] [*]

possint, cum uel ignorantur uel pro pace et tranquillitate
ecclesiae tolerantur, si eos prodi aut accusari non oportuerit
aut aliis bonis non potuerint demonstrari, ita sane, ut nec
emendationis uigilantia quiescat corripiendo degradando excommunicando
ceterisque cohercitionibus licitis atque concessis,
quae salua unitatis pace in ecclesia cotidie fiunt secundum
praeceptum apostolicum caritate seruata, qui dixit: si quis
autem non obaudit uerbo nostro per epistulam,
hunc notate, et nolite commisceri cum eo, ut erubescat;
et non ut inimicum existimetis, sed corripite
ut fratrem. sic enim et disciplina seruat patientiam
et patientia temperat disciplinam et utrumque refertur ad
caritatem, ne forte aut indisciplinata patientia foueat iniquitatem
aut inpatiens disciplina dissipet unitatem.

Ista cum fiunt a bonis, non inquinantur a malis,
quia nec eorum peccatis consentiendo communicant et ab eis
etsi non corporaliter segregatione, tamen spiritali uitae dissimilitudine
et morum diuersitate discedunt, eo modo oboedientes
praecepto dominico quo ait: discedite inde, et inmundum
ne tetigeritis. nam qui hoc non spiritaliter
obseruandum putant, adrogantia uanitatis in illud incidunt, quod
per eundem prophetam dominus detestatur dicens: qui dicunt
(noli me tangere, quoniam mundus sum\', hic fumus
indignationis meae. hoc episcopi uestri faciendum putauerunt,
quando utrisque nostrum a iudice oblato consessu
nobiscum sedere noluerunt, dicentes scriptum sibi esse ne cum
talibus sedeant, illud utique non spiritaliter, sed carnaliter
intellegentes, quod in psalmo positum est: et cum impiis [*] [*]
non sedebo, et tamen fecerunt, quod in eodem ipso loco
psalmi pariter prohibetur. nam ibi dicit propheta: et cum
iniqua gerentibus non introibo. si ergo, quia nos iniquos
uel nouerant uel putabant, ideo nobiscum sedere noluerunt,
quare, quod similiter prohibetur, nobiscum introierunt
ex parte sancti et ex parte polluti, nisi quia scripturas sanctas
non intellegendo et carnaliter sapiendo etiam ipsam unitatem
dissipauerunt?