Contra epistulam fundamenti (31)

Quod etiam in ipso fumi principe inmanitatem solam
aduertisti, quam uituperares, nonne debuisti adtendere cetera,
quae te in eius naturae laudem cogerent? habebat enim animam
et corpus, illam uiuificantem, hoc uita inspiratum, cum
illa regeret, hoc obtemperaret; illa praeiret, hoc subsequeretur;
illa contineret, hoc non difflueret; illa moueret in numeros,
hoc numerosa membrorum conpagine constabiliretur. nonne
te ad laudem mouet in hoc uno principe uel pax ordinata
uel ordo pacatus? quod autem de uno dictum est, hoc de *
ceteris intellegi licet. sed enim erat in alios ferus et inmanis.
non hoc laudo, sed tanta illa, quae non uis adtendere. quae [*]

si uel admonitus intuetur atque considerat, quisquis Manichaeo
temere credidit, sine dubitatione cognoscit, cum de istis naturis
loquitur, de bonis quibusdam se loqui, sed non summis
et infabricatis, sicuti est deus una trinitas, neque de his
fabricatis, quae sublimiter ordinata sunt, sicuti sunt angeli
sancti et beatissimae potestates, sed de infimis et pro sui
generis modulo in imo rerum ordinatis bonis: quae dum conparantur
superioribus, uituperandae ab inperitis existimantur,
et dum consideratur, quantum his desit boni, quod illis adest,
eiusdem boni absentia mali nomen tenet. et ego quidem propterea
sic de istis naturis disputo, quoniam ea nominantur,
quae in hoc mundo nota nobis sunt. nouimus enim tenebras,
aquas, uentos, ignem, fumum; nouimus etiam animalia serpentia,
natantia, uolantia, quadrupedia, bipedia: in quibus.
omnibus exceptis tenebris, quae, ut dixi, nihil sunt aliud
quam lucis absentia, quae oculis non uidendo discernuntur
— sicut silentium auribus non audiendo — non quia tenebrae
sunt aliquid, sed quia lux non est — sicut non quia silentium
est aliquid, sed quia sonus non est — exceptis ergo
tenebris in hac enumeratione ceterae naturae sunt et omnibus
notae, quarum speciem, quia, in quantumcumque est, laudabilis
et bona est, nemo prudens abalienat ab auctore omnium
bonorum deo.