Contra Adimantum (12)

De eo, quod scriptum est non esse manducandum sanguinem,
quod anima carnis sit sanguis. huic sententiae ueteris
legis Manichaei ex euangelio illud obponunt, quod dicit dominus
non esse timendos eos. qui occidere possunt corpus, animae
autem nocere non possunt et disputant dicentes: si sanguis
anima est, quomodo homines potestatem in eam non habent.
cum de sanguine multa faciant siue excipientes et canibus
uolucribusque in escam proponentes siue effundentes aut caeno
lutoque miscentes ? haec enim et alia innumerabilia sine difficultate
homines de sanguine possunt facere. ideo isti quaerunt
insultantes, quomodo, si sanguinis est anima, non possit hominis
interfector nocere animae, cum tantam in eius sanguinem habeat
potestatem. addunt etiam, quod ait apostolus Paulus:
quia caro et sanguis regnum dei non possidebunt et
dicunt: si sanguis est anima, sicut Moyses dicit, nulla inuenietur
anima posse regnum dei adipisci. cui calumniae primo
ita respondendum est, ut ipsi cogantur ostendere, ubi scriptum
sit in libris ueteris legis, quod anima humana sanguis sit.
nusquam enim hoc inuenient in illa scriptura, quam lacerare
miseri quamdiu conantur, nullo modo intellegere permittuntur. [*] [*]

quodsi de anima humana nihil tale ibi dictum est, quid ad
nos pertinet, si anima pecoris aut laedi ab interfectore potest
aut possidere dei regnum non potest? sed quia de animis
pecorum nimis sunt isti solliciti — cum enim sint hominum
animae rationales, reuolui tamen eas in pecora existimant —
clausa sibi esse arbitrantur regna caelorum, si pecorum animis
clausa esse consentiant.

Quid? quod etiam insultare ausus est populo Israhel
Adimantus, unus ex discipulis Manichaei. quem magnum
doctorem illius sectae fuisse commemorant. insultare ergo
ausus est populo Iudaeorum, quod secundum eorum intellectum,
quo existimant sanguinem esse animam. parentum ipsorum
animae partim a serpentibus deuoratae, partim igni consumptae,
partim in desertis atque asperrimis montium locis arefactae
sint. quod si uerum esse quisquam concederet. sine scelere
tamen eorum. quibus iste insultare uoluit. factum esse conuinceret.
non enim parentum suorum animas, quibus illa
omnia secundum horum intellectum accidisse dixit, ipsi aliqua
ex parte laeserunt; quapropter luctum inde possunt habere,
non reatum. quid autem Adimantus faciet ipse secundum.
opinionem suam, qua credidit etiam rationales, id est hominum
animas in beluina corpora posse contrudi? quid ergo faciet de
tanto scelere. si quando tardum iumentum plagis aut concitatum
freno fatigauit, in quo forte patris eius anima fuerit?
ut non dicam, quod etiam occidere parentes suos inter peduculos
et pulices potuerit, a quorum isti interfectione non
temperant. quid enim eis prodest, quod aliquando negant [*]

usque ad ista minutissima animantia reuolui animas humanas
posse ? hoc enim negant, ne tam multarum interfectionum
rei teneantur aut cogantur parcere pulicibus et peduculis et
cimicibus et tantas ab eis molestias sine ulla caedis eorum
licentia sustinere. nam uehementer urgentur, cur in uulpeculam
reuolui anima humana possit et non possit in mustelam, cum
catulus uulpeculae fortasse etiam minor sit quam magna
mustela. deinde si in mustelam potest, cur in murem non
potest? et si in istum potest, cur in stellionem non potest?
et si in eum potest, cur in locustam non potest? deinde in
apem, deinde in muscam, deinde in cimicem atque inde usque
in pulicem et si quid est aliud multo minutius peruenire?
ubi enim terminum constituant, non inueniunt atque ita per
istam nugatoriam crudelitatem conscientiae illorum innumerabilibus
homicidiorum sceleribus obruuntur.

Nam ex eo, quod scriptum est sanguinem pecoris animam
eius esse, praeter id, quod supra dixi, non ad me pertinere,
quid agatur de pecoris anima, possum etiam interpretari praeceptum
illud in signo esse positum. non enim dominus dubitauit
dicere: hoc corpus meum, cum signum daret corporis
sui.

Quod autem ait apostolus: caro et sanguis regnum
dei non possidebunt, etiam in lege dictum est: non permanebit
in istis spiritus meus, quia caro sunt. et
totiens in ueteribus libris iustorum animis praemium futurum
promittitur. sed tamen apostolus uolens insinuare, quale corpus
iustorum per inmutationem in resurrectione futurum sit, quia [*] [*]

neque nubent neque uxores ducent. sed erunt sicut
angeli in caelis, hanc ergo inmutationem futuram corporum
sanctorum uolens insinuare dixit apostolus: dico enim uobis,
fratres, quia caro et sanguis regnum dei non possidebunt.
quod non una separata et ad fraudem commemorata
sententia, sed toto ipso epistulae loco pertractato uel potius
lecto - non enim res obscura est — inueniri potest. sic
enim dicit: oportet corruptibile hoc induere incorruptionem
et mortale hoc induere inmortalitatem. quod
eum de corpore dicere de superioribus manifeste inuenitur,
cum ait: non omnis caro eadem caro: alia quidem
hominum, alia autem pecorum: alia caro uolucrum,
alia piscium, et corpora caelestia, et corpora terrestria;
sed alia est caelestium gloria et alia terrestrium;
alia gloria solis et alia gloria lunae et alia gloria
stellarum. stella enim ab stella differt in gloria; sic
et resurrectio mortuorum. seminatur corpus in corruptione,
surget in incorruptione: seminatur in contumelia,
surget in gloria; seminatur in infirmitate,
surget in uirtute: seminatur corpus animale, surget
corpus spiritale. si est corpus animale, est et spiritale,
sicut scriptum est: factus est primus homo Adam in
animam uiuentem, nouissimus Adam in spiritum uiuificantem.
sed non primum quod spiritale est, sed quod
animale, postea spiritale. primus homo de terra terrenus;
secundus homo de caelo caelestis. qualis terrenus,
tales et terreni, et qualis caelestis, tales et
caelestes. et quomodo induimus imaginem terreni, [*] [*]
induamus et imaginem eius, qui de caelo est. hoc autem
dico, fratres, quia caro et sanguis regnum dei hereditate
possidere non possunt neque corruptio incorruptionem
hereditate possidebit. certe iam clarum est, quare
hoc apostolus dixerit. quid ergo iste tam turpi fraude non
commemorat nisi hoc ultimum et tacet illa superiora, quibus
hoc quod male interpretatur, bene possit intellegi? nam quoniam
domini nostri corpus post resurrectionem sic leuatum
est in caelum, ut pro ipsa caelesti habitatione caelestem
acceperit mutationem. et hoc sperare in die ultimo iussi
sumus. ideo dixit apostolus: qualis terrenus, tales et
terreni, id est mortales. et qualis caelestis, tales et
caelestes. id est inmortales non solum animis, sed etiam
corporibus. unde et supra dixerat aliam esse caelestium corporum
gloriam et aliam terrestrium. quod autem spiritale
corpus in resurrectione futurum dicit, non propterea putandum
est, quod non corpus, sed spiritus erit, sed spiritale corpus
omnimodis spiritui subditum dicit sine aliqua corruptione uel
morte. non enim quoniam modo quod habemus corpus animale
appellas, ideo putandum non illud esse corpus, sed animam.
ergo quemadmodum corpus animale nunc dicitur, quia subditum
est animae, spiritale autem nondum dici potest, quia
nondum spiritui plene subiectum est, quamdiu corrumpi adhuc
potest: sic et tunc spiritale uocabitur, cum spiritui atque
aeternitati nulla corruptione resistere poterit.

Aut si adhuc parum uidetur esse monstratum, quod sententiam
istam propter inmutationem, quae futura est, apostolus
dixerit, cum ait: caro et sanguis regnum dei hereditate
possidere non possunt neque corruptio [*]

incorru.ptionem hereditate possidebit, adtendite, quid continuo
subiciat et adiungat: ecce mysterium dico uobis: omnes
quidem resurgemus. non tamen omnes inmutabimur
in atomo. in ictu oculi. in nouissima tuba. canet enim
tuba et mortui resurgent incorrupti et nos commutabimur.
deinde contexit et dicit etiam illud, quod paulo ante
commemoraui, ut ostendat. qualis futura sit ipsa inmutatio.
statim quippe dicit: oportet enim corruptibile hoc induere
incorruptionem et mortale hoc induere inmortalitatem.
hinc ergo adparet. quia caro et sanguis
regnum dei non possidebunt. quia cum induerit incorruptionem
et inmortalitatem, iam non caro et sanguis erit,
sed in corpus caeleste mutabitur. quod quidem ex occasione
tractauimus. quia huic quoque sententiae multum insidiari
solent negantes corporum resurrectionem. nam ista quaestio
non de corpore, sed de anima proposita est. quam putant sic
accipi in lege, ut sanguis esse existimetur: quod nos nullo
modo sic intellegimus. sed quamuis de pecorum animis non
curemus, cum quibus non habemus rationis aliquam societatem,
tamen illud quod lex dicit fundendum esse sanguinem nec in
escam adsumendum, quia sanguis est anima, in signo esse
positum dicimus sicut alia multa et paene omnia scripturarum
illarum sacramenta signis et figuris plena sunt futurae praedicationis.
quae iam per dominum nostrum Iesum Christum
declarata est. sic est enim sanguis anima, quomodo petra erat
Christus, sicut dicit apostolus: bibebant enim de spiritali
sequente petra, petra autem erat Christus. notum est
autem filios Israhel petra percussa bibisse aquam in heremo, [*] [*]
de quibus loquebatur apostolus, cum hoc diceret. nec tamen
ait: petra significabat Christum, sed dicit: petra erat Christus.
quae rursus ne carnaliter acciperetur, spiritalem illam uocat,
id est eam spiritaliter intellegi docet. longum est et nunc non
necessarium sacramenta eiusdem legis exponere, nisi cum breuiter
possint. sufficit autem, ut nouerint illi. qui de his calumniantur,
non ea nos ita intellegere, ut illi adsolent inridere, sed
quemadmodum apostoli omnia intellegentes pauca exposuerunt.
ut ad easdem regulas cetera posteris intellegenda relinquerent,