De civitate dei (5.8)

CAPUT VIII. De his, qui non astrorum positionem, sed conexionem causarum ex Dei uoluntate pendentem fati nomine appellant.

Qui uero non astrorum constitutionem, sicuti est cum
quidque concipitur uel nascitur uel inchoatur, sed omnium
conexionem seriemque causarum, qua fit omne quod fit, fati
nomine appellant: non multum cum eis de uerbi controuersia
laborandum adque certandum est, quando quidem ipsum causarum
ordinem et quandam conexionem Dei summi tribuunt
uoluntati et potestati, qui optime et ueracissime creditur et
cuncta scire antequam fiant, et nihil inordinatum relinquere;
a quo sunt omnes potestates, quamuis ab illo non sint omnium
uoluntates. Ipsam itaque praecipue Dei summi uoluntatem,
cuius potestas insuperabiliter per cuncta porrigitur,
eos appellare fatum sic probatur. Annaei Senecae sunt, nisi
fallor, hi uersus:

Duc, summe pater altique dominator poli,

Quocumque placuit, nulla parendi mora est.

Adsum inpiger: fac nolle, comitabor gomens

Malusque patiar, facere quod licuit bono.

Ducunt uolentem fata, nolentem trahunt.

[*] [*]
Nempe euidentissime hoc ultimo uersu ea fata appellauit,
quam supra dixerat summi patris uoluntatem; cui paratum
se oboedire dicit, ut uolens ducatur, ne nolens trahatur; quoniam
scilicet

Ducunt nolentem fata, nolentem trahunt.

Illi quoque uersus Homerici huic sententiae suffragantur, quos
Cicero in Latinum uertit:

Tales sunt hominum mentes, quali pater ipse

Iuppiter Iuppiter lustrauit lumine terras.

Nec in hac quaestione auctoritatem haberet poetica sententia:
sed quoniam Stoicos dicit uim fati adserentes istos ex Homero
uersus solere usurpare, non de illius poetae, sed de istorum
philosophorum opinione tractatur, cum per istos uersus, quos
disputationi adhibent quam de fato habent, quid sentiant esse
fatum apertissime declaratur, quoniam Iouem appellant, quem
summum deum putant, a quo conexionem dicunt pendere
fatorum.