De civitate dei (5.7)

CAPUT VII. De electione diei, quo uxor ducitur quoue in agro aliquid plantatur aut seritur.

Iam illud quis ferat, quod in eligendis diebus noua quaedam
suis actibus fata moliuntur? Non erat uidelicet ille ita natus,
ut haberet admirabilem filium, sed ita potius, ut contemtibilem
gigneret, et ideo uir doctus elegit horam qua misceretur
uxori. Fecit ergo fatum, quod non habebat, et ex ipsius
facto coepit esse fatale, quod in eius natiuitate non fuerat.
s o stultitiam singularem! Eligitur dies ut ducatur uxor; credo
propterea, quia potest in diem non bonum, nisi eligatur,
incurri et infeliciter duci. Ubi est ergo quod nascenti iam
sidera decreuerunt? An potest homo, quod ei iam constitutum
est, diei electione mutare, et quod ipse in eligendo die constituerit,
non poterit ab alia potestate mutari? Deinde si soli
homines, non autem omnia quae sub caelo sunt, constellationibus
subiacent, quur aliter eligunt dies adcommodatos
ponendis uitibus uel arboribus uel segetibus, alios dies pecoribus
uel domandis uel admittendis maribus, quibus equarum
uel boum fetentur armenta, et cetera huius modi? Si autem
propterea ualent ad has res dies electi, quia terrenis omnibus
corporibus siue animantibus secundum diuersitates [*]

temporalium momentorum siderum positio dominatur; considerent
quam innumerabilia sub uno temporis puncto uel nascantur
uel oriantur uel inchoentur, et tam diuersos exitus habeant.
ut istas obseruationes cuiuis puero ridendas esse persuadeant
Quis enim est tam excors, ut audeat dicere omnes arbores,
omnes herbas, omnes bestias serpentes aues pisces uermiculos
momenta nascendi singillatim habere diuersa? Solent
tamen homines ad tentandam peritiam mathematicorum adferre
ad eos constellationes mutorum animalium, quorum
ortus propter hanc explorationem domi suae diligenter obseruant,
eosque mathematicos praeferunt ceteris, qui constellationibus
inspectis dicunt non esse hominem natum, sed pecus.
Audent etiam dicere quale pecus, utrum aptum lanitio, an
uectationi, an aratro, an custodiae domus. Nam et ad canina
fata tentantur et cum magnis admirantium clamoribus ista
respondent. Sic desipiunt homines, ut existiment, cum homo
nascitur, ceteros rerum ortus ita inhiberi, ut cum illo sub
eadem caeli plaga nec musca nascatur. Nam si hanc admiserint,
procedit ratiocinatio, quae gradatim accessibus modicis
eos a muscis ad camelos elephantosque perducat. Nec illud
uolunt aduertere, quod electo ad seminandum agrum die tam
multa grana in terram simul ueniunt, simul germinant, exorta
segete simul herbescunt pubescunt flauescunt, et tamen inde
spicas ceteris coaeuas adque, ut ita dixerim, congerminales
alias robigo interimit, alias aues depopulantur, alias homines
auellunt. Quo modo istis alias constellationes fuisse dicturi sunt,
quas tam diuersos exitus habere conspiciunt? An eos paenitebit
his rebus dies eligere easque ad caeleste negabunt pertinere
decretum, et solos sideribus subdent homines, quibus solis in [*]
terra Deus dedit liberas uoluntates? His omnibus consideratis
non inmerito creditur, cum astrologi mirabiliter multa uera
respondent, occulto instinctu fieri spirituum non bonorum,
quorum cura est has falsas et noxias opiniones de astralibus
fatis inserere humanis mentibus adque firmare, non horoscopi
notati et inspecti aliqua arte, quae nulla est.