Pro M. Caelio (56-60)

reliquum est igitur crimen de veneno; cuius ego nec[*] principium invenire neque evolvere[*] exitum possum. quae fuit enim causa quam ob rem isti mulieri venenum dare vellet[*] Caelius? ne aurum redderet? num petivit? ne crimen haereret? num quis obiecit? num quis denique fecisset mentionem, si hic nullius[*] nomen detulisset? quin etiam Herennium[*] dicere audistis verbo se molestum non futurum fuisse Caelio[*], nisi iterum eadem de re suo familiari absoluto nomen hic detulisset. credibile est igitur tantum facinus nullam ob[*] causam esse commissum? et vos non videtis fingi sceleris maximi crimen ut alterius sceleris suscipiendi fuisse causa[*] videatur?

cui denique commisit, quo adiutore usus est, quo socio, quo conscio, cui tantum facinus, cui se, cui salutem suam credidit? servisne mulieris? sic enim est obiectum[*]. et erat tam demens is[*] cui vos ingenium certe tribuitis[*], etiam si cetera inimica oratione detrahitis, ut omnis suas fortunas alienis servis committeret? at quibus servis? — refert enim magno opere id ipsum — eisne[*] quos intellegebat non communi condicione servitutis uti sed[*] licentius liberius familiariusque[*] cum domina vivere[*]? quis enim hoc non videt, iudices, aut quis ignorat, in eius modi domo in qua mater familias meretricio more vivat, in qua nihil geratur quod foras proferendum sit, in qua inusitatae[*] libidines, luxuries, omnia denique inaudita vitia ac flagitia versentur, hic servos non esse servos, quibus omnia committantur, per quos gerantur, qui versentur isdem in[*] voluptatibus, quibus occulta credantur, ad quos aliquantum etiam ex cotidianis sumptibus ac luxurie redundet? id igitur Caelius non videbat?

si enim tam[*] familiaris erat mulieris quam vos voltis, istos quoque servos familiaris dominae esse[*] sciebat. sin ei tanta consuetudo quanta a vobis inducitur non erat, quae cum servis eius[*] potuit familiaritas esse tanta?

pro di immortales! cur interdum in hominum sceleribus maximis aut conivetis aut praesentis fraudis poenas in diem reservatis? vidi enim, vidi et illum hausi dolorem vel acerbissimum in vita, cum Metellus abstraheretur e sinu[*] gremioque patriae, cumque ille vir qui se natum huic imperio putavit tertio die post quam in curia, quam in rostris, quam in re publica floruisset, integerrima aetate, optimo habitu, maximis viribus eriperetur indignissime bonis omnibus atque universae civitati. quo quidem tempore ille moriens, cum iam ceteris ex partibus oppressa mens esset, extremum sensum ad memoriam rei publicae reservabat, cum me intuens flentem significabat interruptis ac morientibus vocibus quanta inpenderet procella mihi[*], quanta tempestas civitati et cum parietem saepe feriens eum qui cum Catulo fuerat ei communis crebro Catulum, saepe me, saepissime rem publicam nominabat, ut non tam se mori[*] quam spoliari suo praesidio cum patriam tum etiam me doleret.

quem quidem virum si nulla vis repentini sceleris sustulisset, quonam modo ille[*] furenti fratri suo[*] consularis restitisset qui consul[*] incipientem furere atque tonantem[*] sua se manu interfecturum audiente senatu dixerit? ex hac igitur domo progressa ista[*] mulier de veneni celeritate dicere audebit? nonne ipsam domum metuet ne quam vocem eiciat[*], non parietes conscios, non noctem illam[*] funestam ac luctuosam perhorrescet? sed revertor[*] ad crimen; etenim[*] haec facta illius clarissimi ac fortissimi viri mentio et vocem meam fletu debilitavit et mentem dolore impedivit.