Pro M. Caelio (61-65)

sed tamen venenum unde fuerit, quem ad modum paratum sit[*] non dicitur. datum esse aiunt huic[*] Licinio, pudenti adulescenti et bono, Caeli familiari; constitutum[*] esse cum servis ut venirent ad balneas Senias; eodem Licinium esse venturum atque eis veneni pyxidem traditurum. hic primum illud requiro, quid attinuerit ferri[*] in eum locum constitutum, cur illi servi non ad Caelium domum venerint. si manebat tanta illa consuetudo Caeli, tanta familiaritas cum Clodia, quid suspicionis esset si apud Caelium mulieris servus visus esset? sin autem iam[*] suberat simultas, exstincta erat consuetudo, discidium exstiterat, hinc illae lacrimae nimirum et haec causa est omnium horum scelerum atque criminum.

'immo' inquit 'cum servi ad dominam rem totam[*] et maleficium Caeli detulissent, mulier ingeniosa praecepit his ut[*] omnia Caelio pollicerentur; sed ut[*] venenum, cum a Licinio traderetur, manifesto comprehendi posset, constitui locum[*] iussit balneas Senias, ut eo mitteret amicos qui delitiscerent, deinde[*] repente, cum venisset Licinius venenumque[*] traderet, prosilirent hominemque comprenderent.'

atque equidem vehementer exspectabam quinam isti viri boni testes huius manifesto deprehensi veneni dicerentur; nulli enim sunt adhuc nominati. sed non dubito quin sint pergraves, qui primum sint talis feminae familiares, deinde eam provinciam susceperint ut in balneas contruderentur[*], quod illa nisi a viris honestissimis ac plenissimis dignitatis, quam velit sit potens, numquam impetravisset. sed quid ego de dignitate istorum testium loquor? virtutem eorum diligentiamque cognoscite. 'in balneis delituerunt[*].' Testis egregios! 'dein temere prosiluerunt.' homines temperantis[*]! sic enim fingitis, cum Licinius venisset, pyxidem teneret in manu, conaretur tradere, nondum tradidisset, tum repente evolasse istos praeclaros testis sine nomine; Licinium autem, cum iam manum ad tradendam pyxidem porrexisset, retraxisse atque ex[*] illo repentino hominum impetu se in fugam coniecisse. O magnam vim[*] veritatis, quae contra hominum[*] ingenia, calliditatem, sollertiam contraque fictas omnium insidias facile se per se ipsa[*] defendat!

velut[*] haec tota fabella[*] veteris et plurimarum fabularum poetriae quam est sine argumento, quam nullum invenire exitum potest! quid enim? isti tot viri — nam necesse est fuisse non paucos[*] ut et comprehendi Licinius facile posset et res multorum oculis esset testatior — cur Licinium de manibus amiserunt? qui minus enim Licinius comprehendi potuit cum se retraxit ne pyxidem traderet, quam si tradidisset? erant enim illi[*] positi ut comprehenderent Licinium, ut manifesto Licinius teneretur aut cum retineret venenum aut cum tradidisset. hoc fuit totum consilium mulieris, haec istorum[*] provincia qui rogati sunt; quos quidem tu quam ob rem temere prosiluisse dicas atque ante tempus non reperio. fuerant ad hoc[*] rogati, fuerant ad hanc rem conlocati, ut venenum, ut insidiae, facinus denique ipsum ut manifesto comprenderetur.

potueruntne magis[*] tempore prosilire quam cum Licinius venisset, cum in manu teneret veneni pyxidem? quae cum iam erat tradita servis, si evasissent[*] subito ex balneis mulieris amici Liciniumque comprehendissent, imploraret hominum[*] fidem atque a se illam pyxidem traditam pernegaret. quem quo modo illi reprehenderent? vidisse se dicerent? primum ad se vocarent[*] maximi facinoris crimen; deinde id se vidisse dicerent quod quo loco conlocati fuerant non potuissent videre. tempore igitur ipso se ostenderunt, cum Licinius venisset, pyxidem expediret, manum porrigeret, venenum traderet. mimi ergo iam[*] exitus, non fabulae; in quo cum clausula non invenitur, fugit aliquis e manibus, dein[*] scabilla concrepant, aulaeum tollitur.