Pro P. Sulla (41-45)

vidi ego hoc, iudices[*], nisi recenti memoria senatus auctoritatem huius indici monumentis publicis testatus essem, fore ut aliquando non Torquatus neque Torquati quispiam similis—nam id me multum fefellit—sed ut aliquis patrimoni[*] naufragus, inimicus oti, bonorum hostis, aliter indicata[*] haec esse diceret, quo facilius vento aliquo in optimum quemque excitato posset in malis rei publicae portum aliquem[*] suorum malorum invenire. itaque introductis in senatum indicibus constitui[*] senatores qui omnia indicum dicta, interrogata, responsa perscriberent.

at quos viros! non solum summa virtute et fide, cuius generis erat[*] in senatu facultas maxima, sed etiam quos sciebam memoria, scientia[*], celeritate scribendi facillime quae dicerentur persequi posse, C. Cosconium, qui tum erat praetor, M. Messalam, qui tum praeturam petebat, P. Nigidium, App. Claudium. credo esse neminem qui his hominibus[*] ad vere referendum aut fidem putet aut ingenium defuisse.

itaque dico locum in orbe terrarum esse nullum, quo in loco populi Romani nomen sit, quin eodem perscriptum hoc indicium pervenerit. in quo ego tam[*] subito et exiguo et turbido tempore multa divinitus, ita ut dixi, non mea sponte providi, primum ne quis[*] posset tantum aut de rei publicae aut de alicuius periculo meminisse[*] quantum vellet; deinde ne cui liceret umquam reprehendere illud indicium aut temere creditum criminari; postremo ne quid iam a me, ne quid ex meis commentariis quaereretur, ne aut oblivio mea aut memoria nimia videretur[*], ne denique aut neglegentia turpis aut diligentia crudelis putaretur.

sed tamen abs te, Torquate, quaero: cum indicatus tuus esset inimicus[*] et esset eius rei frequens senatus et recens memoria testis, et tibi[*], meo familiari et contubernali, prius etiam edituri indicium fuerint scribae mei, si voluisses, quam in codicem rettulissent, cur cum[*] videres aliter fieri[*], tacuisti[*], passus es, non mecum aut ut [*] cum familiarissimo[*] questus es aut, quoniam tam facile inveheris in amicos, iracundius et[*] vehementius expostulasti? tu, cum tua vox numquam sit audita, cum indicio lecto, descripto, divolgato quieveris, tacueris, repente tantam rem ementiare[*] et in eum locum te deducas ut, ante quam me commutati indici coargueris, te summae neglegentiae tuo iudicio[*] convictum esse fateare?

mihi cuiusquam salus tanti fuisset ut meam neglegerem? per me ego veritatem patefactam contaminarem aliquo mendacio? quemquam denique ego iuvarem, a quo et tam[*] crudelis insidias rei publicae[*] factas et me potissimum consule constitutas[*] putarem? quod si iam essem oblitus severitatis et constantiae meae, tamne amens eram ut, cum litterae posteritatis causa repertae sint, quae subsidio oblivioni esse possent[*], ego recentem putarem memoriam cuncti senatus commentario meo posse superari?