Pro P. Sulla (46-50)

fero ego te, Torquate, iam dudum fero[*], et non numquam animum incitatum ad ulciscendam orationem tuam revoco ipse et reflecto, permitto aliquid iracundiae tuae, do adulescentiae, cedo amicitiae, tribuo parenti. sed nisi tibi aliquem modum tute[*] constitueris, coges oblitum me[*] nostrae amicitiae habere rationem meae dignitatis. nemo umquam me tenuissima suspicione perstrinxit[*] quem non perverterim[*] ac[*] perfregerim. sed mihi hoc credas velim: non eis libentissime soleo respondere quos mihi videor facillime posse superare.

tu quoniam minime ignoras consuetudinem dicendi meam, noli hac nova lenitate[*] abuti mea, noli aculeos orationis meae, qui reconditi sunt, excussos arbitrari, noli id omnino a me putare[*] esse amissum[*] si quid est tibi remissum atque concessum. Cum illae valent apud me excusationes iniuriae tuae, iratus animus tuus, aetas, amicitia nostra, tum nondum statuo te virium satis habere ut ego tecum luctari et congredi debeam. quod si esses usu[*] atque aetate robustior, essem idem qui soleo cum sum lacessitus; nunc tecum sic agam tulisse ut potius iniuriam quam rettulisse gratiam videar.

neque vero quid mihi irascare intellegere possum. si, quod eum defendo quem tu accusas, cur tibi ego[*] non suscenseo, quod[*] accusas[*] eum quem ego defendo? 'inimicum ego[*],' inquis, 'accuso meum.' et amicum ego defendo meum. 'non debes tu[*] quemquam in[*] coniurationis quaestione defendere.' immo nemo magis eum de quo nihil umquam est[*] suspicatus quam is qui de aliis multa cognovit[*]. 'cur dixisti testimonium in alios?' quia coactus sum[*]. 'cur damnati sunt?' quia creditum est. 'regnum est dicere in quem velis et[*] defendere quem velis.' immo servitus est non dicere in quem velis et non[*] defendere quem velis. ac si considerare coeperis utrum magis mihi hoc necesse fuerit facere an istud[*] tibi, intelleges honestius te inimicitiarum modum statuere potuisse quam me humanitatis.

at[*] vero, cum honos agebatur familiae vestrae amplissimus[*], hoc est consulatus parentis tui, sapientissimus vir familiarissimis suis non[*] suscensuit, pater tuus[*], cum Sullam et defenderent et laudarent? intellegebat hanc[*] nobis a maioribus esse traditam disciplinam ut nullius amicitia ad pericula propulsanda[*] impediremur. at erat[*] huic iudicio longe dissimilis illa contentio. tum adflicto P. Sulla consulatus vobis pariebatur, sicuti partus est; honoris erat certamen; ereptum repetere vos clamitabatis, ut victi in campo in foro vinceretis; tum qui contra vos pro huius salute pugnabant, amicissimi vestri, quibus non irascebamini[*], consulatum vobis eripiebant, honori vestro repugnabant, et tamen id inviolata vestra amicitia, integro officio, vetere[*] exemplo atque instituto optimi cuiusque faciebant.

ego vero quibus ornamentis adversor tuis aut cui dignitati vestrae repugno? quid est quod iam ab hoc expetas? honos [*] ad patrem, insignia honoris ad te delata sunt. tu ornatus[*] exuviis[*] huius[*] venis ad eum lacerandum quem interemisti, ego iacentem et spoliatum defendo et protego. atque hic tu et reprehendis me quia defendam et irasceris; ego autem non modo tibi non irascor sed ne[*] reprehendo quidem factum tuum. te enim existimo tibi statuisse quid faciendum putares et satis idoneum offici tui[*] iudicem esse [*] potuisse[*].