De Anima (35-37)

Sed non tibi soli metempsychosis hanc fabulam instruxit.
inde etiam Carpocrates utitur pariter magus, pariter fornicarius,
etsi Helena minus. quidni? cum propter omnimodam diuinae
et humanae disciplinae euersionem constituendam recorporari
animas asseuerauerit? nulli enim uitam istam rato fieri

nisi
uniuersis quae arguunt eam expunctis, quia non natura quid
malum habeatur, sed opinione. itaque metempsychosin necessarie
imminere, si non in primo quoque uitae huius commeatu
omnibus inlicitis satisfiat. scilicet facinora tributa sunt uitae.
ceterum totiens animam reuocari habere quotiens minus quid intulerit,
reliquatricem delictorum, donee exsoluat nouissimum
quadrantem detrusa identidem in carcerem corporis. huc enim
temperat totam illam allegorian domini certis interpretationibus
relucentem et primo quidem simpliciter intellegendam. nam
et ethnicus homo aduersarius noster est incedens in eadem uia
uitae communis. ceterum oportebat nos de mundo exire, si
cum illis conuersari non liceret. huic ergo bonum animi praestes
iubet — diligite enim inimicos uestros inquit et orate
pro maledicentibus uos — ne aliquo commercio negotiorum
iniuria prouocatus abstrahat te ad suum iudicem, et in custodiam
delegatus ad exsolutionem totius debiti arteris. tum si
in diabolum transfertur aduersarii mentio, ex obseruatione comitante
cum illo quoque moneris eam inire concordiam, quae
deputetur ex fidei conuentione; pactus es enim renuntiare ipsi
et pompae et angelis eius. conuenit inter uos de isto. haec
erit amicitia obseruatione sponsionis, ne quid eius postea [*] [*]
sumas ex his quae eierasti, quae illi reddidisti, ne te ut fraudatorem,
ut pacti transgressorem iudici deo obiciat, sicut eum
legimus alibi sanctorum criminatorem et de ipso etiam nomine
diaboli delatorem, et iudex te tradat angelo executionis, et ille
te in carcerem mandet infernum, unde non dimittaris, nisi
modico quoque delicto mora resurrectionis expenso. quid his
sensibus aptius? quid his interpretationibus uerius? ceterum
apud Carpocraten si omnium facinorum debitrix anima est,
quis erit inimicus et aduersarius eius intellegendus? credo,
mens melior, quae illam in aliquid innocentiae inpegerit adigendam
rursus ac rursus in corpus, donec in nullo rea depre-_
hendatur bonae uitae. hoc est ex malis fructibus bonam arborem
intellegi, id est ex pessimis praeceptis doctrinam ueritatis
agnosci. spero huiusmodi haereticos Heliae quoque inuadere
exemplum, tamquam in Iohanne sic repraesentati, ut metempsychosi
patrocinetur pronuntiatio domini: Helias iam uenit,
et non cognouerunt eum, et alibi: et si uultis audire,
hic est Helias, qui uenturus est. numquid ergo et Iudaei
ex opinione Pythagorica consulebant Iohannen: tu es Helias?
et non ex praedicatione diuina: et ecce mittam uobis Helian
Thesbiten? sed enim metempsychosis illorum reuocatio est
animae iam pridem morte functae et in aliud corpus iteratae.
Helias autem non ex decessione uitae, sed ex translatione uenturus
est, nec corpori restituendus, de quo non est exemptus,
sed mundo reddendus, de quo est translatus, non ex postliminio
uitae, sed ex supplemento prophetiae, idem et ipse, et sui
nominis et sui hominis. sed quomodo Helias Iohannes? habes
angeli uocem: et ipse, inquit, praecedet coram populo
in uirtute et in spiritu Heliae, non in anima eius nec in [*] [*]
carne. hae enim substantiae sui cuiusque sunt hominis. spiritus
uero et uirtus extrinsecus conferuntur ex dei gratia; ita et
transferri in alterum possunt ex dei uoluntate, ut factum est
retro de Mosei spiritu.

In has quaestiones inde opinor excessimus, quo nunc
reuertendum est. constitueramus animam in ipso et ex ipso
seri homine et unum esse a primordio

semen, sicut et carnis
in totum generis examen: propter aemulas scilicet opiniones
philosophorum et haereticorum et illum sermonem Platonis
ueternosum. nunc ordinem sequentium exinde tractatuum teximus.
anima in utero seminata pariter cum carne pariter cum
ipsa sortitur et sexum, ita pariter, ut in causa sexus neutra
substantia teneatur. si enim in seminibus utriusque substantiae
aliquam intercapedinem eorum conceptus admitteret, ut aut
caro aut anima prior seminaretur, esset etiam sexus proprietatem
alteri substantiae adscribere per temporalem intercapedinem
seminum, ut aut caro animae aut anima carni insculperet
sexum, quoniam et Apelles, non pictor, sed haereticus,
ante corpora constituens animas uiriles ac muliebres, sicut ab
Philumena didicit, utique carnem ut posteriorem ab anima facit
accipere sexum. et qui animam post partum carni superducunt
utique ante formatae, marem aut feminam de carne sexum
praeiudicant animae. utriusque autem substantiae indiscreta
semina et unita suffusio eorum communem subeunt generis
euentum, qua lineas duxerit quaecumque illa est ratio naturae.
certe et hic se primordiorum forma testatur, cum masculus
temperius effingitur, prior enim Adam; femina aliquanto serius, [*] [*]
posterior enim Eua. ita quamdiu caro informis est, qualis ex
Adae latere decerpta est, animal tamen et ipsa iam, quia et
illam tunc Adae portionem animatam agnoscam. ceterum et
ipsam dei afflatus animasset, si non ut carnis, ita et animae
ex Adam tradux fuisset in femina.

Omnem autem hominis in utero serendi struendi fingendi
paraturam

aliqua utique potestas diuinae uoluntatis ministra
modulatur quamcumque illa rationem agitare sortita. haec aestimando
etiam superstitio Romana deam finxit Alemonam alendi
in utero fetus et Nonam et Decimam a sollicitioribus mensibus
et Partulam, quae partum gubernet, et Lucinam, quae producat
in lucem. nos officia diuina angelos credimus. ex eo igitur
fetus in utero homo, a quo forma completa est. nam et Mosei
lex tunc aborsus reum talionibus iudicat, cum iam hominis est
causa, cum iam illi uitae et mortis status deputatur, cum et
fato iam inscribitur, etsi adhuc in matre uiuendo cum matre
plurimum communicat sortem. dicam aliquid et de temporibus
animae nascentis, ut ordinem decurram. legitima natiuitas ferme
decimi mensis ingressus est. qui numeros ratiocinantur, et decurialem
numerum ut exinde reliquorum parentem colunt, denique
perfectorem natiuitatis humanae. ego ad deum potius argumentabor
hunc modum temporis, ut decem menses decalogo
magis inaugurent hominem, ut tanto temporis numero nascamur
quanto disciplinae numero renascimur. sed et cum septimo
mense natiuitas plena est facilius quam octauo, honorem sabbati
agnoscam, ut quoto die dedicata est dei condicio, toto mense
interdum producatur dei imago. concessum est properare [*] [*]
natiuitati et tamen idonee occurrere in hebdomadem, in auspicia
resurrectionis et requietis et regni. ideo ogdoas nos non creat;
tunc enim nuptiae non erunt. societatem carnis atque animae
iamdudum commendauimus a concretione seminum ipsorum
usque ad figmenti perfectionem. perinde nunc et a natiuitate
defendimus, inprimis quod simul crescunt, sed diuersa ratione
pro generum condicione, caro modulo, anima ingenio, caro habitu,
anima sensu. ceterum animam substantia crescere negandum
est, ne etiam decrescere substantia dicatur atque ita et
defectura credatur; sed uis eius, in qua naturalia peculia consita
retinentur, saluo substantiae modulo, quo a primordio inflata
est, paulatim cum carne producitur. constitue certum pondus
auri uel argenti, rudem adhuc massam: collectus habitus
est illi et futuro interim minor, tamen continens intra lineam
moduli totum quod natura est auri uel argenti. dehinc cum
in laminam massa laxatur, maior efficitur initio suo per dilatationem
ponderis certi, non per adiectionem, dum extenditur,
non * dum augetur. etsi sic quoque augetur, dum extenditur;
licet enim habitu augeri, cum statu non licet. tunc et splendor
ipse prouehitur auri uel argenti, qui fuerat quidem et in massa,
sed obscurior, non tamen nullus. tunc et alii atque alii habitus
accedunt pro facilitate materiae, qua duxerit eam qui
aget, nihil conferens modulo nisi effigiem. ita et animae crementa
reputanda, non substantiua, sed prouectiua.