De Anima (38-40)

Quamquam autem et retro praestruxerimus, omnia naturalia
animae ipsi substantiae inesse pertinentia ad sensum
et intellectum ex ingenito animae censu, sed paulatim per [*] [*]

aetatis spatia procedere et uarie per accidentia euadere pro
artibus, pro institutis, pro locis, pro dominatricibus potestatibus,
quod tamen faciat ad carnis animaeque propositam nunc societatem,
pubertatem quoque animalem cum carnali dicimus
conuenire pariterque et illam suggestu sensuum et istam processu
membrorum exsurgere a quarto decimo fere anno, non
quia Asclepiades inde sapientiam supputat, nec quia iura ciuilia
abhinc agendis rebus adtemperant, sed quoniam et haec
de primordio ratio est. si enim Adam et Eua ex agnitione
boni et mali pudenda tegere senserunt, ex quo id ipsum sentimus,
agnitionem boni et mali profitemur. ab his autem annis
et suffusior et uestitior sexus est, et concupiscentia oculis arbitris
utitur et communicat placitum et intellegit quae sint **
et fines suos ad instar ficulneae * contagionis prurigine accingit
et hominem de paradiso integritatis educit, exinde scabida
etiam in ceteras culpas et delinquendi non naturales **, cum
iam non ex instituto naturae, sed ex uitio. ceterum proprie
naturalis concupiscentia unica est alimentorum solummodo,
quam deus et in primordio contulit: ex omni ligno, inquit,
edetis, et secundae post diluuium geniturae supermensus est:
ecce dedi uobis omnia in escam tamquam holera faeni,
prospectans non tam animae quam carni, etsi propter animam.
auferenda est enim argumentatoris occasio, qui quod anima
desiderare uideatur alimenta, hinc quoque mortalem eam intellegi
cupit, quae cibis sustineatur, denique derogatis eis
euigescat, postremo subtractis intercidat. porro non solum
proponendum est, quisnam ea desideret, sed et cui; et si propter
se, sed et cur et quando et quonam usque; tum quod aliud [*] [*]
natura desideret, aliud necessitate, aliud secundum proprietatem,
aliud in causam. desiderabit igitur cibos anima sibi quidem
ex causa necessitatis, carni uero ex natura proprietatis. certe
enim domus animae caro est, et inquilinus carnis anima. desiderabit
itaque inquilinus ex causa et necessitate huius nominis
profutura domui toto inquilinatus sui tempore, non ut
ipse substruendus nec ut ipse loricandus, nec ut ipse tibicinandus,
sed tantummodo continendus, quia non aliter contineri
possit quam domo fulta. alioquin licebit animae dilapsa domo
ex destitutione priorum subsidiorum incolumi abire, habenti
sua firmamenta et propriae condicionis alimenta, immortalitatem
rationalitatem sensualitatem intellectualitatem arbitrii
libertatem.

Quae omnia natiuitus animae conlata idem, qui in primordio
inuidit, nunc quoque obumbrat atque deprauat, quominus
aut ultro prospiciantur aut qua oportet administrentur.
cui enim hominum non adhaerebit spiritus nequam ab ipsa
etiam ianua natiuitatis animas aucupabundus uel qua inuitatus
tota illa puerperii superstitione? ita omnes idololatria obstetrice
nascuntur, dum ipsi adhuc uteri infulis apud idola confectis
redimiti genimina sua daemoniorum candidata profitentur,
dum in partu Lucinae et Dianae heiulatur, dum per totam
hebdomadam Iunoni mensa proponitur, dum ultima die Fata
Scribunda aduocantur, dum prima etiam constitutio infantis
super terram Statinae deae sacrum est. quis non exinde aut
totum filii caput reatui uouet aut aliquem excipit crinem aut
totum nouacula prosecat aut sacrificio obligat aut sacro obsignat,
pro gentica, pro auita, pro publica aut priuata deuotione?
sic igitur et Socraten puerum adhuc spiritus [*]

daemonicus inuenit. sic et omnibus genii deputantur, quod daemonum
nomen est. adeo nulla ferme natiuitas munda est, utique ethnicorum.
hinc enim et apostolus ex sanctificato alterutro
sexu sanctos procreari ait, tam ex seminis praerogatiua quam
ex institutionis disciplina. ceterum, inquit, immundi nascerentur,
quasi designatos tamen sanctitatis ac per hoc etiam
salutis intellegi uolens fidelium filios, ut huius spei pignore
matrimoniis, quae retinenda censuerat, patrocinaretur. alioquin
meminerat dominicae definitionis: nisi quis nascetur ex
aqua et spiritu, non inibit in regnum dei, id est non
erit sanctus.

Ita omnis anima eo usque in Adam censetur, donec in
Christo recenseatur, tamdiu immunda, quamdiu recenseatur;
peccatrix autem, quia immunda, nec recipiens ignominiam ex
carnis societate. nam etsi caro peccatrix, secundum quam incedere
prohibemur, cuius opera damnantur concupiscentis aduersus
spiritum, ob quam carnales notantur, non tamen suo
nomine caro infamis. neque enim de proprio sapit quid aut
sentit ad suadendam uel imperandam peccatelam. quidni?
quae ministerium est, et ministerium non quale seruus uel
minor amicus, animalia nomina, sed quale calix uel quid aliud
eiusmodi, corpus, non anima. nam et calix ministerium sitientis
est; nisi tamen qui sitit calicem sibi accommodarit,
nihil calix ministrabit. adeo nulla proprietas hominis in choico
nec ita caro homo tamquam alia uis animae et alia persona,
sed res est alterius plane substantiae et alterius condicionis, . [*] [*]

addicta tamen animae ut suppellex, ut instrumentum in officia
uitae. caro igitur increpatur in scripturis, quia nihil anima
sine carne in operatione libidinis gulae uinulentiae saeuitiae
idololatriae ceterisque carnalibus non sensibus, sed effectibus.
denique sensus delictorum etiam sine effectibus imputari solent
animae. qui uiderit mulierem ad concupiscentiam,
iam adulterauit in corde. ceterum quid caro sine anima
perinde in operatione probitatis iustitiae tolerantiae pudicitiae?
porro quale est, ut, cui nec bona documenta propria subscribas,
ei crimina adpingas? sed ea per quam delinquitur conuenitur
ut illa a qua delinquitur oneretur, etiam in ministerii accusationem.
grauior inuidia est in praesidem, cum officia pulsantur.
plus caeditur, qui iubet, quando, nec qui obsequitur, excusatur.