De Anima (29-31)

Mortuos quidem ex uiuis effici constat, non ideo tamen
et ex mortuis uiuos. ab initio enim uiui priores, unde ab
initio aeque mortui posteriores. non aliunde quam ex uiuis.
illi habuerunt unde potius orirentur, dum ne ex mortuis. isti
non habuerunt unde magis deducerentur, nisi ex uiuis. igitur
si ab initio uiui non ex mortuis, cur postea ex mortuis? defecerat
ille, quicumque est, originis fons? an formae paenituit?
et quomodo in mortuis salua est? non quia ab initio mortui
ex uiuis, idcirco semper ex uiuis?

aut enim in utraque parte
forma initii perseuerasset, aut in utraque mutasset, ut si uiuos
ex mortuis postea fieri oportuerat, perinde oporteret etiam non
ex uiuis effici mortuos. si non peraequare deberet fides institutionis,
non usquequaque contraria ex contrariis reformari
alternant. et nos enim opponemus contrarietates nati et innati,
uisualitatis et caecitatis, iuuentae et senectae, sapientiae [*]
et insipientiae; nec tamen ideo innatum de nato prouenire,
quia contrarium ex contrario fiat, nec uisualitatem iterum ex
caecitate, quia de uisualitate caecitas accidat, nec iuuentam
rursus de senecta reuiuescere, quia ex iuuenta senecta marcescat,
nec insipientiam ex sapientia denuo obtundi, quia de
insipientia sapientia acuatur. hic et Albinus Platoni suo ueritus
subtiliter quaerit contrarietatum genera distinguere. quasi
non et haec tam absolute in contrarietatibus posita sint quam
et illa quae ad sententiam magistri sui interpretatur, uitam
dico et mortem. nec tamen ex morte uita reddatur quia ex
uita mors deferatur.

Quid autem ad cetera respondebimus primo enim si
ex mortuis uiui, sicut mortui ex uiuis, unus omnino et idem
numerus semper haesisset omnium hominum, ille scilicet numerus
qui primus uitam introisset. priores enim mortuis uiui,
dehinc mortui ex uiuis et rursus ex mortuis uiui. et dum
hoc semper ex isdem, ita totidem semper, qui ex isdem. nam
neque plures aut pauciores exissent quam redissent. inuenimus
autem apud commentarios etiam humanarum antiquitatum paulatim
humanum genus exuberasse, dum Aborigines

uel uagi
uel extorres uel gloriosi quique occupant terras ut Scythae
Parthicas, ut Temenidae Peloponnesum, ut Athenienses Asiam,
ut Phryges Italiam, ut Phoenices Africam, dum sollemnes
etiam migrationes, quas axotxta; uocant, consilio exonerandae
popularitatis in alios fines examina gentis eructant. nam et
Aborigines nunc in suis sedibus permanent et alibi amplius [*] gentilitatem fenerauerunt. certe quidem ipse orbis in promptu
est cultior de die et instructior pristino. omnia iam peruia,
omnia nota, omnia negotiosa, solitudines famosas retro fundi
amoenissimi oblitterauerunt, siluas arua domuerunt, feras pecora
fugauerunt, harenae seruntur, saxa panduntur, paludes
eliquantur, tantae urbes quantae non casae quondam. iam nec
insulae horrent nec scopuli terrent; ubique domus, ubique populus,
ubique respublica, ubique uita. summum testimonium
frequentiae humanae. onerosi sumus mundo, uix nobis elementa
sufficiunt, et necessitates artiores, et querellae apud
omnes, dum iam nos natura non sustinet. reuera lues et
fames et bella et uoragines ciuitatum pro remedio deputanda,
tamquam tonsura insolescentis generis humani; et tamen, cum
eiusmodi secures maximam mortalium uim semel caedant,
numquam restitutionem eius uiuos ex mortuis reducentem post
mille annos semel orbis expauit. et hoc enim sensibile fecisset
aequa uis amissionis et restitutionis, si uiui ex mortuis
fierent. cur autem mille annis post et non statim ex mortuis
uiui, cum, si non statim supparetur quod erogatum, in totum
absumi periclitetur praeueniente restitutionem defectione, quia
nec pariasset commeatus hic uitae miliario tempori longe scilicet
breuior et idcirco facilior ante extingui quam redaccendi?
igitur quae hoc modo intercidisset ***, si uiui ex mortuis
fierent, quando non intercidit, non erit credendum uiuos ex
mortuis fieri.

Iam uero si ex mortuis uiui, utique singuli ex singulis.
singulorum ergo corporum animas ut singulas in singula corpora
reuerti oportuerat. porro si et binae et trinae et quinae usque
uno utero resumuntur, non erunt ex mortuis uiui, quia non
singuli ex singulis. et hoc autem modo primordii forma signatur, [*]

cum et nunc plures animae de una proferuntur. item cum
uaria aetate discedant animae, cur una reuertuntur? omnes
enim ab infantia imbuuntur. quale est autem ut senex defunctus
infans reuertatur? si decrescit foris anima retrograda
aetate, quanto magis erat ut progressior reuerteretur
mille post annis? certe uel coaetanea suae mortis, ut aeuum
quod reliquisset iterum recepisset. sed et si eaedem semper
reuoluerentur, licet non corporum quoque formas easdem, tamen
uel ingeniorum et studiorum et affectionum pristinas proprietates
secum referre deberent, quoniam temere eaedem haberentur
carentes his per quae eaedem probarentur. unde scias,
inquis, an ita quidem fiat occulte, sed condicio miliarii aeui
interimat facultatem recensendi, quia ignotae ibi reuertuntur?
atquin scio non ita fieri, cum Pythagoran Euphorbum mihi
opponis. ecce enim Euphorbum, militarem et bellicam animam
satis constat uel de ipsa gloria clipeorum consecratorum,
Pythagoran uero tam residem et inbellem, ut proelia tunc
Graeciae uitans Italiae maluerit quietem geometriae et astrologiae
et musicae deuotus, alienus studio et affectu Euphorbi.
sed et Pyrrhus ille fallendis piscibus agebat, Pythagoras contra
nec edendis, ut animalibus abstinens. Aethalides autem et
Hermotimus fabam quoque in pabulis communibus inruerat,
Pythagoras uero ne per fabalia quidem transeundum discipulis
suis tradidit. quomodo ergo eaedem animae recuperantur, quae [*] nec ingeniis nec institutis iam nec uictibus eaedem probabuntur?
iam nunc de tanto Graeciae censu quatuor solae animae recensentur.
sed et quid utique de solo Graeciae censu, ut non
ex omni gente et ex omni aetate ac dignitate ex omni denique
sexu et lASTsixuxwcei; et ixsxevcwpiaTwet? cotidie existant, cur
solus Pythagoras alium atque alium se recognoscat, non et
ego? aut si priuilegium philosophorum est, et utique Graecorum,
quasi non et Scythae et Indi philosophentur, cur neminem
et retro meminit Epicurus, neminem Chrysippus, neminem
Zeno, ne ipse quidem Plato, quem forsitan Nestorem
credidissemus ob mella facundiae?