Epistulae (9)

VIIII. DOMINO DEUINCTISSIMO ET TOTA PIETATIS UIRTUTE SINGULARITER EXCOLENDO FRATRI RURICIO FAUSTUS.

Propitia diuinitate in secreto religionis congruo et tranquillissimo
in silentio constituti, in quo dominus ad rubiginem longa
securitate contractam salutiferae limam castigationis admouit,
in hac, inquam, quiete magna, si agnoscamus, uacatione donati
dum nouos ciues commercio caritatis adquirimus, dum
de adquisitorum salute gaudemus, inter haec positi bona praesenti
insultamus exilio et patriam nos non amisisse, sed commutasse
cognoscimus. nam dum fideles famuli dei in necessitatibus
nostris bonitatem suae deuotionis exercent, sine sede
propria possessores, sine possessione diuites sumus, immo eos,
qui de nostra fructum capiunt consolatione, ditamus. miro
modo consolatores nostri de pauperculis negotiantur et de
egenis lucra perpetua consequuntur.

Ego autem hanc primam munificentiam domino largiente
percepi, quod piissimus meus Ruricius post uitae huius iactationes
ad portum religionis proram salutis excelsi manu gubernante
conuertit, quod post umbras seducentium uanitatum et
inlusiones transuolantium somniorum mansura et solida concupiuit
et despecto tandem saeculo infelicitatem eius magnam
respuit, felicitatem et lucrum sui de mundo pereunte adquisiuit
aeque fideliter atque conlabentium rerum fuga praeteriens,
qua opes contemptu suo contulit, quae iam usui suo [*] [*]

conferre nihil poterant. unde quanta dudum alacritate saecularibus
studiis militauimus, tanta nunc deuotione domino seruiamus.
et quia me austerius loqui secum pro peccatorum
curatione pietas uestra constringit et illius sententiae non obseruat
inuidiam, quae dicit: iustus in principio sui est accusator,
inprimis ergo lapsus oris cordisque uitemus. sed
quod oris diximus, si cordi studueris adhibere custodiam, ori
non laborabis inponere disciplinam. sine difficultate ostium
circumstantiae opponere poterit labiis suis (qui cautus
fuerit in sensibus suis), illud siquidem uoce depromitur, quod
prius in officina conscientiae deformatur. hoc exterior reddit,
quod dictat interior. mens exercet imperium, lingua famulatum,
et propterea caelestibus edocemur eloquiis: ex abundantia
cordis os loquitur. quod de sermone nasci uidetur,
prius cogitatione concipitur, ut oris sonus indigna non proferat,
animus iusta praecipiat.

Et quia duo sunt ieiuniorum genera, unum incontinentiae
appetitum a male blandis deliciarum suauitatibus coercere, ut
exterior et terrenus homo uomere crucis edomitus commoda
infirmitate marcescat, alterum abstinentiae genus est multo
sublimius, multo pretiosius, cui nulla contradicere possit infirmitas,
motus animi regere et inrationabiles perturbationes uel
conluctantium inter se cogitationum tumultus interioris iudicio
refrenare et contra inpuguationes occultas uel contra domesticos
inimicos rixam quandam irascentis fidei auctoritate conserere
et per beneuolentiam, mansuetudinem, patientiam, tranquillitatem
dei imaginem in facie interioris excolere, cuius [*] [*] [*]

decus non in corporis personam, sed in animi formam sollertia
factoris inpressit.

Uirum spiritalia et diuina cogitantem tristitia non frangat,
laetitia non resoluat, stabilitum in timore dei pectus magnanimitas
aequalitatis ostendat, ut et nobis coaptari possit libelli
illius insigne principium, ubi ille magnificus Helcana, qui possessio
dei interpretatur, uir unus mystico nuncupatur eloquio:
erat, inquit, uir unus, hoc est semper idem, quia nihil in
eo apparebat dubium, nihil duplex, nihil uarium, nihil diuersum,
sed eum in statu. uirtutum inconcusso ordine permanentem
accedentia in contrarium non mouebant, mutabilia tempora
non mutabant, nec eum, ut marinis fluctibus moris est, in alternas
partes leuia uentorum flabra uersabant. ita et sollicitus
dei famulus uasta fidei mole fundatus in hoc tantum Christo
in se operante mutetur, ut nouis semper gratiis induatur, in
agro pectoris plantentur utilia, noxia, succidantur. et quia militibus
suis praecepit sermo diuinus: cum, inquit, ad bellum
processeris et inter reliquas praedas petieris uirginem,
abscides ungues et crines eius et ita eam tibi
coniugio copulabis, ita nos ad sanctam Christi timore praecincti
prudentiam saeculi, quae simplex, incorrupta, sincera a
deo facta est, captiuam spiritalis sapientiae subiungamus ac
superflua eius amputatis uitiis abscidamus et pectori casta coniunctione
sociemus.

Ante omnia, in quantum adiuuante deo possumus, illas in
nobis debellare curemus quinque sensuum passiones. quicquid
enim pulchrescit uisu, quicquid blanditur odoratu, quicquid [*] [*]

lenocinatur adtactu, quicquid dulcescit gustu, quicquid corrumpit
auditu, haec omnia, si his abutamur*, intentionem mentis
de spiritalibus ad terrena deuoluent. et ideo sicut pater fidei
quinque illos reges in trecentis decem et octo mysterio intra
literam latente deuicit, ita per adiutorium domini et per crucem
suam has quinque principalium uitiorum expugnare studeamus
inlecebras. per crucis enim signum et per sacrum Iesu
nomen apud Graecos era utriusque supputationis inprimitur.
quibus armis carnalia delectamenta superantes merebuntur
audire: uincenti dabo coronam uitae, et: qui uicerit non
laedetur a morte secunda.

Unde ipse facile terrena despicis uel fenerantis more dispensas,
dum illud cogitas tempus, quo exurentur peccatores
sicut fenum, quo aestuantes gehennae furore perpetuo, cuius
fumus ascendit in saecula saeculorum, hi, qui neglexerunt
oblata, tali morte punientur, ut eis mori in dolore non
liceat, morituri uitae et morti sine fine uicturi, dum illud, inquam,
tempus ante oculos tuos prouida in futurum mente disponis,
de quo legimus: introibo in domum tuam cum
holocaustis, id est, quando bonorum operum fructu subsarcinatus
et iustitiae insignibus redimitus ianuam uitae cum
triumpho euictae carnis intrabis, de quo legimus: adorabunt
eum filiae Tyri in muneribus, id est animae Christo de
gentibus adquisitae munera domino suo offerent cum gratiarum
actione dicturae: ecce multiplicaui talentum, quod dedisti. [*] [*]

recipe cum usura, domine, fenus tuum. erit enim tum quoddam
dandi et accipiendi commercium inter hominem et deum. homo
afferet, quod laborauit, et deus restituet, quod promisit. quo
tempore cum Sarra tua alter pro altero remunerandus, corona
duplici pro mutua salute decorandus, audire mereberis: euge,
serue bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis,
super multa te constituam, intra in gaudium domini
tui. tunc usum praesentium in aeternorum proprietatem
transisse miraberis et proditoribus tuis glorificandus debitorem
eis fieri iocunda rerum mutatione gaudebis. 10

Indiuiduum filium nostrum Leontium omnemque domum,
pusillos cum maioribus, pio sospitamus officio. dominus deus
noster beneficia in uobis sua felici et placita sibi longaeuitate
multiplicet, domine deuinctissime et tota pietatis uirtute singulariter
excolende frater.