De fide Contra Manicheos (36-40)

Quis ista credat uel ab hominibus aliquando uel inter homines
posse dici? sed tamen quomodo nihil mali patitur substantia
dei uestri, cum et in pomis ligatur et in carne excaecatur uel
cum uolens redire deicitur ad terras a gente tenebrarum? sed si
nihil ei mali contigit uel contingit, falsa omnia sunt, quae Manichaeus
dixit in epistula Fundamenti, quae caput est omnium uanatum
fabularum, uel in Thesauro. qui thesaurus est omnium
turpitudinum et blasphemiarum, uel in ceteris omnibus libris, in
quibus tanta loquacitate nihil aliud quam infelicitatem substantiae
dei, quam conmixtam dicit principibus tenebrarum, et in diuinis
uirtutibus tristitiam propter illam magnam sollicitudinom ut liberetur
adfirmat. nam reuera nihil mali aut potuit aut poterit pati
substantia dei nec aliquem habet inimicum, qui eius partem ingenitam
corrumpat, sed homines sunt deo uel potius sibi inimici
non obtemperando praeceptis dei et cupiditatibus se potius corrumpendo,
non deum. [*]

Duorum uero testamentorum concordiam si simplici oculo
intendere uelitis, o Manichaei, facillime uideretis. rabide enim
ferimini in id, quod scriptum est: spiritus dei superferebatur
super aquam et: uidit deus quia bonum est et:
Adam ubi es? et: deus zelans et: ignis edax et: gladius
meus et cetera talia, non considerantes, quia, si alius ita caecus
sit, ut reprehendere uelit illud domini, quod in euangelio dictum
est: non iurabis per caelum, quoniam sedes est dei; neque
per terram, quia scabellum est pedum eius, et hoc dicat
quod uos mira dementia dicere soletis; ubi erat deus, ante quam
esset caelum et terra ? aut quod scriptum est: e.t miratus est
Iesus, cum mirari nemo soleat nisi de re, quae illi erat incognita.
uidere autem quia bonum est, non sit ignorantis sed quia placuit
ei quod fecit. aut illud, quod scriptum est dicente domino: quis
me tetigit? et de Lazaro : ubi posuistis eum? et: ego ueni
non pacem mittere super terram sed gladium et: ignem
ueni mittere in mundum et: ueni, ut qui non uident,
uideant, et qui uident, caeci fiant et: uendite res uestras
et emite uobis gladios et apostolus: zelo dei uos zelo et:
reuelabitur ira dei de caelo super omnem inpietatem et
cetera innumerabilia ab ipso domino uel ab apostolis dicta uel
facta, quae insanissime poterunt homines accusare non intellegentes.
nam et auari uel flagitiosi possunt aliter accipere, quod dominus
ait, ut si quis dimiserit, quae habet, septuplum aut etiam centuplum
in hoc saeculo accipiat; aut si aliquis uxorem, ancillam uel
etiam meretrices dimittere propter dominum uelit spe illius multiplicationis
faciat, non amore iustitiae. possunt etiam horrere male
intellegentes quod ait: si quis non manducauerit carnem
meam et biberit sanguinem meum, non habebit in se
uitam. nam quod ait: qui dixerit fratri suo fatue, reus
erit gehennae ignis, si dicant stulti, ecce pro conuicio gehenna [*] [*]

minatur. quem dicitis misencordem ignoscere peccata; nonne
ignorant, ubi caput habeant. et tamen aliquid sibi uidentur dicere?
ant quod tam multas animas necandas daemonibus in porcis tradidit,
cum tales animas dicatis esse porcorum quales sunt hominum?
aut quod arborem, in qua fructus, quia non erat tempus, non
inuenit. uerbo aridam fecit quam animam intellegentem dicitis
habere ?

Ecce quanta iniquissimi et caeci. homines de diuinis eloquiis
pofcsont dicere, sicut uos in ea. quae mystice facta uel dicta sunt
in ueteribus libris, ignorantes ierimini, ut temere accusetis, quod
non intellegitis, haec autem cum de nouo testamento uobis obiecta
fuerint, dicitis diuina et spiritalia significare. ueteris autem testamenti
sanctas litteras figurate posse accipi negatis, cain et ipse
dominus figurate inde quaedam dixerit et apostolus Paulus omnia.
illi populo in figura -contigiase scribat. nam et ipse regulam monstrans
multa inde exposuit. sed forte dicitis solita uanitate et obtunso
corde contra dominum uel apostoli auctoritatem loquentes
ueteris testamenti dicta exponi prorsus non posse, solum autem
nouum in talibus exponi posse.. et non consideratis non uos habere
quid dicere, si ab aliis inpiis uobis, dicatur uetus potius exponi
posse, nouum non posse. mens autem sana utrumque testamentum
considerans quaecumque in UllO inuenerit expositionem admittere,
sine dubio in altero declarabit. multum adparet inperitia uestra
uel potius malitia. adtendite in actibus Leuci, quos sub nomine
apostolorum scribit, qualia sint quae accipitis de Maximilla uxore
Egetis. quae cum nollet marito debitum reddere, cum apostolus
dixerit: uxori-uir debitum reddat, similiter et uxor uiro,
illa subposuerit marito suo ancillam suam, Eucliam nomine, exornans
eam, sicut ibi scriptum est, aduersariis lenociniis et fucationibus
et eam nocte pro 86 uicariam subponens, ut ille nesciens
cum ea tamquam cum uxore concumberet. ibi etiam scriptum est.
quod cum eadem Maximilla et Iphidamia simul issent ad audiendum [*] [*]

apustolum Andream, puerulus quidam speciosus. quem uult Leucius
uel deum uel certe angelum intellegi, commendauerit eas Andreae
apostolo et perrexerit ad praetorium Egetis et ingressus cubiculum
eorum finxerit uocem muliebrem quasi Maximillae murmurantis de
doloribos sexus feminei et Iphidamiae respondentis. quae colloquia
ciun audisset Egetes credens eas ibi esse discesserat. quid ad haec
dicit-is? rogo uos. quare non timuit Maximilla per turpissimum
lenocinium ancillae suae ligare animas in carne? cum autem illum
puerulum tam turpiter credatis esse mentitum, quis uobis credat
loquentibus, quando si mentiamini, dominum uos dicitis imitari?

Sed uos temeritate pleni adhuc inruite in ueteres libros,
ut quae nescitis potius accusare quam discere laboretis. considerate.
quae ibi miracula sint. si miraculis noui testamenti delectamini.
ibi mortui primo suscitati, ibi leprosi primo mundati et alia multa
quae diligenter et pie quaerentibus ad aedificandam fidem innotescunt.
si autem bonis praeceptis delectamini, ibi primitus scripta
sunt duo illa praecepta. quae sublimiter dominus laudat de diligendo
deo et proximo. ibi dimittenda domus parentes et filii et
cetera propter dominum, ibi non reddendum malum pro malo,
ibi orandum pro inimicis, ibi inimico ignoscendum, ibi tradenda
maxilla ad accipiendam alapam et quaecumque in nouo testamento
praecepta sunt non solum ibi mandata sed etiam a sanctis uiris
omni uigilantia conpleta. numquid et hoc poterit dicere malitia
uestra quaecumque bona et magnifica ibi scripta sunt falsa esse
et adposita? illa uero. quae non intellegentes putatis mala, ea
tantummodo uera esse ? debetis enim adtendere alios similiter
inpios ita de nouo testament.o facere posse, ut quaecumque ibi
sunt, quae non intellegentes putauerinfmala, ea reprehendant et
dicant ipsa ibi esse sola uera, illa autem omnia, quae ibi aperte
magnificata sunt, dicant esse falsa atque ab amatoribus domini [*] [*]

adposita, ne omnia uiderentur fugienda. ut et uos et illi tali
caecitate percussi iam iudicati et damnati fugiamini. tandem uigilate
et a blasphemiis conquiescite atque omnium sanctarum canonicarum
scripturarum, si christiani esse cogitatis, auctoritatem recipite et
quae non intellegitis accusare nolite. sed potius eorum intellectum
desiderate.

Nam quale est etiam illud, quod resurrectionem carnis
negatis? Paulus apostolus clamat:- seminatur in corruptione,
resurgit in incorruptione; seminatur in contumelia, sur
git in gloria; seminatur in infirmitate, surgit in uirtute ;
seminatur corpus animale, surgit, corpus spiritale; et uos
contra reclamatis camem hominis non posse resurgere et eam
tenebrarum principem habere auctorem, cum eandem apostolus
membra Christi et templum spiritus sancti esse dicat. nescitis,
inquit, quia corpora uestra membra sunt Christi? quod non
utique secundum infirmitatem praesentis corruptionis, quae de
peccati originalis poena descendit, sed secundum adoptionem
futurae resurrectionis dicit, sicut et alibi ait: et ipsi in nobis
ingemiscimus adoptionem expectantes redemptionem corporis
nostri. alibi etiam eandem carnem ecclesiae conparauit,
cum de coniugio loqueretur, dicens: nemo enim umquam carnem
suam odio habet, sed nutrit et fouet eam sicut.
Christus ecclesiam. quod ergo alio loco dicit: caro coijcu-.
piscit aduersus spiritum, spiritus autem aduersus carnem em,
non caniem damnat, ut eam tamquam inimicam existimemus, sed
admonet potius, ut subiugemus nobis eam, ut ad bona opera concipienda
et parienda uelut coniux spiritui seruiat: quod dicit non
posse fieri nisi gratia dei per Iesum Christum dominum nostrum.
non enim natura carnis, sed poena eius nobis reluctatur, quia
peccato meruimus esse mortales. nam iterum dicit: corpus
uestrum templum est in nobis spiritus sancti. et tamen
cum ipsa caro propter praesentem infirmitatem foenum appelletur, [*] [*]

creditis Iohannem de foeno auram fecisse et non creditis deum
omnipotentem de corpore animali spiritale corpus facere posse.
nam propter ipsam conmutationem carnis, quae futura est, quoniam
de ista carne caeleste corpus deus facturus est, quando erimus
aequales angelis dei, propterea uerissime dicit idem apostolus.
caro et sanguis regnum dei non possidebunt.