Excerpta ex Operibus Augustini (177-181)

CLXI. EX EODEM LIBRO DE CONSENSV EVANGELISTARVM II. QVOMODO QVOD MATTHAEVS ET MARCVS DICVNT POST SEX DIES PACTVM LVCAS DICIT POST OCTO.

Sequitur Matthaeus: amen dico uobis, sunt quidam
de hic stantibus, qui non gustabunt mortem, donec
uideant filium hominis uenientem in regno
suo. et post dies sex assumsit Iesus Petrum et
Iacobum et Iohannem fratrem eius et duxit illos
in montem excelsum seorsum et cetera usque ad illud,
ubi ait: nemini dixeritis uisionem, donec filius
hominis a mortuis resurgat. haec uisio domini in monte
coram tribus discipulis, Petro, Iacobo et Iohanne, ubi etiam de
caelo illi testimonium paternae uocis perhibitum est, a tribus [*] [*]

euangelistis eodem ordine commemoratur et ad easdem omnino
sententias; sed cetera secundum ea genera locutionum diuersa
sine ulla sententiarum diuersitate, quae multis locis superius
demonstrauimus, uideri a legentibus possunt.

Quod autem Marcus post sex dies factum dicit sicut Matthaeus,
Lucas autem post octo, non contemnendi sunt quos
mouet, sed ratione reddita instruendi. dies enim quando enuntiamus
dicentes: "post tot dies", aliquando non annumeramus
eum in quo loquimur et eum quo res ipsa futura est, quam
praenuntiamus uel pollicemur, sed medios, post quos re uera
plenos atque integros illud futurum est. hoc fecit Matthaeus
et Marcus; excepto eo die, quo haec loquebatur Iesus, et illo,
quo exhibuit memoratam in monte uisionem, medios dies intuentes
dixerunt: post sex dies; quod ille annumeratis
finalibus, id est primo atque ultimo, dixit: post octo dies,
eo loquendi modo, quo pars pro toto commemoratur.

Item quod Lucas ait de Mose et Helia: et factum est,
cum discederent ab illo, ait Petrus ad Iesum:
praeceptor, bonum est nobis hic esse et cetera, non
debet putari contrarium ei quod Matthaeus Marcusque ita
coniunxerunt Petrum hoc suggessisse, quasi adhuc Moses et
Helias cum domino loquerentur. non enim expresserunt, quod
tunc, sed tacuerunt potius, quod iste addidit, illis discedentibus
hoc Petrum de tribus tabernaculis faciendis domino suggessisse.
addidit etiam Lucas intrantibus illis in nubem [*] [*]

factamesse uocem de nube; quod illi non dixerunt, sed nec contradixerunt.

CLXII. EX EODEM LIBRO. DE ALABASTRO VNGENTI QVOMODO NON REPVGNET MATTHAEO ET MARCO DICENTIBVS: ANTE BIDVVM PASCHAE IOHANNES, QVI DICIT: ANTE SEX DIES.

Cum autem esset Iesus in Bethania in domo Simonis
leprosi, accessit ad eum mulier habens alabastrum
ungenti pretiosi et fudit super caput
ipsius recumbentis et cetera usque ad illud, ubi ait:
dicetur et quod haec fecit in memoriam eius. nunc
iam de muliere atque ungento pretioso quod in Bethania
gestum est consideremus. Lucas enim, quamuis simile factum
commemoret nomenque conueniat eius apud quem conuiuatur
dominus — nam et ipsum Simonem dicit — tamen, quia non
est contra naturam uel contra morem hominum, ut, si potest
unus homo habere nomina duo, multo magis possint et unum
nomen habere homines duo, potius credibile est alium fuisse
illum Simonem, non leprosum, in cuius domo hoc in Bethania
gerebatur. nam nec Lucas in Bethania rem gestam dicit,
quam narrat; et quamuis non commemoret ciuitatem aut
castellum, ubi factum sit, tamen non uidetur in eodem loco [*] [*]

uersari eius narratio. nihil itaque aliud intellegendum arbitror
nisi non quidem aliam fuisse mulierem, quae peccatrix
tunc accessit ad pedes Iesu et osculata est et lauit lacrimis
et tersit capillis et unxit ungento — cuius dominus adhibita
similitudine de duobus debitoribus ait dimissa esse peccata
multa, quoniam dilexit multum — sed eandem
Mariam bis hoc fecisse, semel scilicet, quod Lucas narrauit,
cum primo accedens cum illa humilitate et lacrimis meruit
peccatorum remissionem. nam hoc et Iohannes, quamuis non
sicut Lucas quemadmodum factum esset narrauerit, tamen
ipsam Mariam commendans commemorauit, cum iam de Lazaro
resuscitando coepisset loqui, antequam ueniret in Bethaniam.
quod ita ibi narrat: erat autem quidam, inquit, languens
Lazarus a Bethania de castello Mariae et
Marthae, sororis eius; Maria autem erat, quae
unxit dominum ungento et extersit pedes eius capillis
suis, cuius frater Lazarus infirmabatur. hoc
dicens Iohannes attestatur Lucae, qui hoc in domo Pharisaei
cuiusdam Simonis factum esse narrauit. iam itaque hoc Maria
fecerat. quod autem in Bethania rursus fecit aliud est, quod
ad Lucae narrationem non pertinet, sed pariter narratur a
tribus, Iohanne scilicet, Matthaeo et Marco.

Inter istos igitur tres, Matthaeum, Marcum et Iohannem,
quemadmodum hoc conueniat attendamus; de quibus non [*] [*]

est dubium, quod eandem rem narrant gestam in Bethania,
ubi etiam discipuli, quod omnes tres commemorant, murmurauerunt
aduersus mulierem tamquam de perditione pretiosissimi
ungenti. quod ergo Matthaeus et Marcus caput domini ungento
perfusum dicunt, Iohannes autem pedes, regula illa
ostenditur non esse contrarium, quam demonstrauimus, cum
de quinque panibus pasceret turbas. ibi enim, quia non defuit
qui et quinquagenos et centenos discubuisse commemoraret,
cum alius quinquagenos dixerit, non potuit uideri contrarium;
potuisset autem, si alius centenos tantum posuisset, sicut alius
quinquagenos. et tamen debuit inueniri utrumque factum
esse. quo exemplo informari nos oportuit, sicut illic admonui,
etiam ubi singuli euangelistae commemorant, utrumque
factum intellegere. proinde et hic non solum caput sed
et pedes domini accipiamus perfudisse mulierem. nisi forte,
quoniam Marcus fracto alabastro perfusum caput commemorat,
tam quisque absurdus et calumniosus est, ut aliquid in uase
fracto neget remanere potuisse, unde etiam pedes perfunderet.
sed cum iste contenderit sic fuisse fractum, ut nihil ibi residui
fieret, nitens aduersus ueritatem euangelii, quanto melius et
religiosius contendet alius non esse ita fractum, ut totum
effunderet, nitens pro ueritate euangelii? ille autem [*] [*]
calumniator si tam pertinaciter caecus est, ut euangelistarum concordiam
de alabastro fracto frangere conetur, prius accipiat
perfusos pedes, antequam illud fractum esset, ut in integro
remaneret, unde etiam caput perfunderetur, ubi fractura illa
totum effunderet. a capite quippe nobis ordinate consuli
agnoscimus, sed ordinate etiam nos a pedibus ad caput
ascendimus.

Cetera facti huius nullam mihi uidentur habere quaestionem.
quod enim alii dicunt discipulos murmurasse de ungenti
effusione pretiosi, Iohannes autem ludam commemorat, et
ideo quia fur erat, manifestum puto esse discipulorum nomine
eundem ludam significatum locutione illa, quam de Philippo
in quinque panibus insinuauimus, plurali numero pro singulari
usurpato. potest etiam intellegi, quod et alii discipuli aut
senserint hoc aut dixerint aut eis Iuda dicente persuasum sit,
atque omnium uoluntatem Matthaeus et Marcus etiam uerbis
expresserint, sed ludas propterea dixerit, quia fur erat, ceteri
uero propter pauperum curam; Iohannem uero de solo illo
id commemorasse uoluisse, cuius ex hac occasione furandi consuetudinem
credidit intimandam. [*]

CLXIII. ITEM EX EODEM LIBRO DE CONSENSV EVANGELISTARVM III. DE HORA DOMINICAE PASSIONIS, QVEMADMODVM NON INTER SE DISSENTIANT MARCVS, QVI DICIT HORA TERTIA, ET IOHANNES, QVI DICIT HORA QVASI SEXTA.

Si igitur hora quasi sexta Pilato sedente pro tribunali tra-1
ditus est crucifigendus Iudaeis, quomodo hora tertia crucifixus
est, sicut uerba Marci non intellegentes quidam putauerunt?
prius enim , qua hora crucifigi potuerit; deinde uidebimus,
cur hora, tertia crucifixum dixerit Marcus. hora
erat quasi sexta, cum traditus est crucifigendus
Pilato sedente, ut dictum est, pro tribunali. non enim
iam plena sexta erat, sed quasi sexta, id est peracta quinta
et aliquid etiam de sexta esse coeperat. numquam autem isti
dicerent "quinta et quadrans" aut ,,quinta triena" aut "quinta
semis" aut aliquid huius modi. habent enim istum morem
scripturae, ut a parte totum ponant, maxime in temporibus;
sicut de octo illis diebus, post quos eum dicunt ascendisse in
montem; . quorum medios intuens Matthaeus et Marcus dixerunt:
post sex dies. praesertim quia tam moderate idem
Iohannes locutus est, ut non diceret: "sexta" sed: quasi sexta.
quod si ita non diceret, sed tantummodo sextam diceret,
possemus nos ita intellegere, quemadmodum loqui scripturae
solent, sicut dixi, a parte totum, ut peracta quinta et inchoata
sexta gererentur haec quae narrata sunt in crucifixione [*] [*]

domini nostri, donec completa sexta illo pendente fierent tenebrae,
quibus tres euangelistae attestantur, Matthaeus, Marcus
et Lucas.\'

Quaeramus iam consequenter, cur dixerit Marcus, cum
commemorasset quod crucifigentes eum diuiserunt uestimenta
eius, mittentes sortes super eis, quis quid tolleret, et secutus
adiunxerit: erat autem hora tertia, et crucifixerunt
eum. iam certe dixerat: et crucifigentes eum diuiserunt
uestimenta eius. sic etiam ceteri attestantur, quod
eo crucifixo uestimenta diuisa sunt. si eius rei gestae tempus
uoluit commemorare Marcus, sufficeret dicere: erat autem
hora tertia; ut quid adiunxit: et crucifixerunt eum,
nisi quia uoluit aliquid recapitulando significare, quod quaesitum
inueniretur, cum scriptura ipsa illis temporibus legeretur,
quibus uniuersae ecclesiae notum erat, qua hora dominus
ligno suspensus est, unde posset huius uel error corrigi uel
mendacium refutari? sed quia sciebat a militibus suspensum
dominum, non a Iudaeis, sicut Iohannes apertissime dicit,
occulte uoluit ostendere eos magis crucifixisse qui clamauerunt,
ut crucifigeretur, quam illos qui ministerium principi suo
secundum suum officium praebuerunt. intellegitur ergo fuisse
hora tertia, cum clamauerunt Iudaei, ut dominus crucifigeretur;
et ueracissime demonstratur tunc eos crucifixisse, quando
clamauerunt, maxime quia nolebant uideri se hoc fecisse; et
propterea eum Pilato tradiderant, quod eorum uerba satis. [*] [*]

indicant secundum Iohannem. cum enim dixisset eis Pilatus:
quam accusationem affertis aduersum hominem
hunc? responderunt et dixerunt ei: si non esset
hic malefactor, non tibi tradidissemus eum. dixit
ergo eis Pilatus: accipite eum uos et secundum
legem uestram iudicate eum. dixerunt ergo Iudaei:
nobis non licet interficere quemquam. quod ergo
maxime uideri fecisse nolebant, hoc eos hora tertia fecisse
Marcus ostendit, uerissime iudicans magis fuisse domini
necatricem linguam Iudaeorum quam militum manus.

Facile autem uidebit qui sine impietatis duritia noluerit
attendere, quam opportuno loco Marcus hoc de tertia hora
posuerit, ut quisque ibi recordetur, qua hora Iudaei crucifixerint
dominum, qui nolebant in Romanos uel principes uel
milites transferre ipsum facinus, ubi factum ministrorum
militum commemoratum est. ait enim: et crucifigentes
eum diuiserunt uestimenta eius, mittentes sortes
super eis, quis quid tolleret. qui hoc, nisi milites, sicut
Iohannes manifestat? ergo, ne quisquam cogitationem tanti
criminis auersus a Iudaeis in milites illos conuerteret: erat
autem, inquit, hora tertia, et crucifixerunt eum;
ut illi potius crucifixisse inueniantur, quos hora tertia ut
crucifigeretur clamare potuisse diligens inquisitor inueniet,
cum aduerterit hoc quod a militibus factum est hora sexta
factum esse.

Quamquam non desint qui parasceue, quam Iohannes commemorauit
dicens: erat autem parasceue, hora quasi [*] [*]

sexta, hora diei tertia uelint intellegi, qua sedit Pilatus pro
tribunali, ut eadem tertia completa uideatur, quando crucifixus
est, atque illo iam pendente in ligno aliae tres horae
peractae sint, et reddiderit spiritum; ut ab ea hora, qua defunctus
est, id est diei sexta, tenebrae fierent usque ad nonam.
dicunt enim die quidem illo, quem dies sabbati sequebatur,
parasceuen fuisse paschae Iudaeorum, quod ab eodem sabbato
inciperent azyma, sed tamen uerum pascha, quod iam in
passione domini gerebatur, non Iudaeorum, sed christianorum
coepisse praeparari, id est parasceuen habere ab hora noctis
nona, ideo quod dominus a Iudaeis occidendus praeparabatur.
parasceue quippe interpretatur praeparatio. ab illa ergo nona
hora noctis usque ad eius crucifixionem occurrit hora parasceue
sexta secundum Iohannem et hora diei tertia secundum Marcum,
ut non Marcus horam illam recordatam recapitulando
commemorauerit, qua clamauerunt Iudaei: crucifige, crucifige,
sed eam potius horam tertiam dixerit, qua dominus est
crucifixus in ligno. quis fidelis non faueat huic solutioni
quaestionis, si modo possit aliquis articulus conici ab hora
nona noctis, unde coepisse parasceuen paschae nostrae, id est
praeparationem mortis Christi, congruenter intellegamus ? si
enim dicamus eam coepisse, quando a Iudaeis apprehensus est
dominus, adhuc noctis primae partes erant; si, quando ad
domum perductus est soceri Caiphae, ubi et auditus est a
principibus sacerdotum, adhuc gallus non cantauerat, quod ex [*] [*]
Petri negatione colligimus, quae cum iam audiretur facta
est; si autem, quando Pilato traditus est, iam mane fuisse
apertissime scriptum est. restat ergo, ut intellegamus tunc
coepisse istam parasceuen paschae, id est praeparationem
mortis domini, quando responderunt omnes principes sacerdotum,
apud quos primo audiebatur, et dixerunt: reus est
mortis, quod apud Matthaeum et Marcum inuenitur, ut
recapitulando intellegantur de Petri negatione postea dixisse
quod antea factum erat. non enim absurde conicitur eo tempore,
quando, ut dixi, reum mortis pronuntiauerunt, nonam
horam noctis potuisse esse. ex qua hora usque ad horam,
qua sedit Pilatus pro tribunali, quasi sexta hora fuit, non
diei, sed parasceues, id est immolationis domini, quod
uerum pascha est, ut plena sexta eiusdem parasceues, quae
plena diei tertia occurrebat, dominus suspenderetur in
ligno. siue ergo hoc potius intellegendum eligatur siue
Marcus tertiam horam recoluerit eamque maxime ad condemnationem
Iudaeorum in domini crucifixione commemorare
noluerit, qua intelleguntur clamare potuisse, ut crucifigeretur,
ut ipsos potius crucifixisse acciperemus quam eos
quorum manibus suspensus in ligno est; sicut ille centurio
magis accessit ad dominum quam illi amici, quos misit: procul
dubio quaestio soluta est de hora dominicae passionis,
quae maxime solet contentiosorum concitare impudentiam et
infirmorum imperitiam perturbare. [*] [*]

CLXIIII. EX EODEM LIBRO DE CONSENSV EVANGELISTARVM III. DE DVOBVS LATRONIBVS, QVOMODO NON REPVGNENT MATTHAEVS ET MARCVS LVCAE, QVI DIXIT VNVM EORVM INSVLTASSE, ALTERVM CREDIDISSE. -

Sequitur Matthaeus et dicit: id ipsum autem et latrones,
qui fixi erant cum eo, improperabant ei.
nec Marcus discrepat, hoc idem dicens aliis uerbis. Lucas
autem potest putari repugnare, nisi genus locutionis satis
usitatum non obliuiscamur. ait enim Lucas: unus autem
de his qui pendebant latronibus blasphemabat
eum dicens: si tu es Christus, saluum fac temet
ipsum et nos. et sequitur idem ipse atque ita contexit:
respondens autem alter increpabat illum dicens:
neque tu times deum, quod in eadem damnatione
es? et nos quidem iuste; nam digna factis recipimus;
hic uero nihil mali gessit et dicebat ad
Iesum: domine, memento mei, cum ueneris in regnum
tuum. et dixit illi Iesus: amen dico tibi,
hodie mecum eris in paradiso. quomodo ergo, sicut.
Matthaeus dicit, latrones, qui fixi erant cum eo, improperabant
ei; uel, sicut Marcus dicit, et qui cum eo
crucifixi erant conuiciabantur ei, quando quidem
unus eorum conuiciatus est secundum Lucae testimonium,
alter et compescuit eum et in deum credidit, nisi intellegamus
Matthaeum et Marcum breuiter perstringentes hunc locum
pluralem numerum pro singulari posuisse? sicut in epistula [*] [*]

ad Hebraeos legimus pluraliter dictum: clauserunt ora
leonum, cum solus Danihel intellegatur, et pluraliter dictum:
secti sunt, cum de solo Isaia tradatur. in psalmo etiam
quod dictum est: adstiterunt reges terrae, et principes
conuenerunt in unum, pluralem numerum pro
singulari positum in Actibus apostolorum exponitur. nam reges
propter Herodem, principes propter Pilatum intellexerunt qui
testimonium eiusdem psalmi adhibuerunt. sed quia et pagani
solent calumniari euangelio, uideant quemadmodum locuti
sunt auctores eorum Phaedras, Medeas et Clytemestras, cum
singulae fuerint. quid autem usitatius uerbi gratia, quam ut
dicat aliquis: "et rustici mihi insultant", etiam si unus insultet?
tunc enim esset contrarium quod Lucas de uno manifestauit,
si illi dixissent ambo latrones conuiciatos domino; ita enim
non posset sub numero plurali unus intellegi. cum uero
dictum est: latrones, uel: qui cum eo crucifixi erant,
nec additum est "ambo", non solum, si ambo fecissent, posset
hoc dici, sed etiam, quia unus hoc fecit, potuit usitato
locutionis modo per pluralem numerum significari. [*] [*] [*] [*]

CLXV. ITEM EX EODEM LIBRO m. QVOD APVD IIII EVANGELISTAS INVENIATVR DECIES COMMEMORATVM DOMINVM VISVM ESSE AB HOMINIBVS POST RESVRRECTIONEM.

Inuenimus itaque apud quattuor euangelistas decies commemoratum
dominum uisum esse ab hominibus post resurrectionem:
semel ad monumentum mulieribus; iterum eisdem
egredientibus a monumento in itinere; tertio Petro; quarto
duobus euntibus in castellum; quinto pluribus in Hierusalem,
ubi non erat Thomas; sexto, ubi eum uidit Thomas; septimo
ad mare Tiberiadis; octauo in monte Galilaeae secundum
Matthaeum; nono, quod dicit Marcus, nouissime recumbentibus,
quia iam non erant in terra cum illo conuiuaturi;
decimo in ipso die, non iam in terra, sed eleuatum in nubem,
cum in caelum ascenderet, quod Marcus et Lucas commemorant.
Marcus quidem post illud, quod eis discumbentibus
apparuit, ita continuans, ut diceret: et dominus quidem,
postquam locutus est eis, assumtus est in caelum;
Lucas autem praetermissis omnibus, quae per XL dies agi ab
illo cum discipulis potuerunt, illi primo die resurrectionis
eius, quando in Hierusalem pluribus apparuit, coniungit tacite
nouissimum diem, quo ascendit in caelum, ita narrans: eduxit
autem illos foris in Bethaniam et eleuatis
manibus suis benedixit eos. et factum est, cum [*] [*]

benediceret eis, recessit ab eis et ferebatur in
caelum. uiderunt ergo eum, praeter quod in terra uiderant,
etiam dum ferretur in caelum. totiens ergo in euangelicis
libris commemoratus ab hominibus uisus, antequam ascendisset
in caelum: in terra scilicet nouies et in aere semel
ascendens.

Sed non omnia scripta sunt, sicut Iohannes fatetur. crebra
enim erat eius cum illis conuersatio per dies XL, priusquam
ascendisset in caelum. non tamen eis per omnes XL continuos
apparuerat. nam post diem primum resurrectionis eius alios
vm dies interuenisse dicit Iohannes, post quos eis rursus
apparuit, tertio autem ad mare Tiberiadis, fortassis continuo
consequenti die; nihil enim repugnat. et deinde quando uoluit,
constituens eis, quod et ante praedixerat, eos in Galilaeae
montem praecedere; atque omnino per illos XL dies quotiens
uoluit, quibus uoluit, quemadmodum uoluit, sicut Petrus dicit,
quando eum Cornelio et his qui cum illo fuerant praedicabat:
qui simul, inquit, manducauimus et bibimus cum
illo, posteaquam resurrexit a mortuis, per dies
XL; non quod cotidie per dies XL cum illo manducassent et
bibissent; nam erit contrarium Iohanni, qui octo illos dies
interposuit, quibus eis uisus non est, ut tertio manifestaretur
ad mare Tiberiadis. inde iam etiam si cotidie illis uisus et
cum illis conuiuatus est, nihil repugnat. et fortasse ideo
dictum est: per XL dies, qui quater deni sunt in mysterio
uel totius mundi uel totius temporalis saeculi, quia et illi [*] [*] [*]

primi decem dies, in quibus erant illi octo dies, a parte totum
possunt more scripturarum non dissone computari.

Conferatur ergo et quod ait apostolus Paulus utrum nihil
afferat quaestionis: resurrexit, inquit, tertio die secundum
scripturas et apparuit Cephae. non. dixit: "primo
apparuit Cephae"; nam esset contrarium quod primo mulieribus
apparuisse in euangelio legitur. postea, inquit, duodecim;
quibuslibet, qua hora libet, ipso tamen resurrectionis die.
deinde apparuit plus quam quingentis fratribus
simul, siue isti cum illis xi erant congregati, clausis ostiis propter metum Iudaeorum, unde cum exisset Thomas, uenit
ad eos Iesus; siue post octo illos dies quandolibet, nihil
habet aduersi. postea, inquit, apparuit Iacobo; non tunc
autem primum accipere debemus uisum esse Iacobo, sed aliqua
propria manifestatione singulariter. deinde apostolis
omnibus; nec illis tunc primum, sed iam ut familiarius
conuersaretur cum eis usque ad diem ascensionis suae.
nouissime autem omnium, inquit, quasi abortiuo
apparuit et mihi, sed hoc iam de caelo post non paruum
tempus ascensionis suae.

Nunc iam uideamus, quod distuleramus, cuius mysterii
gratia secundum Matthaeum et Marcum resurgens ita mandauerit:
praecedam uos in Galilaeam, ibi me uidebitis.
quod etsi completum est, tamen post multa completum
est, cum sic mandatum sit, quamquam sine praeiudicio
necessitatis, ut aut hoc solum aut hoc proximum exspectaretur [*] [*]

fieri debuisse. procul dubio ergo, quoniam uox est ista non
euangelistae narrantis, quod ita factum, sed angeli ex mandato
domini et ipsius postea domini, euangelistae autem narrantis,
quod ita, sed ab angelo et a domino dictum sit, prophetice
dictum accipiendum est. Galilaea namque interpretatur uel
transmigratio uel reuelatio. prius itaque secundum transmigrationis
significationem quid aliud occurrit intellegendum:
praecedit uos in Galilaeam, ibi eum uidebitis, nisi
quia Christi gratia de populo Israhel transmigratura erat ad
gentes? quibus apostoli praedicantes euangelium nullo modo
crederentur, nisi eis ipse dominus uiam in cordibus hominum
praepararet; et hoc intellegitur: praecedit uos in Galilaeam.
quod autem gaudentes mirarentur dirruptis et euictis
difficultatibus aperiri sibi ostium in domino per inluminationem
fidelium, hoc intellegitur: ibi eum uidebitis, id est: "ibi
membra eius inuenietis, ibi uiuum corpus eius in his qui uos
susceperint agnoscetis". secundum illud autem, quod Galilaea
interpretatur reuelatio, non iam in forma serui intellegendum
est, sed in illa in qua aequalis est patri, quam promisit apud
Iohannem dilectoribus suis, cum diceret: et ego diligam
eum et ostendam me ipsum illi; non utique secundum
id quod iam uidebant et quod etiam resurgens cum cicatricibus
non solum uidendum sed etiam tangendum postmodum
ostendit, sed secundum illam ineffabilem lucem, qua inluminat
omnem hominem uenientem in hunc [*] [*]
mundum, secundum quam lucet in tenebris, et tenebrae
eam non comprehendunt. illuc nos praecessit, unde ad
nos ueniens non recessit et quo nos praecedens non deseruit.
illa erit reuelatio tamquam uera Galilaea, cum similes ei erimus;
ibi eum uidebimus sicuti est. ipsa erit etiam beatior
transmigratio ex isto saeculo in illam aeternitatem, si eius
praecepta sic amplectamur, ut ad eius dextram segregari
mereamur. tunc enim ibunt sinistri in combustionem aeternam,
iusti autem in uitam aeternam. hinc illuc transmigrabunt et
ibi eum uidebunt, quomodo non uident impii. tolletur enim
impius, ut non uideat claritatem domini; et impii
lumen non uidebunt. haec est autem, inquit, uita
aeterna, ut cognoscant te unum uerum deum et
quem misisti Iesum Christum; sicut in illa aeternitate
cognoscitur, quo seruos perducet per formam serui, ut liberi
contemplentur formam domini.