Dictiones (19)

XVIIII. DICTIO DATA AMBROSIO IN ALEATOREM QVI AGRVM IN QVO PARENTES EIVS ERANT POSITI PRO LVDI PRETIO DEDIT.

Postquam, iudices, deforme aleatoris studium deductus ad
exilitatem census euaserat et crescentem certandi curam [*] [*]

facultatum defectus addixit, coeperunt a turpi praemio nec parentum
sepulcra subduci, coeperunt expectari dubia casuum de fauillis
et ridenda proponi contentionum momenta de lacrimis. ubi
sunt qui dicunt perfunctas luce animas nihil cum huius
mundi cultoribus habere commune et post saeculi segregationem
diem suum habere translatos? ecce iam maiores istius prope
quae obtinuerant sepulcra senuerunt et re ipsa per diuturnitatem
requirunt busta iam tumuli: et tamen apud comisatorem
inprobissimum adhuc creduntur in illis intentionis pretia
non perisse. post longa uitae curricula fortuito nil debentes
euentum manes iubentur expectare de tesseris: post profligatas,
quas parentes tui per longam parsimoniam opes collegerant,
post multa argenti aurique pondera, quae iutura heredem
parcitas sub dimensione seruauit, urnas ueterum, ut essent in
praemio tabulae, sterilitate deterior proles honorasti. si
mausolea praecedentium minor posteri cultus ornaret, esset
plectenda neglegentia et spectaret de illis poenam iudicibus,
qui filiorum suorum mores in alienis cupiunt emendare commissis.
pro festiuitate certa temporum lege redeunte, pro sertis
et quibus animae pascuntur muneribus, credidisti nefas, si
genitorum tuorum sepulcra dominos non mutarent. non tibi
licuisset domos ultimas pro abducti ab hostibus pignoris tui
redemptione distrahere. quaero quae sit necessitas quod alienum
uideo in parentum tuorum cineribus possessorem: et
nihil mihi aliud nisi ludus opponitur. o misera mortalium
condicio, et cum denegantur desideria et cum infelicius conceduntur!
quotiens creatores tui sollicitis deum mouere suspiriis,
ne de huius usura lucis, quod infaustissimum creditur, [*]
sine legitimo herede transirent? quotiens futuri mens nescia
proximitatem mortis incurrerat de pallore progeniti? editus
institutus eruditus ad hanc messem, iudices, ieiuna pudoris
mente peruenit, ne in iure suo patiatur esse, postquam uniuersa
perdidit, patrimonii largitores. damnamus in scelerato
uoluntatem turpissimam: nam contingit forsitan, ut ad probos
dominos priorum tuorum ossa beneficio lenitatis emiseris.
communis est uniuersis defunctorum reuerentia et circa religionem
sorte ultima conditorum dignam poscit humanitas uniuersa
culturam: excellentius tamen maioribus nostris debita
suprema redduntur, quos ita sibi ueneratio proponit ante oculos,
ut dis credamus exhibitum, in quibus defunctorum mandata
peraguntur. seruamus uniuersa quae iusserint, non credentes
inpune contingere, quod de eorum fuerit praeceptione uiolatum.
non inuenio nonum facinoris genus qua explicem nouitate sermonum.
quibus fuit sacrilegium non parere, quale est eorum
suprema domicilia pro ludicris uendidisse? credite, cognitores,
stare ante oculos uestros tot istius atauos uindictae tempora
praestolantes, quorum placatione mansura in posterum circa
parentes diligentia poterit sine labe sanciri.