Liber de Divinis Scripturis sive Speculum quod fertur S. Augustini (91-95)

XCI. SAPIENTES RESPONDENDVM VERBVM INTERROGANTI.

In ecclesiastico: Esto mansuetus ad audiendum uerbum,
ut intellegas: et cum sapientia loquere responsum uerum.

[*][*]

[*][*]

Item tobi: Adtende autem, fili, in omnibus operibus tuis.,
et esto sapiens in uniuersis sermonibus tuis. Item ad
colossenses: Sermo christi habitet in uobis abundanter in
omni sapientia et omni intellectu spiritali: docentes et castigantes
uosmet ipsos psalmis, hymnis, canticis spiritalibus, in
gratia cantantes in cordibus uestris deo. omnia quaecumque
facitis in uerbo uel in opere, omnia in nomine domini nostri
iesu christi, gratias agentes deo patri per ipsum. Item
illic: Sermo uester in gratia dei sale sit conditus, ut sciatis
quemadmodum oporteat uos unicuique respondere. Item
ad corinthios I: Et uos quoniam aemulatores estis spiritalium,
ad aedificationem ecclesiae quaerite ut abundetis.
Item illic: Cum conuenitis autem, unusquisque uestrum

[*][*]

[*][*]

psalmmn habet, doctrinam habet, interpretationem habet.
omnia ad aedificationem fiant uobis, Item petrus apostolus
in epistula I: Parati semper ad confessionem omni
poscenti a uobis uerbum de fide et spe, quae in uobis est:
cum modestia et timore conscientiam habentes bonam, ut in
eo quod detractant de uobis confundantur, uidentes uestram
bonam in christo conuersationem.

XCII. DE SERVO FIDELI ET PRVDENTE ET COMMONITIONE DOMINORVM.

In prouerbiis: Seruus prudens obtinebit dominorum inprudentiam,
et inter fratres diuidit partem. Item illic:
Filio doloso nihil erit boni: seruo autem sapienti prosperi

[*][*]

[*][*][*][*]

erunt actus. Item illic: Iram uiri mitigat seruus prudens,
pugillianimem autem uirum quis sufferet? Item illic: Non
laedas seruum operantem in ueritate, neque mercennarium
dantem animam suam. Item illic: Seruus sensatus dilectus
sit tibi quasi anima tua: non defraudes illum libertate, nec
inopem relinquas illum. Item in ecclesiastico: Si eat
tibi seruus fidelis, sit tibi quasi anima tua: quasi fratrem,
sic illum tracta, quia in sanguine animae tuae parasti eum.
si laeseris illum iniuste et extollens discesserit, quem quaeres?
et qua uia quaeres illum? Seruo sensato liberi seruient, et
uir scius non murmurabit. Item paulus apostolus ad
colossenses: Domini, quod iustum est et aequum, seruis
praestate, scientes quoniam et uos dominum habetis in caelis

[*][*]

[*][*]

praeiustum iudicem. Item ad ephesios: Et uos domini, eadem
facite ad illos, dimittentes minas, scientes quod et uester et
ipsorum dominus est in caelis, et personarum acceptio non
est aput deum. Item in deuteronomio: Non tradetis
seruum domino suo, qui confugit ad uos, sed uobiscum habitabit
in omni loco, quocumque placuerit ei, nec tribulabitis
eum. Item in prouerbiis: Noli tradere seruum in manus
domini, ne forte maledicat te et extermineris.

XCIII. DE COMMONITIONE SERVORVM.

Paulus apostolus ad ephesios: Serui, obaudite dominis
carnalibus cum timore et tremore in simplicitate cordis
uestri sicut christo: non ad oculum seruientes, non ut hominibus
placentes, sed ut serui christi facientes uoluntatem dei,
ex toto animo cum beniuolentia seruientes sicut domino et

[*][*]

[*][*][*]

non hominibus, scientes quod unusquisque quodcumque fecerit
bonum, hoc consequetur a domino, siue seruus siue liber.
Item ad timotheum I: Quicumque sub iugo sunt serui,
dominos suos omni honore dignos habeant, ut nomen domini
et doctrina non blasphemetur. qui autem fideles habent
dominos, non contemnant, quod fratres sunt: sed magis serviant,
quoniam fideles sunt et dilecti qui beneficii participes
sunt. Item ad titum: Serui dominis suis subditi sint in
omnibus, et placeant, non contradicentes, non fraudantes,
sed in omnibus fidem bonam ostendentes, ut doctrinam saluatoris
nostri dei ornent in omnibus. Item petrus apostolus
I: Serui, obaudite cum omni timore dominis uestris, non
tantum bonis et modestis, sed etiam dyscolis. haec est enim
gratia aput deum, si propter conscientiam dei sustineat quis
iniuriam patiens iniuste. quae enim gloria est, si peccantes

[*][*]

[*][*]

cruciemini et sufferatis ? sed si bene facientes et patientes
iniuriam sustineatis, haec est gratia aput deum.

XCIIII. OBOEDIENDVM REGIBVS ET POTESTATIBVS SAECVULI.

Paulus apostolus ad romanos: Omnibus potestatibus
sublimioribus subditi estote: non est enim potestas nisi a deo,
quae autem sunt a deo ordinata sunt. itaque qui resistit
potestati dei ordinationi resistit. qui autem resistunt, ipsi
sibi damnationem sumunt. nam principes non sunt timori
bono operi, sed malo. uis autem non timere potestatem?
quod bonum est fac, et habebis laudem ex illa. dei enim
minister est tibi in bonum. si autem malum feceris, time:
non enim sine causa gladium portat. dei minister, uindex
est in iram ei qui malum fecit. ideoque subditi estote non
solum propter iram, sed et propter conscientiam. ideo tributa
penditis, ministri enim dei sunt ad hoc ipsum seruientes.
reddite omnibus debita, cui tributum tributum, cui uectigal .
uectigal, cui timorem timorem, cui honorem honorem. nemini
quidquam debeatis, nisi ut inuicem uos diligatis. Item ad

[*][*]

[*][*]

titum: Admone illos principibus et potestatibus subditos esse,
obaudire, ad omne opus bonum paratos esse, neminem blasphemare,
litigiosos non esse, sed modestos, omnes ostendentes
mansuetudinem ad omnes homines. Item petrus apostolus
I: Subiecti estote omni humanae ordinationi propter
domimun, siue regi tamquam praecellenti, siue ducibus tamquam
ab eo in hoc ipsum missis ad uindictam malorum,
laudem uero bonorum — quoniam sic est uoluntas dei, ut
bene facientes obmutescere faciatis stultorum hominum ignorantiam
—, ut liberi, non ut uelamen malitiae habentes libertatem,
sed sicut serui dei. omnes honorate, fraternitatem
diligite, deum uero timete, regem autem honorificate.

XCV. LVMEN ITINERIS NOSTRI ESSE LEGEM DEI.

In psalmo XVIII: Praeceptum domini lucidum inluminans
oculos. Item in psalmo CXVIII: Lucerna pedibus meis

[*][*]

[*][*]

uerbum tuum, domine, et lumen semitis meis. Item in
prouerbiis: Quia lucerna est mandatum legis et lux uitae
et increpatio et disciplina. Item in esaia propheta: De
nocte uigilat spiritus meus ad te, deus, quia lux praecepta
tua sunt super terram.