Liber de Divinis Scripturis sive Speculum quod fertur S. Augustini (76-80)

LXXVI. NON AMBIENDOS HONORES.

In ecclesiastico: Noli superbire ante conspectum regis,
neque in locis potentium subsistas: melius est enim dici tibi:
ascende ad me, quam humiliari in conspectu potentis. Noli
quaerere a deo ducatum neque a rege cathedram honoris:
non iustifices te ante dominum, quoniam agnitor cordis est.
noli quaerere eligi iudex nisi uirtute inrumpere iniquitates,
ne forte extimescas faciem potentis et ponas scandalum in
astutia tua. Item in euangelio secundum matthaeum:
Accessit ad dominum mater filiorum zebedaei cum filiis suis,

[*][*]

[*][*]

adorans eum et postulans aliquid ab eo. ille autem ait: quid
uis? dicit illa: ut sedeant isti duo fili mei unus ad dexteram
tuam et unus ad sinistram in regno tuo. ait autem iesus:
nescitis quid postuletis: potestis bibere calicem, quem ego
bibiturus sum? illi autem dixerunt: possumus. ait illis iesus:
calicem meum quidem bibetis, sedere autem ad dexteram
uel ad sinistram meam non est meum dare uobis, sed quibus
paratum est a patre meo. quo audito ceteri decem discipuli
indignati sunt de duobus fratribus. iesus autem aduocauit
eos et dixit: scitis quoniam principes gentium dominantur
eorum et magnam potestatem exercent in eos. non sic est
inter uos, sed quicumque uoluerit inter uos primus esse erit
uester seruus: sicut et filius hominis non uenit, ut illi ministretur,
sed ut ministret et det animam suam redemptionem
pro multis. uos autem quaeritis in modicis extolli, et de
maximis minui. cum autem introieritis ad caenam uocati,
nolite recumbere in honorificis locis, ne forte dignior te
superueniat et accedens inuitator dicat tibi: adhuc infra
accede, et confundaris. si autem recubueris in inferiori loco,
adueniet inferior te, et dicet tibi qui te ad caenam inuitauit:
accede adhuc in superiori loco, et erit hoc tibi utilius. quia
omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exalta-

[*][*]

[*]

ezebitur. Item in ezechiel propheta: Et cognoscent omnia
ligna campi quia ego sum dominus, qui humilio lignum altum
et exalto lignum humile et arefacio lignum uiride et reuirescere
facio lignum aridum. ego dominus locutus sum et
faciam.

LXXVII. QVOD QVI HOMINEM DEI SPERNIT DOMINVM SPERNAT.

In deuteronomio: Et homo quicumque fecerit in superbia,
ut non exaudiat sacerdotem qui adstat ministrare in
nomine dei tui aut indices qui fuerint in diebus illis, morietur
homo ille, et auferes malum ex israhel: et omnis populus
cum audierit, timebit et non faciet iniustitiam. Item

[*][*]

[*][*]

in regnorum I dominus ad samuhelem: Non te spernunt,
sed me, ne regnem super illos. Item in ezechiel
propheta: Domus autem israhel nolunt audire te, quia
nolunt audire me: quia uniuersa domus israhel contentiosi
sunt et duro corde. Item in exodo: Non enim ad
nos est murmuratio uestra, sed aduersus deum. Item in
euangelio secundum lucam dominus iesus: Qui audit
nos, me audit, et qui uos spernit, me spernit: qui autem
me spernit, spernit eum qui me misit. Item apostolus
ad thessalonicenses: Quapropter qui spernit, non homi-

[*][*]

[*][*]

nem spernit, sed deum, qui dedit spiritum sanctum in nobis.
Item ubi supra II: Vos autem, fratres, nolite deficere bene
facientes. si quis autem non obaudit uerbo nostro, hunc per
epistulam notate et non conmisceamini cum illo, ut confunda(tu)r.

LXXVIII. DE OBOEDIENTIA.

In exodo: Si audieris uocem domini dei tui et quae ei
placent feceris coram ipso et obaudieris praeceptis eius et
custodieris omnem iustitiam eius, omnem infirmitatem, quam
inportaui aegyptiis, non inportabo in te. ego enim sum dominus
qui saluum facio te. Item in prouerbiis: Malum
aureum in monile sardium, in aure (in)auris aurea et sardino

[*][*]

[*][*]

pretioso, ita sermo sapiens in aure oboedientis. Item in
ecclesiastico: Filii sapientiae ecclesia iustorum, et natio
eorum obaudientia et caritas. Item apostolus ad romanos:
Gratia autem deo, quod fuistis serui peccati, sed
obaudistis ex corde in eam formam doctrinae, in quam traditi
estis. liberati autem a peccato, serui facti estis iustitiae.
Item illic: Sicut enim per inoboedientiam unius hominis
peccatores constituti sunt plurimi, ita et per unius oboedientiam
iusti constituentur multi. Item ad corinthios
II: Ideo enim scripsi uobis, ut cognoscam experimentum
uestrum, si in omnibus oboedientes estis. Item petrus
apostolus I: Animas itaque uestras castificate ad oboediendum
fidei per spiritum.

[*][*]

[*][*]

LXXVIIII. PVSILLIANIMEM NON SCANDALIZANDVM, SED POTIVS CONSOLANDVM.

In euangelio secundum matthaeum: Qui scandalizauerit
unum pusillum ex his qui in me credunt, bonum est
illi magis, ut circumligetur mola asinaria collo eius et proiciatur
in profundum. Item apostolus ad romanos:
Carnis curam ne feceritis in desideriis. infirmum in fide adsumite,
non in disceptationes cogitationum. Item ad galatas:
Fratres, et si praeuentus fuerit homo in aliquo delicto,
uos qui spiritales estis, instruite huiusmodi in spiritu mansuetudinis:
considerans te ipsum, ne et tu tempteris. alter
alterius onera portate, et sic implebitis legem christi. Item
ad thessalonicenses I: Oramus autem uos, fratres, cor-

[*][*]

[*][*]

ripite inquietos, consolamini pusillianimes, suscipite infirmos,
patientes estote ad omnes. uidete ne quis malum pro malo
alicui reddat, sed semper quod bonum est sectamini in inuicem
et in omnes. Item ad romanos: Debemus autem
nos potentes infirmitates eorum qui inpotentes sunt baiulare
et non nobis placere. unusquisque uestrum proximo placeat
ad bonam aedificationem. christus autem non sibi placuit,
sed secundum quod scriptum est: obprobria exprobrantium
ceciderunt super me. quae autem scripta sunt, ad nostram
doctrinam scripta sunt, ut per patientiam et consolationem
scripturarum spem habeamus. deus autem omnium det uobis
id ipsum sapere in inuicem secundum christum iesum, ut
unianimes uno ore magnificetis dominum et patrem domini
nostri iesu christi. propter quod suscipite inuicem, sicut
et christus suscepit uos in gloriam dei. Item illic: Deus
autem spei adimpleat uos omni gaudio et pace, ut abundetis

[*][*]

[*][*]

crein omnem spem in uirtute spiritus sancti. certus sum autem,
fratres, de uobis quoniam adimpleti estis dilectione et omni
scientia, ut alterutrum possitis coercere. Item ad corinthios
II: Si quis autem contristauit, non me contristauit,
sed ex parte, ut non onerem, omnes uos. sufficit illi qui eiusmodi
est obiurgatio haec, quae fit a pluribus, ita ut econtra
magis donetis et consolemini, ne forte maiori tristitia absorbeatur
qui eiusmodi est. propter quod obsecro uos, ut confirmetis
in illum caritatem. ideo enim scripsi, ut cognoscam
experimentum uestrum, si in omnibus oboedientes estis. si
cui autem aliquid donatis, et ego. nam quod donaui propter
uos in persona christi, ut non possideamur a satana. non
enim ignoramus cogitationes eius. Item ad colossenses:
Induite ergo uos tamquam electi dei, ut sancti et dilecti,
uiscera misericordiae, benignitatem, humilitatem, lenitatem,

[*][*]

[*][*]

iustitiam, patientiam, subportantes inuicem et donantes uobis
ipsis, si quis aduersus aliquem habet querellam: sicut et
dominus donauit uobis, sic et uos facite.

LXXX. DE LAVDE VIRGINVM.

In libro sapientiae : Quoniam felix sterilis et incoinquinata
quae nescit thorum in delicto! habebit fructum in
dilectione animae. et spado qui non est operatus per manus
iniquitatem nec cogitauit aduersus dominum nequissima.
dabitur enim illi fidei donum electum et sors in templo dei
oblatior. bonorum enim laborum fructus bonae famae, et
quae non excidat radix sapientiae. Item paulus apostolus
ad corinthios I: De uirginibus autem praeceptum
domini non habeo, consilium autem do sicut misericordiam
consecutus, ut fidelis essem. existimo ergo hoc bonum esse
propter praesentem necessitatem, quia optimum est homini

[*][*]

[*][*][*][*]

sic esse. Item illic: Hoc autem dico, fratres, tempus breue
est: reliquum est, ut et qui habent uxores tamquam non
habentes sint, et qui flent tamquam non flentes sint, et qui
gaudent tamquam non gaudentes sint, et qui emunt tamquam
non possidentes, et qui utuntur hoc mundo tamquam non
utantur: praeterit enim habitus huius mundi. uolo uos sine
sollicitudine esse. qui sine uxore est sollicitus est quae domini
sunt, quomodo placeat deo. qui autem uxorem habet,
cogitat quae sunt huius mundi, quomodo placeat uxori.
separata est mulier et uirgo. quae non est nupta, cogitat
quae dei sunt, ut sit sancta et corpore et spiritu. quae autem
nupta est, cogitat quae sunt huius mundi, quomodo placeat
uiro. Item illic: Itaque et qui nuptum dat uirginem suam
bene facit, et qui non dat melius facit. Item in euangelio
secundum matthaeum: Dico autem uobis, quia
quicumque dimiserit uxorem suam, excepta causa adulterii,

[*][*]

[*][*]

facit illam moechari. dicunt ei discipuli: si talis uiri causa
est cum uxore, non expedit nubere. iesus autem respondit
eis: non omnes capiunt uerbum istud, sed hi quibus concessum
est sunt enim spadones, qui ex utero matris nati sunt,
et sunt spadones, qui facti sunt ab hominibus, et sunt spadones,
qui se ipsos spadonauerunt propter regnum. qui potest
capere, capiat.