Liber de Divinis Scripturis sive Speculum quod fertur S. Augustini (13-16)

In leuitico: Non nocebis proximum tuum et non facies
rapinam et non manebit merces mercennarii aput te usque
in mane. Item in deuteronomio: Non fraudabis mercedem
pauperis et egentis ex fratribus tuis aut ex aduenis qui sunt
hoc ciuitatis: cottidianam mercedem eius reddes: non occidet
sol super eum, quia pauper est, et in ea habet spem, et non
proclamabit aduersus te ad dominum, et erit in te peccatum.
Item in prouerbiis: Noli uiolentus esse pauperi: inops est

[*][*]

enim. Item in ecclesiastico: Non laedas seruum operantem
in ueritate, neque mercennarium dantem animam suam.
Item illic: Qui profert sacrificium ex substantia pauperis,
quasi qui percutit filium in conspectu patris sui. panis egentium
uita pauperum: qui defraudat illum, homo est sanguinum.
qui aufert in sudore panem, quasi qui occidit proximum suum,
et qui fraudem facit mercedem mercennario. Item tobi:
Propter quod et tu, fili, dilige fratres tuos, et noli superbo
corde agere cum filiabus filiarum populi tui: nec accipias
quemquam ex his in subiectione causa inopiae et necessitatis:
quoniam in superbia abundat perditio et infidelitas, nec consistit
fortiter cui gradus in tabulis figitur: quia fructus stellionatus
decoloratio et deminoratio uitae est: et in tempore
angustiae captatio exiguitatis mater est totius nequitiae: et
emolumentum turpis lucri in fame adquisitio aeterni ignis est.
et haec deuitans, redde mercedem omni homini in die operationis
laboranti aput te.

[*][*][*]

In leuitico: Non maledices surdum. et ante caecum nn
pones offendiculum. et timebis dominum deum tuum. ego
sam dominus deus uester. Item in deuteronomio:
Maledictus qui seduxerit caecum in uia, et dicit omnis
populus: fiat, fiat. maledictus qui percusserit proximum in
dolo. et dicit omnis populus: fiat, fiat. maledictus qui acceperit
munera, at percutiat animam sanguinis innocentis. et
dicit omnis populus: fiat. fiat. Item in prouerbiis: Qui
obdurat aures suas, ut non audiat infirmum. ipse inuocabit
dominum, et non erit qui exaudiat eum. Item illic: Noli
uiolentus esse pauperi: inops est enim. nec contumeliam

[*][*]

feceris infirmo in portis: dominus enim iudicat iudicium eius,
et tu liberabis animam tuam innocentem. Item in iob:
Non te auertat uoluntas animi a precibus infirmorum, cum in
necessitate fuerint.

In leuitico: Non ambulabis subdole in gente tua, non
facies aggressuram in sanguinem proximi tui: ego sum dominus
deus uester. non loqueris cum fratre tuo aut sorore tua ficte,
sed ez corde loqueris, et non erit in te peccatum: ego enim
sum dominus deus uester. non habebis odio fratrem tuum
in animo tuo: arguendo argues proximum tuum, et non accipies
pro illo peccatum: et non uindicabit manus tua, et non irasceris
filiis populi tui et diliges proximum tuum tamquam
te. ego sum dominus deus uester. legem meam custodite.

[*][*]

non eris consentaneus cum derogantibus aduersus proximum
tuum, et non accipies per eos peccatum. pecoribus tuis non
facies admissuram aduerso genere, et in uinea tua non seminabis
ob duplicem fructum et uestimentum ex duplici textura
exsecrabile non cooperiea te. Item in ecclesiastico:
Non sis incredibilis timori domini et ne accesseris ad illum
duplici corde. ne fueris hypocrita in conspectu hominum et
non scandalizeris labiis tuis. adtende in illis, ne forte cadas
et adducas animae tuae confusionem, et denudet deus absconsa
tua, et in medio synagogae elidat te: quoniam accessisti
maligne ad dominum, et cor tuum plenum est dolo et fallacia.
Item illic: Vae duplici corde et labiis scelestis, etpeccatori
ingredienti duas uias! Item illic: Cor ingrediens duas
uias non habebit successus: et prauicordius in illis scandalizabitur.
Item illic: Qui in altum mittit lapidem, in ipsum-

[*][*]

eadet: et plaga dolosi diuidet uulnera: et qui fodit foueam,
ia illam eadet: et qui statuet laqueum proximo suo, periet
in illo: facienti nequissimum super ipsum deuoluetur, et non
agnoscet unde ueniat illi. Item in iob: Simulatores et
callidi prouocant iram dei. Item in hieremia propheta:
Ferrum uulnerans lingua eorum, dolosa uerba oris eorum:
proximo suo loquuntur pacifica et inter semet ipsos habent
inimicitiam. in his ergo non uisitabo, dicit dominus, aut in
populum talemnon uindicabit anima mea? Item in Bolomone:
Verba callidorum mollia sunt, feriunt autem interiora uiscerum.

Item apostolus ad corinthios II: Nos uero reuelata
facie gloriam domini speculantes in eadem imagine transformamur
a gloria in gloriam, tamquam a domini spiritu. et ideo
habentes hanc ministrationem, prout misericordiam consecuti
sumus, non deficimus, sed abnegamus occulta dedecoris, non

[*][*]

ambulantes in astutia, neque adulterantes uerbum dei, sed in
manifestatione ueritatis commendantes nosmet ipsos ad omnem
conscientiam hominum coram deo. Item illic: Prouidemus
enim bona non tantum coram deo, sed etiam coram hominibus.
Item illic: Quae secundum faciem sunt, uidete. Item in
euangelio secundum matthaeum: Cauete a pseudoprophetis,
qui ueniunt ad uos in uestitu ouium, abintus autem
sunt lupi rapaces: ex fructibus ergo eorum cognoscetis eos.

In exodo: Si autem obuiaueris boni inimici tui aut iumento
illius errantibus, reduces et reddes ei. quod si uideris

[*][*]

inmentum inimici tui cecidisse sub onere suo, non pertransies
illum, sed potius diriges eum cum eo. Item in prouerbiis:
Si ceciderit inimicus tuus, noli gratulari et in subplantatione
eius noli extolli, ne forte uideat dominus et non placeat ei
et auertat iram suam ab eo. Item illic: Si esurit inimicus
tuus, ciba illum: si sitit, potum da illi. hoc enim faciendo
carbones ignis coaceruas super caput eius. deus autem retribuet
tibi. Item in ecclesiastico: Qui se [non] uindicat, adeo
inueniet uindictam, et peccata illius seruans seruabit. relinque
proximo nocenti te, et tunc petenti tibi peccata tua soluentur.
homo homini seruat iram, et a deo quaerit medellam? in
hominem similem sibi non habet misericordiam, et de peccatis
suis deprecatur? ipse coepit retinere iram, et propitiationem
petit a deo? quis praestabitur pro delictis eius? memento
nouissima, et desine inimicari. memorare timorem dei et non
irascaris proximo. memorare testamenti altissimi, et despice

[*][*]

ignorantiam proximi. abstine a lite, minus peccabis. Item
in esaia propheta: Audite uerbum domini, qui pauetis
nomen eius: dicite: fratres nostri estis his qui uos oderunt
et abominantibus uos, ut nomen domini magnificetur et
appareat ipsis in iucunditate eorum, et illi confundentur.
Item in euangelio secundum matthaeum: Diligite
inimicos uestros, et orate pro eis qui uos persequuntur:
benedicite maledicentes uos, benefacite eis qui uos oderunt:
at sitis fili patris uestri qui est in caelis, qui solem suum
iubet oriri super bonos et malos et pluit super iustos et
iniuatos. Item apostolus ad romanos: Nolite esse pradentes
aput uos: nulli malum pro malo reddentes: prouidentes
bona non tantum coram deo, sed etiam coram hominibus, si
possibile est, quod ex uobis est, cum omnibus hominibus
pacem habentes, non uos defendentes, carissimi, sed date
locum irae. scriptum est enim: mihi uindictam, ego retribuam,

[*][*]

dicit dominus. si esurit inimicus tuus, ciba illum: si sitit,
potum da illi. hoc enim faciendo carbones ignis coaceruas
super caput eius. noli uinci a malo, sed uince in bono malum.
Item petrus apostolus I: Quapropter omnes consentanei
estote, unianimes, conpatientes, fraternitatis amatores, misericordes,
modesti, humiles, non reddentes malum pro malo aut
maledictum pro maledicto: sed e contrario benedicentes, ut
benedictionem hereditate possideatis. Item in actibus
apostolorum: Et lapidabant stephanum inuocantem et
dicentem: domine iesu, accipe spiritum meum. ponens autem
genua exclamauit uoce magna dicens: domine, ne statuas eis
hoc peccatum.

[*][*]