Liber de Divinis Scripturis sive Speculum quod fertur S. Augustini (109-112)

In prouerbiis: Qui iustum iudicat iniustum, iniustum autem
iustum, abominabilis est apud deum. Item illic: Qui
dicit iustum impium esse, maledictus erit populis et odibilis
gentibus. nam qui arguunt, meliora sperabunt. Item in esaia
propheta: Vae his qui dicunt quod malum est bonum et
quod bonum est malum, qui dicunt tenebras lucem et lucem
tenebras, qui ponunt amarum dulce et dulce amarum.

In ecclesiastico: Qui in deliciis est a puero, seruus
erit: nouissime autem dolebit super se. Item in amos

[*][*]

propheta: Qui dormitis in lectis eburneis et deliciamini
super thoros eorum, qui manducatis haedos de gregibus et
uitulos de armentis lactantes, qui plaudetis ad sonum organorum,
sicut sempiterna aestimauerunt ea et non quasi
fugientia: qui bibunt saccatum uinum et optima unguenta
unguuntur et non dolebant nihil in interitum ioseph. Item
apostolus paulus ad romanos: Non ergo blasphemetur
bonum nostrum. non est enim regnum dei esca et potus,
sed iustitia et pax et gaudium in spiritu sancto. nam qui in
hoc seruit christo, placet deo et probatus est hominibus.
itaque quae pacis sunt sectemur, et quae aedificationis sunt
inuicem custodiamus. nolite propter escam destruere opus
dei. omnia quidem munda sunt, sed malum est homini, qui
per offensionem manducat. bonum est non manducare carnem
et non bibere uinum neque in quo frater tuus scandalizatur

[*][*]

aut offenditur ant infirmusest Item ad corinthios I:
Omnis autem qui in agone contendit ab omnibus continens
est et illi quidem ut corruptibilem coronam accipiant, nos
autem incorruptam. ego igitur sic curro non quasi in incertum,
sic pugno non quasi aerem caedens, sed liuidum facio
corpus meum et seruituti subicio, ne forte cum aliis praedicauerim
ipse reprobus efficiar. Item ad timotheum: Quae
autem uere uidua est et desolata, sperat in deum et instat
orationibus nocte et die: quae autem in deliciis agit, uiuens
mortua est. Item illic: Adulescentiores autem uiduas
deuita: cum enim in deliciis egerint in christo, nubere uolunt,
habentes damnationem, quia primam fidem inritam fecerunt.

Item in epistula iacobi apostoli: Et uos deliciati estis
super terram et luxoriati estis, creastis autem corda uestra

[*][*]

in die occisionis. Item in hieremia propheta: Qui
manducant iucunditates, interierunt in excessu: qui nolataat
super coccinea, amplexi sunt stercora. Item petrus apostolus
II: Nam si angeli fortitudine et uirtute cum sint
maiores, non portant domini exsecrabile iudicium: hi uero
qui uelut pecora naturaliter in luem et perniciem nati et
ipsi quia ignorant exsecrantur, in periculo suo perient, recipientes
mercedem iniustitiae, dulcedinem aestimantes malignitatem,
deliciis coinquinati et infamati in summis uoluptatibus,
conuiuiis adtenti, oculos habentes adulteros et incessabiles
delictis, refigurantes spiritus stabilitos et cor exercitatum:
cupidi et maledicti, fili abrelicti, qui a uia ueritatis exerrauerant.

[*][*]

In prouerbiis: Erue eos qui ducuntur in mortem et
redime qui interficiuntur, ne parcas. si autem dixeris: non
noui hunc, scito quia dominus corda omnium nouit: et qui
finxit spiritum omnium, ille scit omnia, qui reddit unicuique
secundum opera eius. Item in ecclesiastico: Libera
eum qui iniuriam patitur de manu proterui, et non aegre
feras in anima tua in iudicando. esto pupillis misericors ut
pater, et pro uiro matri illorum: et eris uelut filius altissimi
obaudiens, et miserebitur tui magis quam mater. Item in
esaia propheta: Inquirite iudicium, eripite iniuriam accipientem,
iudicate pupillo, et iustificate uiduam. et uenite,
disputemus, dicit dominus: et si fuerint peccata uestra ut
phoenicium, ut niuem dealbabo: si autem ut coccum, ut

[*][*][*][*]

lanam candidam efficiam. Item in hieremia propheta:
Eripite direptum de manu iniuriantia eam. Item in prouerbiis:
Nolite tradere seruum in manus domini, ne forte
maledicat te et extermineris. Item in psalmo LXXXI:
Eripite pauperem, et egenum de manu peccatoris liberate.

In leuitico: Non seminabis uineam tuam ob duplicem
fructum, et uestimentum ex duplici textura exsecrabile non
cooperies te. Item in deuteronomio: Ex uinea enim
sodomorum uitis eorum, et propago illorum ex gomorra: una
eorum uua fellis, botrus amaritudinis in ipsis. Item in
psalmo LXXVIIII: Vineam de aegypto transtulisti, eiecisti
gentes, et plantasti eam: uiam fecisti in conspectu eius, et

[*][*]

plantasti radices eius et replesti eam. operuit montes
umbra eius, et arbusta eius cedros dei. extendisti palmites
eius usque ad mare, et usque ad flumina propagines eius.
ut quid destruxisti maceriam eius, et uindemiant eam omnes
qui transeunt uiam? exterminauit eam aper de silua, et singularis
ferus depastus est eam. deus uirtutum, conuerte nunc,
respice de caelo et uide, et uisita uineam istam, et dirige
eam quam plantauit dextera tua. Item in cantica canticorum:
Vineae in odorem floruerunt, et omni loco odor.
Quaenam est haec quae descendit a deserto? sicut uitis propago
fumo incensa odorificatur. Item in esaia propheta:
Vinea enim domini sabaoth domus est israhel, et homo iuda
nouellum dilectum. sustinui ut faceret uuam, fecit autem
spinas. Item in prouerbiis: Tamquam ager uir insipiens,
et sicut uinea homo cui deest prudentia: si reliqueris eum,
inplebitur spinis et in faenum fiet et erit desertus, et ma-.

[*][*][*]

ceriae parietum eius effodientur. Item in hieremia propheta:
Pastores multi exterminauerunt uineam meam, et
contaminauerunt portionem meam, dederunt partem meam
concupiscibilem in desertum. Item illic: Ego te plantaui
uitem uniuersam fructiferam ueram, quomodo conuersa es in
amaritudinem uitis alienae? Item in osee propheta:
Vinea in maceria bona israhel, fructus eius uberrimus secundum
multitudinem fructuum suorum. Item in iohel propheta:
Ascendit super terram meam gens ualida et innumerabilis:
dentes eius sicut dentes leonis, et molares eius sicut
catuli leonum. posuit uineam meam in exterminium et ficus
meas in confractionem: scrutinans scrutinauit et proiecit, et
exaltauit uites suas. Item in euangelio secundum
matthaeum: Ait iesus: simile est regnum caelorum homini
patrifamilias, qui prodiuit primo mane conducere operarios

[*][*]

in uineam suam. conuentione autem facta cum operariis, ut
singulis denariis diurnis operarentur, misit illos in uineam
suam. et egressus circa horam tertiam uidit alios stantes
operarios in foro otiosos, et ait illis: ite et uos in uineam
meam, et quod iustum fuerit dabo uobis. et illi abierunt.
et iterum prodiuit circa horam sextam et nonam et idem
fecit. sed et circa undecimam horam egressus est et inuenit
alios stantes, et ait illis: quid hic statis tota die otiosi? et
illi dixerunt: quia nemo nos conduxit. et ait illis: ite etuos,
operamini in uineam. uespera autem facta dixit dominus
uineae procuratori suo: uoca operarios et redde illis mercedem,
initium faciens a nouissimo usque ad primos. Item illic:
Et ait illis: aliam parabolam audite. homo quidam erat paterfamilias,
qui plantauit uineam et saepem illi circumdedit et
fodit in ea lacum et aedificauit in ea turrem, et locauit illam
colonis, et peregre profectus est. cum autem adpropinquasset
tempus frugum, misit seruos suos ad cultores uineae, ut
acciperent fructum uineae. et adprehensis seruis coloni, alium

[*][*]

quidem ceciderunt, alium uero occiderunt, alium uero lapidauerunt.
et iterum misit alios seruos plures prioribus, et similiter
fecerunt. postremo autem misit filium suum unicum
dicens: reuerebuntur filium meum. illi autem dixerunt intra
se: hic est heres, uenite, occidamus eum et possideamus
hereditatem eius. et adprehensum eum eiecerunt extra uineam
et occiderunt eum. cum ergo uenerit dominus uineae, quid
faciet colonis? et illi dixerunt: malos male perdet, et uineam
suam tradet aliis cultoribus, qui reddant illi fructum in temporibus
suis.