Liber qui appellatur Speculum (31)

XXXI. DE EPISTVTLA AD CORINTHIOS PRIMA.

Obsecro autem uos, fratres, per nomen domini Iesu Christi,
ut id ipsum dicatis omnes, et non sint in uobis scismata. [*] [*]

sitis autem perfecti in eodem . sensu et in eadem sententia.
significatum est enim mihi de uobis, fratres mei, ab his qui
sunt Cloes quia contentiones inter uos sunt. hoc autem dico,
quod unusquisque uestrum dicit: ego quidem sum Pauli, ego
autem Apollo, ego uero Cephae, ego autem Christi. diuisus
est Christus? numquid Paulus crucifixus est pro uobis? aut
in nomine Pauli baptizati estis? Et post paululum: Ex
ipso autem uos estis in Christo Iesu, qui factus est sapientia
nobis a deo et iustitia et sanctificatio et redemptio, ut, quemadmodum
scriptum est, qui gloriatur, in domino glorietur.

Et alio loco: Cum enim sit in uobis zelus et contentio,
nonne carnales estis et secundum hominem ambulatis? cum
enim quis dicit: ego quidem sum Pauli, alius autem: ego
Apollo, nonne homines estis ? Et post paululum: Nescitis
quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis ? si
quis autem templum dei uiolauerit, - disperdet illum deus.
templum enim dei sanctum est, quod estis uos. nemo se
seducat: si quis uidetur inter uos sapiens esse in hoc saeculo,
stultus fiat, ut sit sapiens. sapientia enim huius mundi stultitia
est apud deum. Et post paucos uersus: Itaque nolite
ante tempus iudicare, quoad usque ueniat dominus, qui et
inluminabit abscondita tenebrarum et manifestabit consilia
cordium: et tunc laus erit unicuique a deo. haec autem,
fratres, transfiguraui in me et Apollo propter uos, ut in nobis
discatis, ne supra quam scriptum est unus aduersus alterum
infletur pro alio. quis enim te discernit? quid autem habes [*] [*] [*] [*]

quod non accepisti? si autem accepisti, quid gloriaris quasi
non acceperis ? Et post paululum: Vsque in hanc horam et
esurimus, et sitimus, et nudi sumus, et colaphis caedimur,
et instabiles sumus, et laboramus operantes manibus nostris.
maledicimur et benedicimus, persecutionem patimur et sustinemus,
blasphemamur et obsecramus. tamquam purgamenta
huius mundi facti sumus omnium peripsema usque adhuc.
non ut confundam uos, haec scribo, sed ut filios meos carissimos
moneo. Item post paululum: Omnino auditur inter
uos fornicatio, et talis fornicatio, qualis nec inter gentes, ita
ut uxorem patris aliquis habeat et uos inflati estis, et non
magis luctum habuistis, ut tollatur de medio uestrum qui
hoc opus fecit? ego quidem, absens corpore, praesens autem
spiritu. iam iudicaui ut praesens eum qui sic operatus est,
in nomine domini nostri Iesu Christi congregatis uobis et meo
spiritu cum uirtute domini Iesu tradere huiusmodi in interitum
carnis, ut spiritus saluus sit in diem domini Iesu. non
bona gloriatio uestra. nescitis quia modicum fermentum totam
massam corrumpit? expurgate uetus fermentum, ut sitis noua
consparsio, sicut estis azymi. etenim pascha nostrum immolatus
est Christus. itaque epulemur non in fermento ueteri,
neque in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis
et ueritatis. scripsi uobis in epistula, ne commisceamini
fornicariis: non utique fornicariis huius mundi aut auaris
aut rapacibus aut idolis seruientibus: alioquin debueratis de
hoc mundo exisse. nunc autem scripsi uobis non commisceri,
si is qui frater nominatur est fornicator aut auarus aut
idolis seruiens aut maledicus aut ebriosus aut rapax, cum
eiusmodi nec cibum sumere. quid enim mihi de his qui foris [*] [*]
sunt iudicare? nonne de his qui intus sunt uos iudicatis?
nam eos qui foris sunt deus iudicabit. auferte malum ex
uobis ipsis. Audet aliquis uestrum habens negotium aduersus
alterum iudicari apud iniquos, et non apud sanctos? an nescitis
quoniam sancti de mundo iudicabunt? et si in uobis iudicabitur
mundus, indigni estis qui de minimis indicetis? nescitis
quoniam angelos iudicabimus? quanto magis saecularia?
saecularia igitur iudicia si habueritis, contemptibiles qui sunt
in ecclesia, illos constituite ad iudicandum. ad uerecundiam
uestram dico. sic non est inter uos sapiens quisquam, qui
possit iudicare inter fratrem suum? sed frater cum fratre
iudicio-contendit, et hoc apud infideles? iam quidem omnino
delictum est in uobis, quod iudicia habetis inter uos. quare
non magis iniuriam accipitis? quare non magis fraudem patimini?
sed uos iniuriam facitis et fraudatis, et hoc fratribus.
an nescitis quia iniqui regnum dei non possidebunt? nolite
errare: neque fornicarii, neque idolis seruientes, neque adulteri;
neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures,
neque auari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces
regnum dei possidebunt. Et post paululum: Nescitis
quoniam corpora uestra membra Christi sunt? tollens ergo
membra Christi faciam membra meretricis? absit. an nescitis
quoniam qui adhaeret meretrici unum corpus efficitur? erunt,
inquit, duo in carne una. qui autem adhaeret domino, unus
spiritus est. fugite fornicationem. omne peccatum quodcumque
fecerit homo extra corpus est: qui autem fornicatur, in corpus
suum peccat. an nescitis quoniam membra uestra templum
est spiritus sancti, qui in uobis est, quem habetis a deo, et
non estis uestri? empti enim estis pretio magno: glorificate [*] [*] [*]
et portate dominum in corpore uestro. De quibus autem
scripsistis mihi, bonum est homini mulierem non tangere:
propter fornicationes autem unusquisque suam uxorem habeat,
et unaquaeque suum uirum habeat. uxori uir debitum reddat,
similiter autem et uxor uiro. mulier sui corporis potestatem
non habet, sed uir. similiter autem et uir sui corporis
potestatem non habet, sed mulier. nolite fraudare inuicem,
nisi forte ex consensu ad tempus, ut uacetis orationi: et
iterum reuertimini in id ipsum, ne temptet uos satanas
propter incontinentiam uestram. hoc autem dico secundum
. indulgentiam, non secundum imperium. uolo autem omnes
homines esse sicut me ipsum: sed unusquisque proprium
habet donum ex deo, alius quidem sic, alius uero sic. dico
autem non nuptis et uiduis, bonum est illis si sic maneant, sicut
et ego. quod si se non continent, nubant. melius est enim
nubere quam uri. his autem qui matrimonio iuncti sunt
praecipio, non ego, sed dominus, uxorem a uiro non discedere:
quod si discesserit, manere innuptam, aut uiro suo reconciliari.
et uir uxorem non dimittat. nam ceteris ego dico, non dominus:
si quis frater uxorem habet infidelem, et haec consentit habitare
cum illo, non dimittat illam: et si qua mulier habet
uirum infidelem, et hic consentit habitare cum illa, non
dimittat uirum. sanctificatus est enim uir infidelis in muliere
fideli, et sanctificata est mulier infidelis in uiro fideli. alioquin
filii uestri inmundi essent, nunc autem sancti sunt. quod si
infidelis discedit, discedat. non est enim seruituti subiectus
frater aut soror in eiusmodi, in pace autem uocauit nos deus.
unde enim scis, mulier, si uirum saluum facies? aut unde [*] [*]
scis, uir, si mulierem saluam facies? nisi unicuique sicut
diuisit dominus, unumquemque sicut uocauit deus, ita ambulet:
sicut in omnibus ecclesiis doceo. circumcisus aliquis uocatus
est? non adducat praeputium. in praeputio aliquis uocatus
est? non circumcidatur. circumcisio nihil est, et praeputium
nihil est, sed obseruatio mandatorum dei. unusquisque in
qua uocatione uocatus est, in ea permaneat. seruus uocatus
es? non sit tibi curae: sed et si potes liber fieri, magis utere.
qui enim in domino uocatus est seruus, libertus est domini:
similiter qui liber uocatus est, seruus est Christi. pretio
empti estis: nolite fieri serui hominum. unusquisque in quo
uocatus est frater, in hoc permaneat apud deum. de uirginibus
autem praeceptum domini non habeo: consilium autem do,
tamquam misericordiam consecutus a domino, ut sim fidelis.
existimo ergo hoc bonum esse propter instantem necessitatem,
quoniam bonum est homini sic esse. alligatus es uxori?
noli quaerere solutionem. solutus es ab uxore? noli quaerere
uxorem. si autem acceperis uxorem, non peccasti: et si
nupserit uirgo, non peccauit. tribulationem tamen carnis
habebunt huiusmodi. ego autem uobis parco. hoc itaque
dico, fratres: tempus breue est: reliquum est, ut et qui
habent uxores tamquam non habentes sint, et qui fient tamquam
non flentes, et qui gaudent tamquam non gaudentes,
et qui utuntur hoc mundo tamquam non utantur: praeterit
enim figura huius mundi. uolo autem uos sine sollicitudine
esse. qui sine uxore est, sollicitus est quae domini sunt,
quomodo placeat deo. qui autem cum uxore est, sollicitus
est quae sunt huius mundi, quomodo placeat uxori, et diuisus
est. et mulier innupta et uirgo cogitat quae domini sunt, ut
sit sancta et corpore et spiritu. quae autem nupta est, [*]
cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat uiro. porro hoc
ad utilitatem uestram dico: non ut laqueum uobis iniciam,
sed ad id quod honestum est et quod facultatem praebeat sine
inpedimento dominum obseruandi. si quis autem turpem se
uideri existimat super uirginem suam, quod sit superadulta,
et ita oportet fieri, quod uult faciat: non peccat: nubat. nam
qui statuit in corde suo firmus, non habens necessitatem,
potestatem autem habet suae uoluntatis, et hoc iudicauit in
corde suo seruare uirginem suam, bene facit. igitur et qui
matrimonio iungit uirginem suam, bene facit, et qui non
iungit, melius facit. mulier alligata est quanto tempore uir
eius uiuit: quod si dormierit uir eius, liberata est: cui uult,
nubat, tantum in domino. beatior autem erit, si sic permanserit,
secundum meum consilium. puto autem quod et
ego spiritum dei habeam. De his autem quae idolis sacrificantur
scimus quia omnes scientiam habemus. scientia
inflat : caritas uero aedificat si quis se existimat scire aliquid,
nondum cognouit quemadmodum oporteat eum scire. si quis
autem diligit deum, hic cognitus est ab eo. de escis autem
quae idolis immolantur, scimus quia nihil est idolum in mundo.
Et post paululum: Sed non in omnibus est scientia. quidam
autem conscientia usque nunc idoli, quasi idolothytum manducant:
et conscientia ipsorum, cum sit infirma, polluitur.
esca autem nos non commendat deo. neque si non manducauerimus,
deficiemus, neque si manducauerimus, abundabimus.
uidete autem, ne forte haec licentia uestra offendiculum fiat [*] [*]
infirmis. si enim quis uiderit eum qui habet scientiam in
idolio recumbentem, nonne conscientia eius, cum sit infirma,
aedificabitur ad manducandum idolothyta? et peribit infirmus
in tua scientia frater, propter quem Christus mortuus est.
sic autem peccantes in fratres et percutientes conscientiam
eorum infirmam in Christum peccatis. quapropter si esca
scandalizat fratrem meum, non manducabo carnem in aeternum,
ne fratrem meum scandalizem. Et post pauca:
Numquid non habemus potestatem manducandi et bibendi?
Numquid non habemus potestatem sororem mulierem circumducendi,
sicut et ceteri apostoli et fratres domini et Cephas?
• aut solus ego et Barnabas non habemus potestatem hoc
operandi? quis militat suis stipendiis umquam? quis plantat
uineam, et de fructu eius non edit? quis pascit gregem, et
de lacte gregis non manducat? numquid secundum hominem
haec dico? an et lex haec non dicit? scriptum est enim in
lege Moysi: non alligabis os boui trituranti. numquid de
bubus cura est deo? an propter nos utique dicit? nam propter
nos scripta sunt, quoniam debet in spe arare qui arat et qui
triturat in spe fructus percipiendi. si nos uobis spiritalia
seminauimus, magnum est si uestra carnalia metamus? si
alii potestatis uestrae participes sunt, non potius nos? sed
non usi sumus hac potestate, sed omnia sustinemus ne quod
offendiculum demus euangelio Christi. nescitis quoniam qui
in sacrario operantur quae de sacrario sunt edunt, qui altario
deseruiunt cum altario participantur? ita et dominus ordinauit
• his qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere. ego autem [*] [*]
nullo horum usus sum. non scripsi autem haec, ut ita fiant
in me. bonum est enim mihi magis mori quam ut gloriam
meam quis euacuet nam si euangelizauero, non est mihi
gloria: necessitas enim mihi incumbit: uae enim mihi est, si
non euangelizauero. si enim uolens hoc ago, mercedem habeo:
si autem inuitus, dispensatio mihi credita est. quae est ergo
merces mea? ut euangelium praedicans sine sumptu ponam
euangelium Christi, ut non abutar potestate mea in euangelio.
nam cum liber essem ex omnibus, omnium me seruum feci,
ut plures lucri facerem. et factus sum ludaeis tamquam
Iudaeus, ut Iudaeos lucrarer: his qui sub lege sunt, quasi
sub lege essem — cum ipse non essem sub lege, sed sub
gratia —, ut eos qui sub lege erant lucri facerem: his qui
sine lege erant, tamquam sine lege essem — cum sine lege
dei non essem, sed in lege essem Christi —, ut lucri facerem
eos qui sine lege erant. factus sum infirmis infirmus, ut
infirmos lucri facerem. omnibus omnia factus sum, ut omnes
lucri facerem. omnia autem facio propter euangelium, ut
particeps eius efficiar. nescitis quoniam hi qui in stadio
currunt omnes quidem currunt, sed unus accipit brauium?
sic currite, ut conprehendatis. omnis autem qui in agone
contendit, ab omnibus se abstinet: et illi quidem, ut corruptibilem
coronam accipiant, nos autem incorruptam. ego igitur
sic curro non quasi in incertum, sic pugno non quasi aerem
uerberans, sed castigo corpus meum et in seruitutem redigo,
ne forte, cum aliis praedicauerim, ipse reprobus efficiar.
Nolo enim uos ignorare, fratres, quoniam patres nostri om- .
nes sub nube fuerunt. Et post paucissimos uersus: [*]
Sed non in pluribus eorum beneplacitum est deo: nam prostrati
sunt in deserto. haec autem in figura facta sunt nostri, ut
non simus concupiscentes malorum, sicut et illi concupierunt
neque idolatrae efficiamini sicut quidam ex ipsis, quemadmodum
scriptum est: sedit populus manducare et bibere, et
surrexerunt ludere. neque fornicemur, sicut quidam ex ipsis
fornicati sunt et ceciderunt una die XXIII milia. neque
temptemus Christum, sicut quidam eorum temptauerunt et a
serpentibus perierunt. neque murmuraueritis, sicut quidam
eorum murmurauerunt et perierunt ab exterminatore. haec
autem omnia in figura contingebant illis: scripta sunt autem
ad correptionem nostram, in quos fines saeculorum deuenerunt.
itaque qui se existimat stare uideat, ne cadat. temptatio uos
non adprehendat nisi humana. fidelis autem deus est, qui
non patitur uos temptari super id quod potestis, sed faciet cum
temptatione etiam prouentum, ut possitis sustinere. propter
quod, carissimi mihi, fugite ab idolorum cultura. Et paulo
post: Sed quae immolant gentes daemonibus immolant, et
non deo. nolo autem uos socios fieri daemoniorum. non
potestis calicem domini bibere et calicem daemoniorum. non
potestis mensae domini participes esse et mensae daemoniorum.
an aemulamur dominum? numquid fortiores illo sumus? omnia
licent, sed non omnia expediunt. omnia licent, sed non omnia
aedificant. nemo quod suum est quaerat, sed quod alterius.
omne quod in macello uenit manducate, nihil interrogantes
propter conscientiam. si quis autem dixerit: hoc [*] [*]
immolaticium est idolis, nolite manducare propter illum qui indicauit
et propter conscientiam. conscientiam autem dico non
tuam, sed alterius. ut quid enim libertas mea iudicatur ab alia
conscientia? si ego cum gratia participo, quid blasphemor pro
eo quod gratias ago ? siue ergo manducatis, sine bibitis, uel
aliud quid facitis, omnia in gloriam dei facite. sine offensione
estote Iudaeis et gentibus et ecclesiae dei: sicut et ego per
. omnia omnibus placeo, non quaerens quod mihi utile est, sed
quod multis, ut salui fiant. Imitatores mei estote, sicut et
ego Christi. Et post paululum: Omnis uir orans aut
prophetans uelato capite deturpat caput suum. omnis autem
mulier orans aut prophetans non uelato capite deturpat caput
suum. Et post. aliquantum: Hoc autem praecipio non
laudans, quod non in melius, sed in deterius conuenitis.
primum quidem conuenientibus uobis in ecclesia audio
scissuras esse, et ex parte credo. nam oportet haereses
esse, ut et qui probati sunt, manifesti fiant in uobis. conuenientibus
ergo uobis in unum iam non est dominicam caenam
manducare. unusquisque enim suam caenam praesumit
ad manducandum, et alius quidem esurit, alius autem ebrius
est. numquid domos non habetis ad manducandum et bibendum?
aut ecclesiam dei contemnitis, et confunditis eos qui
non habent? quid dicam uobis? laudo uos? in hoc non laudo.
Et post paucos uersus: Itaque quicumque manducauerit
panem, uel biberit calicem domini indigne, reus erit corporis
et sanguinis domini. probet autem se ipsum homo, et sic de
\'pane illo edat et de calice bibat. qui enim manducat et
bibit indigne, iudicium sibi manducat et bibit non diiudicans [*] [*]
corpus. ideo inter uos multi infirmi et inbecilles, et dormiunt
multi. quod si nosmet ipsos iudicaremus, non utique iudicaremur.
dum iudicamur autem, a domino corripimur, ut non
cum hoc mundo damnemur. itaque, fratres mei, cum conuenitis
ad manducandum, inuicem expectate. si quis esurit, domi
manducet, ut non in iudicium conueniatis. cetera autem, cum
uenero, disponam. Et alio loco; Sed deus temperauit
corpus, ei cui deerat abundantiorem tribuendo honorem, ut
non sit scisma in corpore, sed in id ipsum pro inuicem sollicita
sint membra. et si quid patitur unum membrum, conpatiuntur
omnia membra: siue glorificatur unum membrum,
congaudent omnia membra. uos autem estis corpus Christi
et membra de membro. et quosdam quidem posuit deus in
ecclesia primum apostolos, secundo prophetas, tertio doctores;
deinde uirtutes, exin gratia curationum, opitulationes, genera
linguarum. numquid omnes apostoli? numquid omnes prophetae?
numquid omnes doctores? numquid omnes uirtutes?
numquid omnes gratiam habent curationum? numquid omnes
linguis locuntur? numquid omnes interpretantur? aemulamini
autem carismata maiora: et adhuc excellentiorem uobis uiam
demonstro. Si linguis hominum loquar et angelorum, caritatem
autem non habeam, factus sum uelut aeramentum sonans aut
cymbalum tinniens. et si habuero prophetiam et nouerim
mysteria omnia et omnem scientiam et habuero omnem fidem,
ita ut montes transferam, caritatem autem non habuero, nihil [*] [*]
sum. et si distribuero in cibos pauperum omnes facultates
meas, et si tradidero corpus meum ut ardeam, caritatem
autem non habuero, nihil mihi prodest. caritas patiens est,
benigna est. caritas non aemulatur, non agit perperam, non in-
Satur, non est ambitiosa, non quaerit quae sua sunt, non inritatur,
non cogitat malum, non gaudet super iniquitatem, congaudet
autem ueritati. omnia suffert, omnia credit, omnia sperat, omnia
sustinet. caritas numquam excidet. Et post aliquot uersus:
Nunc autem manet fides, spes, caritas: tria haec, maior
autem his est caritas. Sectamini caritatem. Et paulo post:
Quoniam aemulatores estis spirituum, ad aedificationem
ecclesiae quaerite ut abundetis. Item paulo post: Fratres,
nolite pueri effici sensibus, sed malitia paruuli estote, sensibus
autem perfecti estote. Et alio loco: Quid ergo est, fratres?
cum conuenitis, unusquisque uestrum psalmum habet, doctrinam
habet, apocalypsim habet, linguam habet, interpretationem
habet: omnia ad aedificationem fiant. Et post paucissimos
uersus: Mulieres in ecclesiis taceant: non enim permittitur
illis loqui, sed subditas esse, sicut lex dicit si quid autem
uolunt discere, domi uiros suos interrogent. turpe est enim
mulieri loqui in ecclesia. an a uobis uerbum dei processit,
aut in uos solos deuenit? Et post paululum: Nolite
seduci: corrumpunt mores bonos conloquia mala. euigilate
iuste et nolite peccare. ignorantiam enim dei quidam habent. [*] [*]
ad reuerentiam uobis loquor. Et post paululum: Itaque,
fratres mei dilecti, stabiles estote et immobiles, abundantes
in opere domini semper, scientes quod labor uester non est
inanis in domino. De collectis autem, quae fiunt in sanctos,
sicut ordinaui ecclesiis Galatiae, ita et uos facite. per unam
sabbati unusquisque uestrum apud se ponat, recondens quod
- ei bene placuerit, ut non, cum uenero, tunc collectae fiant.
cum autem praesens fuero, quos probaueritis per epistulas,
hos mittam perferre gratiam uestram in Hierusalem. quod
si dignum fuerit ut ego eam, mecum ibunt. ueniam autem
. ad uos, cum Machedoniam pertransiero. nam Machedoniam
pertransibo. apud uos etiam forsitan remanebo, uel etiam
hiemabo, ut uos me deducatis quocumque iero. nolo enim
nos modo in transitum uidere: spero enim me aliquantum
temporis manere apud uos, si dominus permiserit. permanebo
autem Ephesi usque ad pentecosten. ostium enim mihi apertum
est magnum et euidens, aduersarii multi. si autem uenerit
Timotheus, uidete, ut sine timore sit apud uos. Et post
paululum : Vigilate, state in fide, uiriliter agite et confortamini.
omnia uestra in caritate fiant.