De Sancta Virginitate (41-45)

An uero propter aliud credendum est permittere
deum, ut misceantur numero professionis uestrae multi et
multae casurae et casuri, nisi ut his cadentibus timor uester
augeatur, quo superbia comprimatur? quam sic odit deus, ut
contra hanc unam se tantum humilaret altissimus. nisi forte [*]
reuera ideo minus timebis magisque inflaberis, ut modicum
diligas eum, qui te tantum dilexit, ut traderet se ipsum pro
te, quia modicum tibi dimisit, uiuenti uidelicet a pueritia
religiose, pudice, pia castitate, inlibata uirginitate. quasi uero
non tu multo ardentius diligere debes eum, qui flagitiosis ad
se conuersis quaecumque dimisit, in ea te cadere non permisit.
aut uero ille pharisaeus, qui propterea modicum diligebat.
quia modicum sibi dimitti existimabat, ob aliud hoc errore
caecabatur, nisi quia ignorans dei iustitiam et suam
quaerens constituere iustitiae dei subiectus non
erat? uos autem genus electum et in electis electius, uirginei
chori sequentes agnum, etiam uos gratia salui facti estis
per fidem; et hoc non ex uobis, sed dei donum est.
non ex operibus, ne forte quis extollatur. ipsius
enim sumus figmentum, creati in Christo Iesu in
operibus bonis, quae praeparauit deus, ut in illis
ambulemus. ergone hunc quanto eius donis ornatiores estis,
tanto minus amabitis? auerterit tam horrendam ipse dementiam.
proinde quoniam uerum ueritas dixit, quod ille, cui modicum
dimittitur, modicum diligit, uos ut ardentissime diligatis, cui
diligendo a coniugiorum nexibus liberi uacatis, deputate uobis
tamquam omnino dimissum quidquid mali a uobis non est [*] [*]
illo regente commissum. oculi enim uestri semper ad
dominum, quoniam ipse euellet de laqueo pedes
uestros, et: nisi dominus custodierit ciuitatem, in
uanum uigilauit qui custodit. et de ipsa continentia
loquens apostolus ait: uolo autem omnes homines esse
sicut me ipsum; sed unusquisque proprium donum
habet a deo, alius sic, alius autem sic. quis ergo
donat ista? quis distribuit propria unicuique sicut
uult? nempe deus, apud quem non est iniquitas. ac per hoc
qua aequitate ille faciat alios sic, alios autem sic, homini
nosse aut inpossibile aut omnino difficile est; quin tamen
aequitate faciat, dubitare fas non est. quid itaque habes
quod non accepisti? aut qua peruersitate minus diligis,
a quo amplius accepisti?

Quapropter haec prima sit induendae humilitatis
cogitatio, ne a se sibi putet esse dei uirgo, quod talis est, ac non
potius hoc donum optimum desuper descendere a patre luminum,
apud quem non est transmutatio nec momenti
obumbratio. ita enim non putabit modicum sibi esse
dimissum, ut modicum diligat et ignorans dei [*] [*]
iustitiam ac suam uolens constituere iustitiae dei non
subiciatur. in quo uitio erat Simon ille, quem superauit mulier,
cui dimissa sunt peccata multa, quoniam dilexit multum.
sed cautius et uerius cogitabit omnia peccata sic habenda,
tamquam dimittantur, a quibus deus custodit ne committantur.
testes sunt uoces piarum deprecationum in scripturis sanctis.
quibus ostenditur ea ipsa, quae praecipiuntur a deo, non fieri
nisi dante atque adiuuante qui praecepit. mendaciter enim
petuntur, si ea non adiuuante eius gratia facere possemus.
quid tam generaliter maximeque praecipitur quam oboedientia,
qua custodiuntur mandata dei? et tamen hanc inuenimus optari.
tu, inquit, praecepisti mandata tua custodiri nimis.
deinde sequitur: utinam dirigantur uiae meae ad custodiendas
iustificationes tuas; tunc non confundar,
dum inspicio in omnia mandata tua. quod deum praecepisse
supra posuit, hoc ut a se inpleretur optauit. hoc fit
utique, ne peccetur; quod si peccatum fuerit, praecipitur, ut
paeniteat, ne defensione et excusatione peccati pereat superbiendo
qui fecit, dum non uult paenitendo perire quod fecit
etiam hoc a deo petitur, ut intellegatur non fieri nisi eo
praestante a quo petitur. pone, inquit, domine, custodiam [*] [*]
ori meo et ostium continentiae circum labia mea.
non declines cor meum in uerba mala ad excusandum
excusationes in peccatis cum hominibus operantibus
iniquitatem. si ergo et oboedientia, qua eius
mandata seruamus, et paenitentia, qua peccata nostra non
excusamus, sed accusamus, optatur et petitur, manifestum
est, quia cum fit, illo dante habetur, illo adiuuante conpletur.
apertius etiam dicitur propter oboedientiam: a domino gressus
hominis diriguntur et uiam eius uolet; et de paenitentia
dicit apostolus: ne forte det illis deus paenitentiam.

De ipsa etiam continentia nonne apertissime dictum est:
et cum scirem, quia nemo esse potest continens nisi
deus det, et hoc ipsum erat sapientiae scire, cuius
esset hoc donum?

Sed forte continentia donum dei est, sapientiam uero
sibi ipse homo praestat, qua illud donum non suum, sed dei
esse cognoscat. immo dominus sapientes facit caecos,
et: testimonium dei fidele sapientiam praestat paruulis,
et: si quis indiget sapientia, postulet a deo,
qui dat omnibus affluenter et non inproperat, et [*] [*]
dabitur ei. sapientes autem esse uirgines decet, ne lampades
earum extinguantur. quomodo sapientes nisi non alta sapientes,
sed humilibus consentientes? dixit enim homini
ipsa sapientia: ecce pietas est sapientia. si ergo nihil
habes, quod non accepisti, noli altum sapere, sed time,
et noli modicum diligere, quasi a quo tibi modicum dimissum
est, sed potius multum dilige, a quo tibi multum tributum
est. si enim diligit, cui donatum est, ne redderet, quanto
magis debet diligere, cui donatum est, ut haberet! nam et
quisquis ab initio pudicus permanet, ab illo regitur; et quisquis
ex inpudico pudicus fit, ab illo corrigitur; et quisquis
usque in finem inpudicus est, ab illo deseritur. hoc autem ille
occulto iudicio facere potest, iniquo non potest. et fortasse
ideo latet, ut plus timeatur et minus superbiatur.

Deinde iam sciens homo gratia dei se esse quod
est, non incidat in alium superbiae laqueum, ut de ipsa dei
gratia se extollendo spernat ceteros. quo uitio alius ille pharisaeus
et de bonis, quae habebat, deo gratias agebat et tamen
se super publicanum peccata confitentem extollebat. quid
igitur faciat uirgo, quid cogitet, ne se extollat super eos uel
eas, quae hoc tam magno dono carent? neque enim simulare [*] [*]
debet humilitatem, sed exhibere; nam simulatio humilitatis
maior superbia est. ideo scriptura uolens ostendere ueracem
humilitatem esse oportere, cum dixisset: quanto
magnus es, tanto humila te in omnibus, mox quoque
subdidit: et coram deo inuenies gratiam, utique ubi se
fallaciter humilare non posset.

Proinde quid dicemus? estne aliquid. quod
uirgo dei ueraciter cogitet, unde se fideli mulieri non tantum
uiduae, uerum etiam coniugatae praefen-e non audeat? non ego
reprobam dico; nam quis nesciat oboedientem mulierem inoboedienti
uirgini praeponendam? sed cum ambae sunt oboedientes
praeceptis dei, itane trepidabit sanctam uirginitatem
etiam castis nuptiis et continentiam praeferre conubio, fructum
centenum praeire triceno? immo uero non dubitet hanc rem
illi praeponere. haec tamen uel haec uirgo oboediens et deum
timens illi uel illi mulieri oboedienti et deum timenti se
anteferre non audeat; alioquin non erit humilis, et deus
- superbis resistit. quid ergo cogitabit? occulta scilicet dona
dei, quae nonnisi interrogatio temptationis etiam in semet
ipso unicuique declarat. ut enim cetera taceam, unde scit
uirgo, quamuis sollicita quae sunt domini, quomodo
placeat domino, ne forte propter aliquam sibi incognitam [*] [*] [*] [*]
mentis infirmitatem nondum sit matura martyrio, illa uero
mulier, cui se praeferre gestiebat, iam possit bibere calicem
dominicae humilitatis, quem prius bibendum discipulis amatoribus
sublimitatis opposuit? unde, inquam, scit, ne forte ipsa
nondum sit Thecla, iam sit illa Crispina?

Certe nisi adsit temptatio, nulla doni huius fit demonstratio.