De Beata Vita (26-27)

lam nunc uidete, utrum etiam omnis, qui miser est, egeat.
nam huic sententiae concedendae difficultatem illa res facit, quod
multis in magna fortuitarum rerum copia constitutis, quibus ita facilia
sunt omnia, ut ad eorum nutum praesto sit quidquid cupiditas
poscit, difficilis quidem ista uita est. sed fingamus aliquem tamen,
qualem Tullius fuisse dicit Oratam. quis enim facile dicat Oratam
egestate laborasse, hominem ditissimum amoenissimum deliciosis simun,
cui neque ad uoluptatem quicquam defuit neque ad gratiam [*] [*]

neque ad bonam integramque ualetudinem ? nam et praediis quaestuosissimis
et amicis iucundissimis, quantum libuit, abundauit et illis
omnibus aptissime ad salutem corporis usus est eiusque, ut breuiter
totum explicem, omne institutum uoluntatemque omnem successio
prospera consecuta est. sed fortasse inquiet aliquis uestrum plus
illum, quam habebat, habere uoluisse. hoc ignoramus. sed, quod
satis est quaestioni, faciamus eum non desiderasse amplius, quam
tenebat; uideturne uobis eguisse? — Etiamsi concedam, inquit
Licentius, nihil eum plus desiderasse, quod in homine non sapiente
nescio quomodo accipiam, metuebat tamen — erat enim, ut dicitur,
ingenii non mali — ne illa omnia sibi uel uno aduerso impetu raperentur.
non enim magnum erat intellegere talia cuncta, quantacumque
essent, esse sub casibus constituta. — Tum ego arridens: Uides,
inquam, Licenti, fortunatissimum istum hominem a beata uita
ingenii bonitate inpeditum. quo enim erat acutior, eo uidebat illa omnia
se posse amittere; quo metu frangebatur illudque uulgare satis
adserebat infidum hominem malo suo esse cordatum.

Hic cum et ille et ceteri adrisissent: Illud tamen, inquam,
diligentius adtendamus, quia, etsi timuit iste, non eguit, unde
quaestio est. egere est enim in non habendo, non in timore amittendi
quae habeas. erat autem iste miser, quia metuebat, quamuis
non egeret. non igitur omnis, qui miser est, eget. — Quod cum adprobauisset
cum ceteris etiam ipsa, cuius sententiam defendebam,
aliquantum tamen addubitans: Nescio, inquit, tamen et nondum
plane intellego, quomodo ab egestate possit miseria aut egestas a
miseria separari. nam et iste, qui diues et locuples erat et nihil, ut
dicitis, amplius desiderabat, tamen, quia metuebat ne amitteret,
egebat sapientia. ergone hunc egentem diceremus, si egeret argento
et pecunia, cum egeret sapientia, non dicemus? — Uli cum omnes [*]

mirando exclamassent me ipso etiam non mediocriter alacri atque
laeto, quod ab ea potissimum dictum esset, quod pro magno de philosophorum
libris atque ultimum proferre paraueram: Uidetisne,
inquam, aliud esse multas uariasque doctrinas, aliud animum adtentissimum
in deum? nam unde ista, quae miramur, nisi inde procedunt?
— Hic Licentius laetus exclamans: Prorsus, inquit, nihil
uerius, nihil diuinius dici potuit. nam et maior ac miserabilior
egestas nulla est quam egere sapientia et, qui sapientia noneget, nulla
re omnino egere potest.