Contra Secundinum (17)

Quodsi dicis non eam te uocare consensionem culpabilem,
cum res illa diligitur, quae non agit, ut sibi consentiatur,
sed tunc consentire animam, cum illum, cui consentit
aliquid suadet aut aliquid cogit, et propterea malum esse,
quia, ut aliquid mali committatur. suadet aut urguet: secunda
quaestio est et ordine suo iam iamque etiam ipsa tractanda. [*] [*]

sed meminerimus hic primum peccati, de quo satis. ut arbitror,
disputatum est claruitque fieri posse, ut res aliqua in
suo genere bona male diligatur et dilectore culpato ipsa non
reprehendatur. quid? si enim tali iam dilectione peccatrix
anima atque uitiosa idem peccatum alteri persuadeat, nonne
et illa, quae persuadenti consentit, tali uitio deprauata, quali
uitio deprauata illa quam sequitur? primum ergo peccatum
est quamuis bonam creaturam creatori in dilectione praeponere,
secundum autem alterum quoque, ut id faciat, uel
suadendo uel cogendo temptare. nemo enim ad prauitatem
uult alium perducere, qui non prior ipse deprauatus est.
uolunt autem qui peccant alios ad peccatum perducere
uel stulta beneuolentia uel malitiosa inuidentia. quis enim
filios suos nisi peruerse amando monet, ut nullum lucrum
turpe existiment, sed undecumque adquirant amplam pecuniam?
utique non odit eos et tamen perniciose persuadet. talium
quippe dilectione iam ipse corruptus est, cum aurum et argentum
malum non sit, quemadmodum et ille sol, de quo superius
egimus, sed tamen rei bonae dilector inordinatus in culpa
sit. inuidentia uero, cum alium uult quisque peccare, honorem
diligit inmoderata superbia et in eo cupit excellere atque
ceteris anteire; quem quoniam uidet amplius et uerius deferri
uirtutibus, ne in eo superetur, cupit alios ad iniquitatis uoraginem
ex aequitatis arce deponi. hoc modo diabolus suadere
aut cogere ad peccata conatur. sed numquid ipse honor in
culpa est, quia eum diabolus peruerse atque inpie diligendo
inpius factus est? aut ipsa eiusdem diaboli angelica substantia,
quam deus creauit, ideo mala est, quia substantia [*]
est? sed cum eius deserens dilectionem et ad suam nimis
conuersus ei uideri cupit aequalis, superbiae tumore deiectus
est. non ergo in quantum substantia est, sed quoniam substantia
facta est, in quantum se ipsum amplius dilexit quam
eum, a quo factus est, malus est, et ideo malus, quia minus
est quam esset, si id, quod summe est, dilexisset; defectus
ergo malus est. omnis ergo defectus ab eo, quod est, tendit,
ut non sit, sicut omnis profectus ab eo, quod minus est,
tendit, ut magis sit. honor quippe summus, qualem pietas
religiosorum exhibet. utique deo debetur. qui ergo amat honorem,
deum imitatur. sed humiles animae in illo se honorari
uolunt. superbi prae illo. ad deum autem humiles excelsiores
fiunt. iniustis, contra deum uero excelsi humiliores fiunt iustis,
ea scilicet dispensatione praemiorum atque poenarum, quia
illi deum amauerunt supra se, illi pro deo amauerunt se.