Contra Fortunatum (22-23)

AUG. dixit: Agnosco et amplector testimonia diuinarum
scripturarum. et fidei meae quemadmodum congruant, sicut
deus donare dignabitur. paucis exponam. liberum uoluntatis
arbitrium in illo homine fuisse dico, qui primus formatus est. [*] [*]

ille sic factus est, ut nihil omnino uoluntati eius resisteret.
si uellet dei praecepta seruare. postquam autem libera ipse
uoluntate peccauit, nos in necessitatem praecipitati sumus,
qui ab eius stirpe descendimus. potest autem unusquisque
nostrum mediocri consideratione inuenire uerum esse. quod
dico. hodie namque in actionibus nostris antequam consuetudine
aliqua inplicemur, liberum habemus arbitrium
faciendi aliquid uel non faciendi. cum autem ista libertate
fecerimus aliquid et facti ipsius tenuerit animam perniciosa
dulcedo et uoluptas, eadem ipsa consuetudine sua sic inplicatur,
ut postea uincere non possit, quod sibi ipsa peccando
fabricata est. uidemus multos iurare nolle. sed quia iam consuetudinem
lingua tenuit, non posse refrenare, cum ea exeant
de ore ipsorum, quae non possumus dicere ad mali stirpem
non pertinere. ut enim uobiscum his uerbis agam, quae utinam
sicuti de ore uestro non recedunt, ita et corde intellegantur:
per paracletum iuratis. si ergo uultis experiri uerum esse.
quod dico, instituite non iurare, uidebitis illam consuetudinem
ferri quo solet. et hoc est, quod aduersus animam pugnat.
consuetudo facta cum carne. ipsa est nimirum carnis prudentia.
quae quamdiu ita est, legi dei subici non potest, quamdiu
prudentia carnis est; sed inluminata anima desinit illa esse
carnis prudentia. sic enim dictum est prudentiam carnis non
posse legi dei esse subiectam, quemadmodum si diceretur
glacialem niuem calidam esse non posse. nullo pacto enim
quamdiu nix est, calida esse potest. sed quemadmodum illa
nix calore resoluitur et desinit nix esse, ut possit calescere,
at [*]
sic illa carnis prudentia, id est consuetudo facta cum carne,
cum fuerit mens nostra inluminata et ad arbitrium diuinae
legis totum hominem sibi deus subiecerit, pro illa consuetudine
animae mala facit consuetudinem bonam. ex quo illae
duae arbores, bona arbor et mala arbor, quas commemorasti,
uerissime dictum est a domino quod suos fructus habeant, id
est neque bonam posse dare malos fructus neque malam bonos,
sed malos quamdiu mala est. accipiamus duos homines: bonum
hominem et malum hominem. quamdiu bonus est, malos fructus
dare non potest; quamdiu malus est, fructus bonos dare non
potest. sed ut intellegas istas duas arbores sic esse a domino
positas. ut ibi significaretur liberum arbitrium, non naturas
esse istas duas arbores, sed uoluntates nostras, ipse ait in
euangelio: aut facite arborem bonam aut facite arborem
malam. quis est, qui possit facere naturam ? si ergo
imperatum est nobis, ut faciamus arborem aut bonam aut
malam, nostrum est eligere, quid uelimus. de isto ergo peccato
hominis et de ista consuetudine animae facta cum carne
apostolus dicit: nemo uos seducat: omnis creatura, quae
a deo facta est, bona est. dicit idem apostolus, quem tu
ipse commemorasti: sicuti per unius inobaudientiam peccatores
constituti sunt multi, sic et per unius dicto
audientiam iusti constituentur multi, quoniam per [*] [*]
hominem mors et per hominem resurrectio mortuorum.
quamdiu ergo portamus imaginem terreni hominis, id est
quamdiu secundum carnem uiuimus, qui uetus etiam homo
nominatur, habemus necessitatem consuetudinis nostrae, ut
non quod uolumus faciamus. cum autem gratia dei amorem
nobis diuinum inspirauerit et nos suae uoluntati subditos
fecerit, quibus dictum est: uos in libertatem uocati estis,
et: gratia dei liberauit me a lege peccati et mortis
— lex autem peccati est. ut quicumque peccat. moriatur —
ab ista lege liberamur, cum iusti esse coeperimus. lex mortis
est, qua dictum est homini: terra es et in terram ibis. ex
ipso enim omnes sic nascimur. quia terra sumus, et in terram
ibimus propter meritum peccati primi hominis. propter autem
gratiam dei, quae nos liberat a lege peccati et mortis, ad
iustitiam conuersi liberamur: ut postea eadem ipsa caro, quae
nos poenis torsit in peccatis manentes, subiciatur nobis in resurrectione
et nulla aduersitate nos quatiat, quominus legem
et diuina praecepta seruemus. unde quoniam ego respondi tuis,
dignare tu respondere illud, quod desidero, quemadmodum
fieri possit, ut. si est deo natura contraria, nobis inputetur
peccatum. qui in illam naturam non uoluntate, sed ab ipso
deo, cui noceri nihil poterat, missi sumus.

FORT. dixit: Hoc genere, quemadmodum et dominus dixit
discipulis suis: ecce mitto uos sicut oues in medio
luporum. hinc sciendum est, quod non inimica mente saluator
noster agnos suos, id est discipulos suos in medio luporum [*] [*]

dirigere uoluit. nisi esset aliqua contrarietas, quae in similitudine
luporum eam deponeret, ubi et discipulos suos miserat,
ut quae forte in medio luporum animae possent decipi, ad
propriam substantiam reuocarentur. hinc ergo paret antiquitas
temporum nostrorum, quam repetimus, et annorum nostrorum
ante mundi constitutionem hoc more missas esse animas contra
contrariam naturam. ut eandem sua passione subicientes uictoria
deo redderetur. nam dixit idem apostolus, quod non
solum esset luctatio contra carnem et sanguinem, sed et
contra principes et potestates et spiritalia nequitiae et dominationem
tenebrarum. si ergo utrobique mala conuersantur et
nequitiae habentur. iam non solum est malum in nostris corporibus.
sed in toto mundo, ubi uidentur uersari animae. quae
sub caelo isto uersantur et inplicatae sunt.

AUG. dixit: Agnos suos dominus noster in medium luporum
misit, id est homines iustos in medium hominum peccatorum
ad praedicationem euangelii tempore hominis suscepti
ab inaestimabili diuina sapientia, ut a peccato ad iustitiam
nos uocaret. quod autem ait apostolus nobis colluctationem
non esse aduersus carnem et sanguinem, sed aduersus principes
et potestates et cetera, quae sunt commemorata. hoc
significat: diabolum et angelos eius sicut etiam nos peccato
cecidisse et lapsos esse dicimus et obtinuisse terrena, id est
homines peccatores, qui quamdiu peccatores sumus, sub iugo
eorum sumus; quemadmodum, cum iusti erimus, erimus sub [*] [*]

iugo iustitiae; et contra illos luctam habemus, ut migrantes
ad iustitiam ab eorum dominatione liberemur. ergo et tu dignare
mihi breuiter ad unum, quod interrogo, respondere.
noceri deo non poterat, an poterat? sed quaeso mihi ut "non
poterat" respondeas.

FORT. dixit: Non poterat noceri.