AUG. dixit: Agnosco et amplector testimonia diuinarum 
 scripturarum. et fidei meae quemadmodum congruant, sicut 
 deus donare dignabitur. paucis exponam. liberum uoluntatis 
 arbitrium in illo homine fuisse dico, qui primus formatus est.

 3 Ioh. 15, 22 11 Rom. 8, 7 15 Gal. 5, 17 17 Rom 7, 28 sqq. 
 22 Gal. 6, 14 . 

 1 sibi inimica A sui (paene er.) B eius S non se segregauit 
 8 6 patet APb pęnitentiam esse b penitem S 8 si 
 om. de] et de AS 10 est (8. I.) B 12 sit] est S nec] non A 
 . o • fttctlon* 
 13 patet b . bona factione] beneficio rei A beneficiorei B beneficior P 
 beneficio S 15 id S 19 lege PS 20 liberauit AB 21 ihm xpm 
 dnfii nostrum b 25 meae om. A 27 est om. A, s. I. B 
 
 
 ille sic factus est, ut nihil omnino uoluntati eius resisteret. 
 si uellet dei praecepta seruare. postquam autem libera ipse 
 uoluntate peccauit, nos in necessitatem praecipitati sumus, 
 qui ab eius stirpe descendimus. potest autem unusquisque 
 nostrum mediocri consideratione inuenire uerum esse. quod 
 dico. hodie namque in actionibus nostris antequam consuetudine 
 aliqua inplicemur, liberum habemus arbitrium 
 faciendi aliquid uel non faciendi. cum autem ista libertate 
 fecerimus aliquid et facti ipsius tenuerit animam perniciosa 
 dulcedo et uoluptas, eadem ipsa consuetudine sua sic inplicatur, 
 ut postea uincere non possit, quod sibi ipsa peccando 
 fabricata est. uidemus multos iurare nolle. sed quia iam consuetudinem 
 lingua tenuit, non posse refrenare, cum ea exeant 
 de ore ipsorum, quae non possumus dicere ad mali stirpem 
 non pertinere. ut enim uobiscum his uerbis agam, quae utinam 
 sicuti de ore uestro non recedunt, ita et corde intellegantur: 
 per paracletum iuratis. si ergo uultis experiri uerum esse. 
 quod dico, instituite non iurare, uidebitis illam consuetudinem 
 ferri quo solet. et hoc est, quod aduersus animam pugnat. 
 consuetudo facta cum carne. ipsa est nimirum carnis prudentia. 
 quae quamdiu ita est, legi dei subici non potest, quamdiu 
 prudentia carnis est; sed inluminata anima desinit illa esse 
 carnis prudentia. sic enim dictum est prudentiam carnis non 
 posse legi dei esse subiectam, quemadmodum si diceretur 
 glacialem niuem calidam esse non posse. nullo pacto enim 
 quamdiu nix est, calida esse potest. sed quemadmodum illa 
 nix calore resoluitur et desinit nix esse, ut possit calescere, 
 at

 1 et B 2 ipsa P 6 nostris actionibus b 8 uelj et A faciendi] 
 aliquid faciendi S ista. libertatfi A 10 sua consuetudine 6 13 refrenari 
 PSb 14 ore] om. A stirpe A stipS P 15 non (s, l.) B 
 om. APS 16 sicuti] sicuti (si corr. ex se) A secuti B sicut b 
 de corde S cor (de<M.o(M.)jB17iuratASiurantP20cum] 
 
 in b nimirum] animarQ A animgrtt B 21 ita est] ita P 24 subici A 
 I. 13 v 
 diceretur uerbi gratia A 25 glacialem om. A garianibem B enim 
 A 
 pacto b pęcçę.to B 26 esse calida A ñ potest (fi m. 2) B 
 27 possit calescere] possiss\'e S 
 
 
 sic illa carnis prudentia, id est consuetudo facta cum carne, 
 cum fuerit mens nostra inluminata et ad arbitrium diuinae 
 legis totum hominem sibi deus subiecerit, pro illa consuetudine 
 animae mala facit consuetudinem bonam. ex quo illae 
 duae arbores, bona arbor et mala arbor, quas commemorasti, 
 uerissime dictum est a domino quod suos fructus habeant, id 
 est neque bonam posse dare malos fructus neque malam bonos, 
 sed malos quamdiu mala est. accipiamus duos homines: bonum 
 hominem et malum hominem. quamdiu bonus est, malos fructus 
 dare non potest; quamdiu malus est, fructus bonos dare non 
 potest. sed ut intellegas istas duas arbores sic esse a domino 
 positas. ut ibi significaretur liberum arbitrium, non naturas 
 esse istas duas arbores, sed uoluntates nostras, ipse ait in 
 euangelio: aut facite arborem bonam aut facite arborem 
 malam. quis est, qui possit facere naturam ? si ergo 
 imperatum est nobis, ut faciamus arborem aut bonam aut 
 malam, nostrum est eligere, quid uelimus. de isto ergo peccato 
 hominis et de ista consuetudine animae facta cum carne 
 apostolus dicit: nemo uos seducat: omnis creatura, quae 
 a deo facta est, bona est. dicit idem apostolus, quem tu 
 ipse commemorasti: sicuti per unius inobaudientiam peccatores 
 constituti sunt multi, sic et per unius dicto 
 audientiam iusti constituentur multi, quoniam per

 14 Matth. 12, 38 19 Ephes. 5, 6; I Tim. 4, 4 21 Rom. 5, 19 
 23 I Cor. 16, 21 

 3 aubicerit BS pro illa] per illam PS om. A consuetudo A 
 ne * 
 consuetudi (i corr. ex u) Bl,PS 4 malam PS fecit PS ęt fycit B 
 efficitur A consuetudo BA bona A 6 fructus B 7 bona posse A 
 bonam posset B malos fructus malos S 8 sed malos scripsi : malos 
 J a 
 om. lib. b accipimus autem A accepimus B* accipimus SP 9 est 
 om. S quamdiu-potest om. AS 11 duas istas A (htę.s B 
 um KTS1 
 om. b 14 bong Bl 15 malij B2 sij sic A 16 aut malam aut 
 •m im 
 bonam A bon? maltj B- 17 nostrum] necessarium S 18 hominum S 
 cum] in b 19 dixit A uos] nos AP pos B 21 sicut b inobhaudientia 
 B inobedientift SPb 22 unius om. A obedientiam SPb 
 
 
 hominem mors et per hominem resurrectio mortuorum. 
 quamdiu ergo portamus imaginem terreni hominis, id est 
 quamdiu secundum carnem uiuimus, qui uetus etiam homo 
 nominatur, habemus necessitatem consuetudinis nostrae, ut 
 non quod uolumus faciamus. cum autem gratia dei amorem 
 nobis diuinum inspirauerit et nos suae uoluntati subditos 
 fecerit, quibus dictum est: uos in libertatem uocati estis, 
 et: gratia dei liberauit me a lege peccati et mortis 
 — lex autem peccati est. ut quicumque peccat. moriatur — 
 ab ista lege liberamur, cum iusti esse coeperimus. lex mortis 
 est, qua dictum est homini: terra es et in terram ibis. ex 
 ipso enim omnes sic nascimur. quia terra sumus, et in terram 
 ibimus propter meritum peccati primi hominis. propter autem 
 gratiam dei, quae nos liberat a lege peccati et mortis, ad 
 iustitiam conuersi liberamur: ut postea eadem ipsa caro, quae 
 nos poenis torsit in peccatis manentes, subiciatur nobis in resurrectione 
 et nulla aduersitate nos quatiat, quominus legem 
 et diuina praecepta seruemus. unde quoniam ego respondi tuis, 
 dignare tu respondere illud, quod desidero, quemadmodum 
 fieri possit, ut. si est deo natura contraria, nobis inputetur 
 peccatum. qui in illam naturam non uoluntate, sed ab ipso 
 deo, cui noceri nihil poterat, missi sumus. 
 FORT. dixit: Hoc genere, quemadmodum et dominus dixit 
 discipulis suis: ecce mitto uos sicut oues in medio 
 luporum. hinc sciendum est, quod non inimica mente saluator 
 noster agnos suos, id est discipulos suos in medio luporum

 2 cf. I Cor. 15, 49 7 Gal. 5, 13 8 Rom. 8. 2 11 Gen. 3, 19 
 v 24 Matth. 10. 16 

 6 diuinam B uoluntatis A 8 et-lege om. S 9 peccauerit b 
 10 liheramus B liberabimur PS ceperimus B 11 quia B 12 omnes] 
 homines b om. A 13 meritum et primi om. A 14 gratiam autem A 
 ea 
 -16 poenis] in penis Sb torsis B mantes B1 17 legem] legem 
 dl b 18 unde] ut S quia SP 19 tu quoque A tu qup B quod] 
 tteat lllc . 
 quod scire A 20 si B contraria B 22 nocere ASb 28 dàs] ihs S 
 24 mitto] ego mitto Sb 25 est om. A 
 
 
 dirigere uoluit. nisi esset aliqua contrarietas, quae in similitudine 
 luporum eam deponeret, ubi et discipulos suos miserat, 
 ut quae forte in medio luporum animae possent decipi, ad 
 propriam substantiam reuocarentur. hinc ergo paret antiquitas 
 temporum nostrorum, quam repetimus, et annorum nostrorum 
 ante mundi constitutionem hoc more missas esse animas contra 
 contrariam naturam. ut eandem sua passione subicientes uictoria 
 deo redderetur. nam dixit idem apostolus, quod non 
 solum esset luctatio contra carnem et sanguinem, sed et 
 contra principes et potestates et spiritalia nequitiae et dominationem 
 tenebrarum. si ergo utrobique mala conuersantur et 
 nequitiae habentur. iam non solum est malum in nostris corporibus. 
 sed in toto mundo, ubi uidentur uersari animae. quae 
 sub caelo isto uersantur et inplicatae sunt. 
 AUG. dixit: Agnos suos dominus noster in medium luporum 
 misit, id est homines iustos in medium hominum peccatorum 
 ad praedicationem euangelii tempore hominis suscepti 
 ab inaestimabili diuina sapientia, ut a peccato ad iustitiam 
 nos uocaret. quod autem ait apostolus nobis colluctationem 
 non esse aduersus carnem et sanguinem, sed aduersus principes 
 et potestates et cetera, quae sunt commemorata. hoc 
 significat: diabolum et angelos eius sicut etiam nos peccato 
 cecidisse et lapsos esse dicimus et obtinuisse terrena, id est 
 homines peccatores, qui quamdiu peccatores sumus, sub iugo 
 eorum sumus; quemadmodum, cum iusti erimus, erimus sub

 8 cf. Ephes. 6, 12 

 nolnit 
 1 nelit A nelit B similitudinem S 2 luporum * ut animas que 
 forte sqq. A eagdeponeret B eandemponeret SP 3 in om. b 
 r ap 
 possint SP possint B 4 reuocarent BA uocarentur S paret T$l 
 apparet SPb antiquitatem A iniquitas S 5 annorum] animord ASb 
 a 
 7 subicientibus S 8 rederetur A 9 luctatio om. A sed 
 et] sed S 12 est solum S 13 uidentur om. S 15 noster om. AS 
 medio (et 16) ASb 17 suscepti hominis A 19 autem colluctationem 
 aitS23dirimusom.bnB24hominesom.squi] 
 
 qn$c B om. S alt . erimus om. S 
 
 
 iugo iustitiae; et contra illos luctam habemus, ut migrantes 
 ad iustitiam ab eorum dominatione liberemur. ergo et tu dignare 
 mihi breuiter ad unum, quod interrogo, respondere. 
 noceri deo non poterat, an poterat? sed quaeso mihi ut "non 
 poterat" respondeas. 
 
 FORT. dixit: Non poterat noceri.