Contra Adimantum (3)

De eo quod scriptum est in genesi: et dixit deus:
non est bonum solum hominem esse; faciamus ei adiutorium.
et inmisit deus Adae somnum et obdormiuit;
et sumpsit unam de costis eius, ex qua formauit
Euam, quam adduxit ad Adam et ait: ideo relinquet
homo patrem et matrem et adhaerebit uxori suae.
huic rursus loco Manichaei calumniantur dicentes contra nouum
testamentum esse istam sententiam, qua deus scribitur et formasse
mulierem et uiro coniunxisse, propterea quia in euangelio
dicit dominus: omnis qui reliquerit domum aut
uxorem aut parentes aut fratres aut filios propter
regnum caelorum, septies tantum accipiet in hoc
tempore et in futuro saeculo possidebit uitam aeternam.
in qua calumnia miror eos sic esse caecatos uel potius
non miror; excaecauit enim illos, sicut scriptum est,
malitia eorum. sed tamen quis non uideret tanta in nouo [*] [*]

testamento praecepta de uxore diligenda? cur enim potius
uetus testamentum dicunt aduersari huic sententiae domini, •
qua dicit relinquendam esse uxorem propter regnum caelorum,
et non ipsum nouum sibi aduersari? quod nefas est dicere.
intellegenda enim sunt, non temere accusanda, quae inperitis
uidentur esse contraria.

Nam et dominus interrogatus a Iudaeis, utrum ei placeret
dato libello repudii dimittere, respondit eis dicens: non
legistis, quoniam qui fecit ab initio masculum et
feminam et dixit: propter hoc relinquet homo patrem
et matrem et adhaerebit uxori suae et erunt duo in
carne una. itaque iam non sunt duo, sed una caro.
quod ergo deus coniunxit, homo non separet. et dicunt
illi: quid ergo Moyses mandauit dari libellum repudii
et dimittere? dicit illis Iesus: quia ad duritiam cordis
uestri permisit uobis Moyses dimittere uxores uestras;
ab initio autem non fuit sic. dico autem uobis: quicumque
dimiserit uxorem suam nisi ob causam fornicationis,
facit eam moechari, et ipse si alteram duxerit,
adulterium committit. ecce habent confirmatam sententiam
ueteris testamenti ab ipso domino aduersum inperitiam Iudaeorum.
simul etiam Moysi perhibuit testimonium, quod propter
duritiam eorum repudium dari permisit. numquid etiam euangelium
euangelio dicunt esse contrarium? quod si dicunt hoc
capitulum falsum esse et a corruptoribus scripturarum esse
additum — nam hoc solent, quando non inueniunt, quid respondeant,
dicere — quid ? si alius dicat illud esse inmissum
et falsum, quod ipsi proferunt dicente domino: omnis, qui
reliquerit domum aut uxorem aut parentes aut filios [*] [*]

propter regnum caelorum et cetera. non intellegunt miseri.
quemadmodum omnem fidem christianam, cum ista dicunt,
conentur euertere. fides autem uera et ecclesiae catholicae
disciplina utrumque uerum et a domino dictum esse confirmat
et nullo modo esse contrarium, quia et coniunctio mariti et
uxoris a domino est et relictio uxoris propter regnum caelorum
a domino est. non enim quia suscitauit Iesus Christus mortuos
et dedit eis uitam. propterea ipsa uita non est relinquenda
propter regnum caelorum. sic ergo quamuis dominus dederit
uxorem uiro, relinquenda est tamen, si opus est. propter regnum
caelorum. non enim hoc semper necesse est. sicut apostolus
dicit: si quis fidelis habet uxorem infidelem et haec
consentit habitare cum illo. non dimittat eam. significat
utique. quod, si non consentit habitare cum illo, id est
si execratur in illo fidem Christi et non eum patitur. quod
christianus est, relinquenda est propter regnum caelorum;
sicut idem apostolus in sequentibus dicit: quod si infidelis
discedit, discedat; non est enim seruituti subiectus
frater aut soror in huiusmodi. si quis ergo relinquit
regnum caelorum, dum non uult relinquere uxorem non ferentem
christianum uirum, inprobatur a domino; et item si quis
uir relinquit uxorem dato libello repudii, cum causa non existit
aut fornicationis aut obtinendi regni caelorum, similiter
inprobatur a domino. ita nec ista duo capitula euangelica
inueniuntur sibi esse contraria nec euangelium ueteri testamento,
quia ibi uxor coniungitur uiro, ut simul mereantur
possidere regnum caelorum; et ita uxor relinquenda esse praecipitur,
si uirum inpediat ad possidendum regnum caelorum. [*] [*]

Et ideo quando christianos utrosque apostolus monet, id
est maritos et uxores, nonne ita dicit: uiri diligite uxores
uestras. sicut et Christus dilexit ecclesiam et tradidit
se ipsum pro ea? et: mulieres uiris suis subditae
sin.t quasi domino. quia et ecclesia subdita est Christo?
nonne illud, quod isti miseri inrident in uetere testamento,
quod scriptum est: propterea relinquet homo patrem
et matrem et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in
carne una, in magno sacramento idem apostolus accipit,
cum dicit: sacramentum hoc magnum est, ego autem
dico in Christo et in ecclesia? deinde subiungit: uerumtamen
unusquisque uxorem suam sicut se ipsum diligat:
mulier autem ut timeat uirum. nonne alio loco
euidentissime ostendit utriusque sexus et naturam et coniunctionem
a domino deo conditore atque ordinatore consistere,
cum dicit: uerumtamen neque mulier sine uiro neque
uir sine muliere in domino. sicut enim mulier ex
uiro, ita et uir per mulierem: omnia autem ex deo?
quod isti si considerare uellent, non quibusdam capitulis
separatis et aduersum se inuicem magna fraude conlatis caliginem
facerent inperitis, sed omnia tam in uetere quam in
nouo testamento uno sancto spiritu conscripta et commendata
esse sentirent.

Nam et in uetere testamento habent apud Esaiam prophetam,
quanta promittantur spadonibus, ne in nouo solo
arbitrentur esse laudatos a domino, ubi dicit esse quosdam,
qui se ipsos castrauerunt propter regnum caelorum, et addidit:
qui potest capere. capiat. nam et Esaias ita dicit:
haec dicit dominus spadonibus eis: qui custodierint [*] [*]

praecepta mea et elegerint sibi, quae ego uolo. et
capaces fuerint testamenti mei, dabo illis in domo
mea et in muro meo locum nomina tissimum, meliorem
multum filiorum atque filiarum: nomen aeternum
dabo illis nec umquam deerit. certis enim quibusdam
umbris et figuris rerum ante domini aduentum secundum mirabilem
atque ordinatissimam distributionem temporum populus
ille tenebatur, qui testamentum uetus accepit; tamen in eo
tanta praedicatio et praenuntiatio noui testamenti est. ut nulla
in euangelio atque apostolica disciplina reperiantur quamuis
ardua et diuina praecepta et promissa. quae illis etiam libris
ueteribus desint. sed sanctae scripturae non temerarios et
superbos accusatores, sed diligentes et pios lectores desiderant.