Contra Adimantum (16)

De eo, quod scriptum est in deuteronomio: obserua
et sanctifica diem, quem praecepit tibi dominus. sex
diebus laborabis et facies omne opus tuum: septima
uero die sabbati epulare domino deo tuo nullum faciens
opus ipse tu aut filius tuus aut filia tua aut
puer tuus aut puella tua, bos tuus et asinus tuus et
omnia iumenta tua et colonus tuus. sic autem quiescat
seruus tuus et ancilla tua quemadmodum et tu.
memento. quoniam seruus fuisti in Aegypto et eruit
te dominus deus tuus in manu potenti et brachio
excelso. idcirco praecepit tibi dominus custodire
diem septimum. et iterum in genesi scriptum est, quemadmodum
Abrahae de circumcisione loquitur: testamentum
meum custodi. inquit, tu et semen tuum, quod erit
post te. hoc est testamentum meum. quod seruabis
inter me et te et semen tuum; omne masculinum circumcides
in carne praeputii ipsorum: et sit hoc signum
testamenti inter me et uos. octaua autem die
circumcidetis omnes masculos in gente uestra, ut
etiam dominatum et comparatum circumcidatis praeter
alienigenam: et hoc erit testamentum in gente [*] [*]

uestra. et omnis masc.ulus, qui non circumcidet praeputium
suum, perdet animam suam de media plebe,
quia testamentum meum dissoluit. haec omnia uerba
ueteris testamenti. ut eis de nouo testamento aduersetur.
proponit Adimantus et contraria esse adfirmat ea quae dominus
in euangelio dicit de proselyto: uae uobis, scribae
et pharisaei hypocritae, qui circumitis mare et terram.
ut faciatis unum proselytum; et cum feceritis,
erit filius gehennae multo plus quam estis uos. quasi
uero propterea dominus proselytum dicit filium gehennae. quia
circumciditur et sabbatum obseruat, et non potius quia Iudaeorum
perditos mores et eorum prauam conuersationem cogitur
imitari. non qua obseruant praecepta legis, sed qua faciunt
contra legem. quod alio loco de his apertissime dicit. ubi ait,
quod reiciunt mandatum dei, ut suam constitutionem confirment.
quia, cum lex praeceperit honorari patrem et matrem,
instituerunt ipsi, quomodo exhonorentur parentes. et item cum
eis dicit: uae uobis, scribae et pharisaei, qui habetis
claues regni caelorum nec ipsi intratis nec alios
permittitis intrare. uel cum alio loco praecepit audientibus,
ut dictis scribarum et pharisaeorum obtemperarent, facta uero
eorum non imitarentur. ait enim: super cathedram Moysi
sedent; quae dicunt, facite; sed quae faciunt, facere
nolite: dicunt enim et non faciunt. quo loco et [*] [*]
auctoritatem legis. quae per Moysen data est, confirmat dominus et
tamen cauendos et fugiendos esse mores eorum, qui legi,
quam acceperant, non obtemperabant, apertissime ostendit.
istis autem peruersitatibus suis faciebant, ut cum aliquis gentilis
ad legem eorum transisset. id est factus esset proselytus,
haberet mores eorum et fieret filius gehennae multo plus
quam ipsi essent. dabant enim magnam operam, ut Iudaeus
fieret aliquis ex gentibus et Iudaeum factum cogebant suos
mores pessimos imitari.

Neque illud. quod de apostolo tamquam contrarium commemorat,
potuit animaduertere Adimantus omnino non esse
contrarium, quia totus eius oculus non ad inquisitionem, sed
ad reprehensionem scripturae intentus erat. commemorat enim
dicentem apostolum: circumcisus quis uocatus est? non
adducat praeputium. in praeputio quis uocatus est?
non circumcidatur, quia praeputium nihil est et circumcisio
nihil est, sed obseruatio praeceptorum dei.
quid enim manifestius quam hoc apostolum praecipere, ut
unusquisque, sicut uocatus erat, sic maneret? aduenientibus
enim rebus, quarum erant umbrae illae obseruationes, id actum
est. ut ostenderetur in ipsis umbris non esse spem ponendam,
sed in ipsis rebus, quas illae umbrae significabant esse uenturas.
id est Christum et ecclesiam. et propterea illa iam
omnia inania erant: nec tamen ea tamquam noxia remouenda,
sed tamquam superflua contemnenda apostolus praecipit, ut
si quis Iudaeus Christo credidisset, propter offensionem suorum
non prohiberetur manere in ipsis superfluis, nec tamen [*] [*] [*] [*]

in eis salutem suam constitutam putaret; non enim signa illa,
sed ea, quae his significantur, in salutem introducunt. ideoque
praeputium nihil est et circumcisio nihil est, sed
obseruatio praeceptorum dei. et quod alio loco ait:
utinam et abscidantur, qui uos conturbant, non quia
circumcisio contraria est euangelio, dicit hoc apostolus, sicut
Manichaei putant, sed illud est euangelio contrarium, ut quisque
rem deserens, quae per illam umbram figuratur, ipsius
umbrae sequatur inanitatem. quod uolebant illi, qui gentibus
in Christum credentibus iugum circumcisionis inponebant quasi
ad salutem necessarium, cum iam non esset umbra in corpore
figuranda, sed res ipsa in corde gestanda.

Et quod dicit: dies obseruatis et sabbata et sollemnitates;
timeo uos, ne frustra laborauerim in uobis
non quidem sic scriptum est, ut Adimantus ponit. non enim
nominat ibi sabbatum apostolus. dicit enim: dies obseruatis
et annos et tempora; timeo uos, ne frustra laborauerim
in uobis. sed puta esse de sabbato dictum. numquid et nos
non dicimus ista non esse obseruanda, sed illa potius, quae
his significantur ? illi enim ea seruiliter obseruabant non intellegentes,
ad quarum rerum significationem et praenuntiationem
pertinerent. et hoc in eis culpat apostolus et in omnibus,
qui seruiunt creaturae potius quam creatori. nam nos quoque
et dominicum diem et pascha sollemniter obseruamus et quaslibet
alias Christianas dierum festiuitates. sed quia intellegimus,
quo pertineant, non tempora obseruamus, sed quae
illis significantur temporibus. Manichaei autem sic ea [*] [*]

reprehendunt, quasi nullos dies et tempora obseruent. sed cum de
his interrogantur secundum opinionem sectae suae, omnia
conantur exponere, ut non ipsa tempora, sed res, quarum illa
signa sunt, obseruare uideantur. quas quidem res fabulosas
esse atque falsissimas aliis locis ostenditur. nunc ad hoc dictum
est, ut ore suo cogantur fateri posse talia rationabiliter
celebrari. et ideo circumcisionem carnis et recte inpositam
semis et recte a liberis intellectam esse manifestum est. repudiamus
ergo eam carnalem cum apostolo et adprobamus
eam spiritalem cum apostolo; et sabbati quietem non obseruamus
in tempore, sed signum temporale intellegimus et ad
aeternam quietem, quae illo signo significatur, aciem cordis
intendimus. repudiamus itaque temporum obseruantiam cum
apostolo, temporalium signorum intellegentiam tenemus cum
apostolo; duorumque testamentorum differentiam sic probamus,
ut in illo sint onera seruorum, in isto gaudia liberorum:
in illo cognoscatur praefiguratio possessionis nostrae, in isto
teneatur ipsa possessio. interpretatur apostolus sabbatum ad
Hebraeos, cum dicit: remanet igitur sabbatismus populo
dei. interpretatur etiam circumcisionem, cum dicit de Abraham:
et signum accepit circumcisionis signaculum iustitiae
fidei. apostolicam itaque interpretationem spiritaliter teneo,
carnalem seruitutis obseruationem libertate contemno utriusque
testamenti auctorem deum uenerans, qui et ueteri homini
fugienti tamquam dominus obposuit quod timeret, et nouo
redeunti tamquam pater aperuit quod amaret. [*] [*] [*]