De civitate dei (5.5)

CAPUT V. Quibus modis conuincantur mathematici uanam scientiam profiteri.

Quid idem ipsi, quorum morbum, quod eodem tempore
grauior leuiorque apparebat amborum, medicinaliter inspiciens
Hippocrates geminos suspicatus est, nonne satis istos redarguunt,
qui uolunt sideribus dare, quod de corporum simili
temperatione ueniebat? Quur enim similiter eodemque tempore,
non alter prior, alter posterior aegrotabant, sicut nati
fuerant, quia utique simul nasci ambo non poterant? Aut si
nihil momenti adtulit, ut diuersis temporibus aegrotarent,
quod diuersis temporibus nati sunt: quare tempus in nascendo
diuersum ad aliarum rerum diuersitates ualere contendunt?
Quur potuerunt diuersis temporibus peregrinari, diuersis temporibus
ducere uxores, diuersis temporibus filios procreare et
multa alia, propterea quia diuersis temporibus nati sunt, et
non potuerunt eadem causa diuersis etiam temporibus aegrotare?
Si enim dispar nascendi mora mutauit horoscopum et
disparilitatem intulit ceteris rebus: quur illud in aegritudinibus
mansit, quod habebat in temporis aequalitate conceptus?
Aut si fata ualetudinis in conceptu sunt, aliarum
uero rerum in ortu esse dicuntur, non deberent inspectis natalium
constellationibus de ualetudine aliquid dicere, quando
eis inspicienda conceptionalis hora non datur. Si autem ideo
praenuntiant aegritudines non inspecto conceptionis horoscopo,
quia indicant eas momenta nascentium: quo modo dicerent
cuilibet eorum geminorum ex natiuitatis hora, quando [*]

aegrotaturus esset, cum et alter, qui non habebat eandem horam
natiuitatis, necesse haberet pariter aegrotare? Deinde quaero:
si tanta distantia est temporis in natiuitate geminorum, ut
per hanc oporteat eis constellationes fieri diuersas propter
diuersum horoscopum et ob hoc diuersos omnes cardines, ubi
tanta uis ponitur, ut hinc etiam diuersa sint fata: unde hoc
accidere potuit, cum eorum conceptus diuersum tempus habere
non possit? Aut si duorum uno momento temporis conceptorum
potuerunt esse ad nascendum fata disparia, quur non
et duorum uno momento temporis natorum possint esse ad
uiuendum adque moriendum fata disparia? Nam si unum momentum,
quo ambo concepti sunt, non inpediuit, ut alter
prior, alter posterior nasceretur: quur, uno momento si duo
nascantur, inpedit aliquid, ut alter prior, alter posterior
moriatur? Si conceptio momenti unius diuersos casus in utero
geminos habere permittit, quur natiuitas momenti unius non
etiam quoslibet duos in terra diuersos casus habere permittat,
ac sic omnis huius artis uel potius uanitatis commenta
tollantur? Quid est hoc, quur uno tempore, momento uno.
sub una eademque caeli positione concepti diuersa habent
fata, quae illos perducant ad diuersarum horarum natiuitatem,
et uno momento temporis sub una eademque caeli positione
de duabus matribus duo pariter nati diuersa fata habere non
possint, quae illos perducant ad diuersam uiuendi uel moriendi
necessitatem? An concepti nondum habent fata, quae nisi
nascantur habere non poterunt? Quid est ergo quod dicunt, [*]
si hora conceptionalis inueniatur, multa ab istis dici posse
diuinius? Unde etiam illud a nonnullis praedicatur, quod quidam
sapiens horam elegit, qua cum uxore concumberet, unde filium
mirabilem gigneret. Unde postremo et hoc est, quod de illis
pariter aegrotantibus geminis Posidonius, magnus astrologus
idemque philosophus, respondebat, ideo fieri, quod eodem tempore
fuissent nati eodemque concepti. Nam utique propter
hoc addebat conceptionem, ne diceretur ei non ad liquidum
eodem tempore potuisse nasci, quos constabat omnino eodem
tempore fuisse conceptos, ut hoc, quod similiter simulque
aegrotabant, non daret de proximo pari corporis temperamento,
sed eandem quoque ualetudinis parilitatem sidereis nexibus
adligaret. Si igitur in conceptu tanta uis est ad aequalitatem
fatorum, non debuerunt nascendo eadem fata mutari. Aut si
propterea mutantur fata geminorum, quia temporibus diuersis
nascuntur, quur non potius intellegamus iam fuisse mutata,
ut diuersis temporibus nascerentur? Itane non mutat fata
natiuitatis uoluntas uiuentium, cum mutet fata conceptionis
ordo nascentium?