De civitate dei (4.26)

CAPUT XXVI. De ludis scaenicis, quos sibi di celebrari a suis cultoribus exegerunt.

Sed (fingebat haec Homerus, ait Tullius, et humana ad
deos transferebat: diuina mallem ad nos.\' Merito displicuit
uiro graui diuinorum criminum poeta confictor. Quur ergo
ludi scaenici, ubi haec dictitantur cantitantur actitantur, deorum
honoribus exhibentur, inter res diuinas a doctissimis conscribuntur?
Hic exclamet Cicero non contra figmenta poetarum,
sed contra instituta maiorum; an exclamarent et illi: Quid
nos fecimus! Ipsi di ista suis honoribus exhibenda flagitauerunt,
atrociter imperarunt, cladem nisi fieret praenuntiarunt, quia
neglectum est aliquid, seuerissime uindicarunt, quia id quod
neglectum fuerat factum est, placatos se esse monstrarunt.
Inter eorum commemoratur uirtutes et miranda facta quod
dicam. Tito Latinio rustico Romano patri familias dictum est
in somnis, in senatum nuntiaret, ut ludi Romani instaurarentur,
quod primo eorum die in quodam scelerato, qui populo
spectante ad supplicium duci iussus est, numinibus uidelicet
ex ludis hilaritatem quaerentibus triste displicuisset imperium.
Cum ergo ille qui somnio commonitus erat postero die iussa
facere non ausus esset, secunda nocte hoc idem rursus seuerius
imperatum est: amisit filium, quia non fecit. Tertia nocte
dictum est homini, quod maior ei poena, si non faceret,
inmineret. Cum etiam sic non auderet, in morbum incidit
acrem et horribilem. Tum uero ex amicorum sententia ad
magistratus rem detulit adque in lectica adlatus est in [*] [*]

senatum expositoque somnio recepta continuo ualetudine pedibus
suis sanus abscessit. Tanto stupefactus miraculo senatus
quadruplicata pecunia ludos censuit instaurari. Quis non uideat,
qui sanum sapit, subditos homines malignis daemonibus, a
quorum dominatione non liberat nisi gratia Dei per Iesum
Christum dominum nostrum, ui conpulsos esse exhibere talibus
dis, quae recto consilio poterant turpia iudicari? In illis certe
ludis poetica numinum crimina frequentantur, qui ludi cogentibus
numinibus iussu senatus instaurabantur. In illis ludis
corruptorem pudicitiae Iouem turpissimi histriones cantabant
agebant placebant. Si illud fingebatur, ille irasceretur; si
autem suis criminibus etiam fictis delectabatur, quando coleretur,
nisi diabolo seruiretur? Itane iste Romanum conderet
dilataret conseruaret imperium, quouis Romano, cui talia
displicebant, homine abiectior? Iste daret felicitatem, qui
tam infeliciter colebatur, et nisi ita coleretur, infelicius irascebatur?