De civitate dei (4.20)

CAPUT XX. De Virtute et Fide, quas pagani templis et sacris honorauerunt praetermittentes alia bona, quae similiter colenda fuerint, si recte aliis diuinitas tribuebatur.

Virtutem quoque deam fecerunt; quae quidem si dea esset,
multis fuerat praeferenda. Et nunc quia dea non est, sed [*]

donum Dei est, ipsa ab illo inpetretur, a quo solo dari potest,
et omnis falsorum deorum turba uanescet. Sed quur et Fides
dea credita est et accepit etiam ipsa templum et altare? Quam
quisquis prudenter agnoscit, habitaculum illi se ipsum facit.
Unde autem sciunt illi quid sit fides, cuius primum et maximum
officium est, ut in uerum credatur Deum? Sed quur
non suffecerat et Virtus? Nonne ibi est et Fides? Quando
quidem uirtutem in quattuor species distribuendam esse uiderunt,
prudentiam, iustitiam, fortitudinem, temperantiam; et
quoniam et istae singulae species suas habent, in partibus
iustitiae fides est maximumque locum aput nos habet, quicumque
scimus quid sit, quod iustus ex fide uiuit. Sed
illos miror adpetitores multitudinis deorum, si fides dea est,
quare aliis tam multis deabus iniuriam fecerint praetermittendo
eas, quibus similiter aedes et aras dedicare potuerunt? Quur
temperantia dea esse non meruit, cum eius nomine nonnulli
Romani principes non paruam gloriam conpararint? Quur
denique fortitudo dea non est, quae adfuit Mucio. cum dexteram
porrexit in flammas; quae adfuit Curtio, cum se pro
patria in abruptam terram praecipitem dedit; quae adfuit Decio
patri et Decio filio, cum pro exercitu se uouerunt? si tamen
his omnibus uera inerat fortitudo, unde modo non agitur. Quare
prudentia, quare sapientia nulla numinum loca meruerunt? An
quia in nomine generali ipsius uirtutis omnes coluntur? Sic
ergo posset et unus Deus coli, cuius partes ceteri di putantur.
Sed in illa una uirtute et fides est et pudicitia, quae tamen
extra, in aedibus propriis altaria meruerunt. [*] [*]