De civitate dei (3.6)

CAPUT VI. De parricidio Romuli, quod di non uindicarunt.

Aliud adicio, quia, si peccata hominum illis numinibus
displicerent, ut offensi Paridis facto desertam Troiam ferro
ignibusque donarent, magis eos contra Romanos moueret
Romuli frater occisus quam contra Troianos Graecus maritus
inlusus; magis inritaret parricidium nascentis quam regnantis [*] [*]

adulterium ciuitatis. Nec ad causam, quam nunc agimus,
interest, utrum hoc fieri Romulus iusserit aut Romulus fecerit,
quod multi inpudentia negant, multi pudore dubitant, multi
dolore dissimulant. Nec nos itaque in ea re diligentius requirenda
per multorum scriptorum perpensa testimonia demoremur:
Romuli fratrem palam constat occisum, non ab hostibus, \'
non ab alienis. Si aut perpetrauit aut imperauit hoc Romulus,
magis ipse fuit Romanorum quam Paris Troianorum caput;
quur igitur Troianis iram deorum prouocauit ille alienae coniugis
raptor, et eorundem deorum tutelam Romanis inuitauit
iste sui fratris extinctor? Si autem illud scelus a facto imperioque
Romuli alienum est: quoniam debuit utique uindicari,
tota hoc illa ciuitas fecit, quod tota contemsit, et non iam
fratrem, sed patrem, quod est peius, occidit. Uterque enim
fuit conditor, ubi alter scelere ablatus non permissus est esse
regnator. Non est, ut arbitror, quod dicatur quid mali Troia
meruerit, ut eam di desererent, quo posset extingui, et quid
boni Roma, ut eam di inhabitarent, quo posset augeri; nisi
quod uicti inde fugerunt et se ad istos, quos pariter deciperent,
contulerunt; immo uero et illic manserunt ad eos more suo
decipiendos, qui rursus easdem terras habitarent, et hic easdem
artes fallaciae suae magis etiam exercendo maioribus honoribus
gloriati sunt.