Adnotationes in Iob (34-36)

Respondens autem Eliu dixit. quomodo
dicitur: et adiecit. et qui habetis scientiam, auribus
percipite: spiritalibus. quia auris sermones probat:
ista carnalis. quid est bonum, quia dixit lob: iustus
sum? quid boni dixit quia dixit? et in iudicio meo
mentitus est. hinc est: ego bona praestolabar: ideo
praeter spem quod est mentitus est. quis est uir ut lob?
adhuc uerba lob sunt; dixit enim: non uisitabitur qui
ambulauerit cum deo: hic illum putat deceptum, quia hoc
sperans illa omnia fecerit; aut certe: quod in bonum non
putat uisitari eum qui ambulauerit cum domino. absit a
domino inpietas: aut ut non uisitet in bono, qui cum eo
ambulauerit, aut etiam si uisitauerit in tentatione, inpie et
iniuste agat. inpius est qui dicit regi: iniuste agis. tu
autem illud non debes dicere, qui non es inpius. bene, qui
dicit, non, qui dixerit, ne iam etiam ob hoc esset. quomodo [*] [*]

dicitur: factum est, qui hoc facit. inpiissime principibus.
tamquam angelis dicat: nisi Michael princeps uester, inpiissime
agitis, aut: si ita inpiissime dicitur principibus, quanto magis
regi! abusi sunt enim inique cum excluderentur
infirmi: male usi sunt exclusione sua, cum propter infirmitatem
excluderentur ab ea uisione, qua uidentur omnia diuinitus
ordinatissime ordinari et administrari. in eo autem male
usi sunt, quia spiritum suum sequi maluerunt, deum ista non
curare; ex hoc enim illis uane ueniet, ut in necessitatibus
suis clament et rogent hominem, cum deum rogare debuerint.
neque erit locus, et non est umbra mortis, ut latitent
qui faciunt iniqua. non ad hoc est umbra mortis ut latitent,
ut est: non senes habent sapientiam, quia non senectus
est causa sapientiae, et: haereticum ne salutes. ne inde,
qua haereticus est. et euertet noctem, et humiliabuntur:
ut supra eos sit quod sub ipsis erat, id est: premat eos
quod subditum illis erat. et extinxit inpios: lucere sibi
uidebantur. et iustitias eius non cognouerunt: dicit
quid boni deus fecerit de iniquitate eorum, ut perferatur
ad eum clamor pauperis. ipse quietem dabit, et quis
poterit condemnare? non qualem quaerunt homines quae
illis tribulationibus turbatur; si deus iustificat, quis est qui
condemnet? et contra gentem et contra hominem
simul: aduersus gentiles et Iudaeos. qui regnare facit
hominem hypocritam propter peruersitatem populi.
cui dicitur: qui ergo alium doces. te ipsum non doces? [*] [*]
absque me uidebo; tu ostende mihi: te reprehendens
me ipsum forte reprehendendum esse non uideo? interroganter
pronuntiandum. si iniquitatem operatus sum. non adiciam:
correptus a te. numquid a te exigit eam, quia repulisti?
quia reprehendisti. et uir sapiens audiet uerbum meum:
deum omnia curare. Iob autem non in sapientia locutus
est: putando quod aliquid sibi inique diuinitus acciderit.

Quare hoc existimasti in iudicio? quare hoc
iudicasti? tu quis es, qui dixisti: iustus sum ante
conspectum domini? ante conspectum domini dixisti:
iustus sum. utrumque enim reprehensibile est in homine:
unum, si aut superbe dicatur aut falsum sit iustum eum esse
etiam secundum humanam iustitiam, alterum autem, quia
numquam uere dici ab homine potest, quod ante conspectum
dei sit iustus, cui comparatus quilibet iniquus est. aut dicis:
quid prodest tibi aut quid faciam, si peccaui? hoc
enim ei uidetur Iob dixisse deo, quasi aut deo prosit peccatum
eius, ut isto dolore ad pietatem cogatur. ubi ait: noli me
docere inpium esse: an bonum est tibi si inique egero?
aut deo noceat peccando, et ideo illum sic insequatur deus
quasi hostem suum premens, ne aliquid ab illo mali patiatur.
nam hoc etiam dixerat: si ego peccaui, quid possum tibi
facere? ad utrumque ergo Eliu respondit consequentibus
uerbis: ego dabo tibi responsum et tribus amicis meis.
aspice in caelum et uide; respice in nubes quam altae [*] [*]

sint a te. si peccasti, quid agis? confirmat quod ab eo
dictum est: si ego peccaui, quid possum tibi facere?
aut si multa iniusta fecisti, quid poteris facere? plus
est "m u Ita iniusta fec i s ti", quam quod superius dixit
"peccasti". sed tamen quid poteris facere deo, quando ne
nubes quidem potes laedere? et si iustus es, quid dabis
ei? e contrario: quomodo iustitia tua nihil ei prodest, sic
iniustitia nihil nocet. aut quid de manu tua accipiet?
etiamsi dare uelis; propter sacrificia, quae stulti putant deum
sumere uelut eis indigentem. uiro simili tui inpietas tua
et filio hominis iustitia tua: uel illa nocet uel haec
prodest. sed his uersibus confirmauit potius quam refellit
sententiam quam dixit Iob: si ego peccaui, quid possum
tibi facere? consequenter ergo oportet ut ostendat quare in
hac uita homines adfliguntur iniuriis malorum, inter quos
etiam diabolus cum angelis suis numeratur, princeps iniuriarum
et iniquitatum omnium. cum enim deo non possint
nocere peccantes, cur eos tradit in potestate adfligendos malis?
et exponit deinceps dicens: a multitudine clamabunt,
uociferabuntur a brachio multorum. et non dixit: ubi
est deus qui fecit me? ad hoc enim patiuntur haec, ut
deum quaerant, non ut inaniter uociferentur. quod autem ait
fecit me", pro documento est, quia quaerentem se non
relinquet, quem ipse fecit. qui distribuit custodias nocturnas:
tempora huius saeculi sub certis potestatibus ordinata,
quia nec in ista erroris nocte relinquet hominem sine custodia,
qui eum fecit. qui separat me a quadrupedibus terrae
et a uolatilibus caeli sapientiorem me fecit: sic enim
quaerendus est dominus in adflictionibus uitae huius, ut non [*] [*]
ab eo terrena bona desideremus, quia iam bestiis meliores
sumus, antequam illa accipiamus. ibi clamabunt; et non
audies. ibi dixit "in multitudine, in adflictione clamantium
a brachio multorum: aut certe ibi* propter hoc, sicut
est: ibi ceciderunt qui operantur iniquitatem. et non
audies quod dixit, de eo dixit. ab iniuriis malorum: subaudiendum
"clamabunt". uana enim non uult dominus
uidere: non uult subuenire uana petentibus et non ideo
uociferantibus in adflictione ut bona sempiterna percipiant,
cum propterea separati sint a quadrupedibus terrae et sapientiores
facti uolatilibus caeli; sed uociferantur, quia non sunt
in saeculi huius iniquitate felices. ipse enim omnipotens
perspicit eos qui faciunt iustitiam et saluum me
faciet: sicut ipse uidet facientes, qui cordis intima perspicit,
sic ea salute saluos facit, quam ipse uidet in occulto, quia
nec oculus uidit nec auris audiuit nec in cor hominis ascendit,
quae praeparauit deus diligentibus se. ideo etiamsi
perturbetur uana salus hominis, dat tamen auxilium de tribulatione
pater, qui uidet in abscondito. iudicare itaque
eum, si potes collaudare eum, sicuti est; hoc enim
uisus est Iob dicere, cum ait: utinam esset nobis arbiter!
et nunc quia non est uisitans iram suam nec cognouit
delicta uehementer: cognouit ad uindictam. unde est:
quoniam iniquitatem meam ego cognosco; et in eodem
loco: auerte faciem tuam a peccatis meis. cognouit ergo
delicta; nam ideo patiuntur homines tribulationem in hoc
saeculo, sed non uehementer, quia partibus corrigens das [*] [*]
locum paenitentiae. et lob uane aperuit os suum; in
ignorantia sua uerba multiplicat.

Sustine me pusillum, ut de doceam; adhuc
enim in me sunt sermones. suscipiens scientiam
meam de longe: quoniam quamdiu sumus in
hoc corpore, peregrinamur a domino. operibus
autem meis quae iusta sunt, loquar. ne dicatur ei,
quod peccatori dicit deus: ut quid tu enarras iustitias
meas et adsumis testamentum meum per os tuum?
tu uero odisti eruditionem. ergo hic operibus loquendum
est; nam scientia de longe suscipitur ex parte et in
aenigmate. cum autem uenerit quod perfectum est, quod ex
parte est auferetur et non iam de longe erit, quoniam
uidebimus eum sicuti est. in ueritate et non iniusta
uerba iniuste intelleges: ea ipsa quae patiebatur
lob uerba dei dicit esse in ueritate et non iniusta; sed ab
isto iniuste intellegi existimat, qUf-ffi putat conqueri se inmerito
pati, cum etiam de iustorum tribulatione dictum sit:
tempus est, ut iudicium incipiat a domo domini.
et scito quia dominus non abiciet innocentem:
quamuis corripiat quem diligit et flagellet omnem
filium quem recipit. fortis robore cordis, non
uiuificat inpium: quamuis ad tempus ei parcere uideatur.
et bene: fortis robore cordis, quia tunc eum non uiuificabit,
quando serae paenitentiae locum quaerit cum lacrimis,
et non inueniet nec flectet ad misericordiam fortiter iudicantem,
quem modo misericorditer admonentem contemnit. et [*] [*]

iudicium pauperum dabit: quo iudicet eos, a quibus
patiuntur iniquitatem. et bene: pauperum ut superius inpium
diuitem intellegas, id est superbum. non auferet a
iusto oculos eius: etiam cum eum uelut in fornace pro.
bat tentatione tribulationis, non ei auferet intellegentiam, qua
cognoscitur et colitur deus. ex quo satis ostendit inpiorum
poenam esse ipsam caecitatem, etiam cum uidetur eis parci.
et cum regibus in solio: subauditur ., sedere eos fecit..,
hoc est iustos; reges autem dicit qui carnem suam regunt.
unde est illud: quis est rex qui uadit committere
bellum cum alio rege et cetera. et sedere eos fecit
in perpetuum et exaltabuntur: et hic subauditur quod
supra dixit "cum regibus in solio". exaltabuntur
autem dixit, quoniam humiliati sunt. et qui compediti
sunt compedibus: a quo uinculo dicit apostolus sibi
bonum esse dissolui et esse cum Christo, id est retinacula
huius uitae, in qua corpus quod corrumpitur adgrauat
animam. capientur in funibus paupertatis:
conuincientur longis consuetudinibus delectationum carnalium,
quae sunt de rerum indigentia, quibus mortalis uita sustentatur
et agitur. et adnuntiantur eis opera eorum: non
utique bona siue ista ipsa concupiscentialia, de quibus dicitur:
scio quia non habitat in carne mea bonum. quae
etiamsi non regnent in nostro mortali corpore ad oboediendum
eis, non tamen desunt; siue quibus ad haec uenire homo
meruit ex traduce peccati. et delicta, cum fuerint roborati:
ipsa sunt opera quae supra dixit. non enim infirmis
facile possunt adnuntiari, id est manifestari, sed his qui iam [*] [*]
ita profecerunt, ut transierint omnem istam iniquitatem, quae
uulgo nota est in apertissimis operibus flagitiosis et facinorosis.
sed iustum exaudiet: eum scilicet qui ex fide
uiuit, ut gratiae dei deputet, non meritis suis non solum
quod secundum uitae istius modum iustificatus est, sed etiam
quod restat, ut ab uniuerso delictorum malo liberetur: quae
adnuntiat ueritas fidelibus, cum fuerint roborati, quando capientur
in funibus paupertatis; adhuc enim compediti
sunt compedibus, nondum exaltati, ut sedeant in solio
cum regibus in perpetuum. et dixit, quia conuertentur
ab iniquitate. "et dixit" subaudieudum est deus".
si obaudierint et seruierint, complebunt dies suos
in bonis et annos suos in gloria: tunc uero nullum
peccatum erit in homine, quia nulla erit mortis contentio,
id est indigentia mortalitatis, quae facta est de peccato, cum
iam dicetur: ubi est, mors, contentio tua? inpios
uero non faciet saluos, eo quod noluerunt scire
dominum: hoc ad gentes magis uidetur pertinere. et cum
monerentur, inoboedientes erant: hoc ad Iudaeos et
omnes qui eis per inoboedientiam similes sunt etiam in ecclesia.
et hypocritae corde ponent furorem: quo dominum
crucifixerunt. non clamabunt, quia ligauit eos:
honore nominis super omnes gentes. moriatur ergo in
iuuentute anima eorum: in superbia, qua se extollebant
ueluti de meritis operum suorum. et uita eorum uulneretur
ab angelis: commodius accipitur a nuntiis ueritatis,
quorum aliis odor uitae in uitam, aliis odor mortis
in mortem. quod tribulauerint infirmum et [*] [*]
inualidum: illud infirmum dei, quod fortius est hominibus.
iudicium uero mansuetorum statuet: ipse dominus
exemplo mansuetudinis suae differens etiam uindictam imitantium
se, sed tamen certo futuram. et quia decepit te
ab ore inimici abyssus: decepit, sicut uisum est persecutoribus
eius, profunditas huius saeculi Christum ab ore
falsi testis; ad ipsum enim dominum conuertit sermonem.
effusi subter ea: subaudiendum "deceperunt tela: grauati
enim terrenis cupiditatibus subter abyssum effusi dicti sunt.
et descendit mensa tua plena pinguedine: sacramentum
corporis et sanguinis eius, panis qui de caelo
descendit. non deficiet iustos iudicium: quamuis
edant pauperes et saturentur ad imitandas passiones domini.
parati de plenitudine caritatis, non tamen ideo non facit
iudicium ipsorum cito. et ira super inpios erit propter
inpietatem munerum quae accipiebant iniquitatibus:
omnia munera dicit quaecumque commoda temporalia.
propter quae commoda iniquitates fiunt. non te auertat
uoluntas an i mi: domino dicitur non monentis auctoritate
aut iubentis audacia, sed locutione prophetiae per imperatiuum
modum futura praedicentis, sicuti est: accingere gladium
tuumsuper femur, potentissime. a precibus in firmorum,
cum in necessitate fuerint, clamantium: infelix
ego homo, quis me liberabit de corpore mortis
huius? et omnes qui habent fortitudinem: praesumentes
de operibus suis et suam iustitiam uolentes
constituere. noli extrahere per noctem: manifestum
sit quod eos a populo secernis, siue illos superbos qui de [*] [*]
oliua fracti sunt siue sarmenta de uite amputata, unde haereses
et schismata exorta sunt. ut ascendant populi pro
eis: ut inserantur infirma huius mundi confusis fortibus,
quoniam qui se humiliat, exaltabitur, et qui se
exaltat, humiliabitur. sed cura ne quid facias
indecens: ne nomen domini dei et doctrina blasphemetur,
dum dicunt, quorum iudicium iustum est: faciamus mala
ut ueniant bona. hoc enim elegisti super inopiam:
non solum elegisti inopiam confitentis, sed super hanc uitae
ac morum decus, ut doctrina salutaris ornetur in omnibus.
ecce deus consolabitur, uel: roborabitur in fortitudine
sua: quia etsi crucifixus est ex infirmitate,
sed uiuit ex uirtute dei. quis enim est sicut ille
potens? uel quis est qui discutiat eius opera?
tamquam iudicans de illo, cum ipse sit iudex uiuorum et
mortuorum. aut quis est qui dicat: egit inique?
memento quia magna sunt opera eius, quae laudauerunt
uiri: euangelistae atque omnes praedicatores uerbi
ministerio suo uita congruentes. omnis homo respicit ad
eum: memor infirmitatis humanae. quicumque compunguntur
homines: paenitentia peccatorum homines sunt.
ecce deus multus, et nesciemus: multus, quia sicut
abundauit peccatum, superabundauit gratia; nesciemus
autem ex persona eorum dictum est, quorum ex
parte caecitas facta est, donec plenitudo gentium
intraret. numerus annnorum eius infinitus: propter [*] [*]
aeternitatem positum est. ei autem innumerabiles stillae
pluuiae: hoc enim, quod homines praedicatores inpleuit
euangelium, numerabile est usque in consummationem saeculi,
donec auferatur scientia quae ex parte est, et ueniat quod
perfectum est, facie ad faciem. effundetur imber per
semitas suas: non enim uiae malorum capient eum. fluent
nubes et tenebrascent super homines plurimos:
quia etsi obuelatum est euangelium, in his qui pereunt est
obuelatum. horam constituit iumentis et sciunt
cubilis ordinem: quoniam agnouit bos possessorem
suum et asinus praesepe domini sui. in his omnibus
non obstupescit animus eius: initium sapientiae
timor domini. nec mutatur cor tuum a corpore: ut
eleuatum a terra sursum habeatur ad dominum. si cogitauerit
extendere nebulam: ut qui uident, caeci
fiant. aeque ut tabernaculum expandit eam: in
carne quippe mortali tamquam tabernaculo habitans per eam
non est agnitus a persecutoribus, dum eis cessit et eam
extendit atque expandit in cruce. ecce effundit super
omnia lucem suam: quam absconderat, cum caecitas ex
parte Israhel fieret, effundit super omnes gentes. et radices
maris contexit: cupiditatem saeculi redarguit. non enim
ad abscondendum lux contegit, sed ad manifestandum. in eis
enim iudicauit populos ostendendo illis peccata eorum per [*] [*]
lucem ueritatis. dabit escam plurimis: utique agnoscentibus,
cum arguuntur, peccata sua et esurientibus ac sitientibus
iustitiam. in manibus contexit lumen: si ab eo
quod sunt "inmanes", his qui non dimittunt peccata hominibus,
cum sibi a deo dimitti uelint; si autem ab eo quod sunt
"manus", his qui de manibus suis, hoc est de operibus,
extolluntur se ipsos iustificantes. contexit enim lumen ad
hoc dixit, ne uideatur ab eis, quia excaecatum est insipiens
cor eorum. et mandauit de eo in contrarium: ut qui faciunt
ueritatem, uel dimittendo ut dimittatur eis uel confitendo
mala sua ut gratiae dei subdantur, ipsi ueniant ad lucem, ut
manifestentur opera eorum, quoniam in deo sunt operata, non
in ipsis. contrarius est enim et inmani misericors et superbo
humilis. ut nuntiaret super illo amico suo: super
illo lumine, hoc est de illo quod contexit ut absconderet
inmani et ingrato, ut id adnuntiaret, hoc est aperiret, non
iam seruo sub lege, sed reconciliato per gratiam; aut amico
suo, imitatori suo, quia et filius hominis non uenit ministrari,
sed ministrare. possessionem contra eum qui ascendere
nituntur: ut ipsum lumen possideant, qui se a terrenis
extrahunt. ipsis enim adnuntiatur, qui adhuc enituntur ascendere,
quia cum ascenderint, non opus erit adnuntiatore facie
ad faciem uidentibus. contra eum uero quod ait " ascendere
nituntur", non quasi aduersantes, sed obuiam euntes,
sicut apostolus dicit: in obuiam Christo.